Máy đo thị lực mắt là một thiết bị điện tử hiện đại giúp các bác sĩ được đo và xác định độ cận thị, viễn thị hay loạn thị bằng quang học, từ đó lựa chọn phương pháp điều trị hiệu quả. Hãy cùng Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa tìm hiểu về các loại máy đo thị lực ở nội dung dưới đây.

1. Máy đo thị lực mắt là gì?

Máy đo thị lực mắt (hay máy đo khúc xạ tự động) là một thiết bị điện tử hiện đại có tác dụng giúp xác định độ cận thị, viễn thị hoặc loạn thị của mắt bằng cách đo cách ánh sáng thay đổi khi đi vào trong mắt.

Lưu ý: Máy này dùng để đo độ cận/loạn (khúc xạ – đơn vị Diop), còn việc kiểm tra mắt nhìn được bao nhiêu phần mười (thị lực – ví dụ 10/10) sẽ được thực hiện bằng bảng chữ cái.

Quá trình đo thị lực bằng máy thường diễn ra rất nhanh, chỉ mất khoảng vài giây để đưa ra một dãy số dự báo. Đây là bước sàng lọc không thể thiếu trước khi bác sĩ tiến hành các bước khám chuyên sâu hoặc thử kính gọng.

2. Các loại máy đo thị lực phổ biến hiện nay

Tùy thuộc vào mục đích thăm khám (cắt kính, phẫu thuật hay khám cộng đồng), bác sĩ sẽ sử dụng các loại thiết bị khác nhau:

2.1. Máy đo khúc xạ tự động

Đây là loại phổ biến nhất tại các bệnh viện và tiệm kính. Máy có chức năng đo chính xác độ cận, viễn, loạn và khoảng cách đồng tử (PD). Ngoài ra, máy có tốc độ đo nhanh, độ lặp lại cao và rất dễ sử dụng cho đại đa số người trưởng thành.

2.2. Máy chụp bản đồ giác mạc

Thiết bị này thường được tích hợp chung với máy đo khúc xạ cao cấp giúp phân tích chi tiết độ cong và hình dạng bề mặt giác mạc. Máy được ứng dụng trong việc chẩn đoán bệnh giác mạc hình chóp, chỉ định mổ Lasik hoặc đặt kính áp tròng cứng (Ortho-K).

2.3. Máy đo thị lực cầm tay 

Dùng cho những trường hợp đặc biệt như trẻ nhỏ, người tàn tật hoặc khi đi khám lưu động tại cộng đồng. Máy có tính linh hoạt cao, không cần bệnh nhân phải ngồi cố định một chỗ.

Lưu ý: Với trẻ quá nhỏ chưa biết hợp tác, kết quả từ máy cầm tay đôi khi chỉ mang tính tham khảo. Lúc này, bác sĩ sẽ phải dùng phương pháp soi bóng đồng tử (Retinoscopy) thủ công để có kết quả chính xác tuyệt đối.

3. Quy trình đo mắt bằng máy diễn ra như thế nào?

Trong các bước khám mắt, đo thị lực bằng máy là bước kiểm tra ban đầu quan trọng, thường diễn ra qua 3 bước đơn giản:

• Ổn định tư thế: Bệnh nhân đặt cằm vào giá đỡ và áp sát trán vào điểm tựa để cố định đầu.
• Tập trung quan sát: Bạn sẽ nhìn vào bên trong máy, nơi có một hình ảnh (thường là khinh khí cầu hoặc ngôi nhà ở cuối con đường). Lúc này, hình ảnh sẽ mờ đi rồi rõ lại. Đây là cơ chế “làm mờ quang học” giúp mắt thư giãn điều tiết tối đa, tránh bị căng thẳng khi đo, từ đó cho kết quả chính xác hơn. Hãy tập trung nhìn thẳng, không nheo mắt hay liếc nhìn xung quanh.
• Xuất kết quả: Máy sẽ tự động lấy nét, đo và in ra phiếu kết quả với các thông số như S (Độ cầu), C (Độ trụ), A (Trục loạn) và PD (Khoảng cách đồng tử).

Lưu ý quan trọng: Kết quả đo máy chỉ là số đo khách quan ban đầu, chưa phải là đơn kính cuối cùng để bạn đi cắt kính.

4. Hướng dẫn đọc phiếu kết quả từ máy đo

Để hiểu rõ cách xem kết quả đo khúc xạ mắt, khi cầm phiếu kết quả từ máy đo thị lực, bạn sẽ đọc được các ký hiệu sau:

• R (Right) hoặc OD: Mắt phải.
• L (Left) hoặc OS: Mắt trái.
• SPH (Sphere): Độ cầu (Dấu “-” là cận thị, dấu “+” là viễn thị).
• CYL (Cylinder): Độ loạn thị.
• A (Axis): Trục của độ loạn thị.
• SE (Spherical Equivalent): Độ cầu tương đương (Đây là thông số máy tự tính toán cộng trừ giữa độ cận và độ loạn, giúp bác sĩ đánh giá nhanh tình trạng khúc xạ tổng thể).
• PD (Pupillary Distance): Khoảng cách đồng tử (Tính bằng mm, rất quan trọng để lắp tâm tròng kính chính xác).

Các con số này thường có sai số do mắt bị điều tiết (hiện tượng cận thị giả) khi nhìn vào máy. Do đó, bạn không nên quá hoang mang nếu thấy độ số cao hơn bình thường. Bác sĩ sẽ cần kết hợp thêm bước thử kính chủ quan và khám lâm sàng để đưa ra đơn kính chính xác nhất.

5. Câu hỏi thường gặp về máy đo mắt

5.1. Đo máy có hại mắt không?

Đo máy hoàn toàn không gây hại cho mắt. Máy sử dụng các tia sáng cường độ thấp (thường là tia hồng ngoại) để đo đạc, không gây đau đớn hay tổn thương cho cấu trúc nhãn cầu.

5.2. Trẻ em bao nhiêu tuổi thì đo được bằng máy?

Thông thường trẻ từ 3-4 tuổi đã có thể hợp tác đo bằng máy tự động. Tuy nhiên, bác sĩ thường sẽ chỉ định nhỏ thuốc liệt điều tiết trước khi đo để loại bỏ tình trạng cận thị giả, giúp kết quả chính xác hơn.

5.3. Tại sao đo máy xong vẫn nhìn mờ?

Như đã nói, máy chỉ đo phần cứng của mắt. Cảm giác nhìn rõ hay mờ còn phụ thuộc vào sự phối hợp giữa hai mắt, não bộ và tình trạng mỏi điều tiết. Bạn cần một quy trình khám 12 bước chuyên sâu thay vì chỉ tin vào kết quả của máy.

Máy đo thị lực giúp bác sĩ nhanh chóng xác định mức độ tật khúc xạ, nhưng kết quả có thể bị ảnh hưởng bởi khả năng điều tiết của mắt. Vì vậy, bạn không nên quá lo lắng nếu thấy độ số cao bất thường, bởi bác sĩ sẽ kết hợp thêm các bước thử kính và khám lâm sàng để đưa ra kết luận chính xác. Nếu cần thăm khám chuyên sâu, bạn có thể đến Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được tư vấn và điều trị phù hợp.