Bản đồ giác mạc có thể được ví giống như dấu vân tay của mỗi đôi mắt, giúp bác sĩ quan sát  toàn diện hình dạng, độ cong và độ dày của giác mạc. Vậy quy trình này diễn ra thế nào và tại sao nó lại bắt buộc trước khi mổ cận? Theo dõi ngay nội dung dưới đây để hiểu rõ nhé!

1. Bản đồ giác mạc là gì?

Bản đồ giác mạc (Corneal Topography) là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn, cho phép khảo sát hình dạng, độ cong và cấu trúc bề mặt giác mạc thông qua hệ thống camera và ánh sáng quét chuyên dụng. Phương pháp này tạo ra bản đồ ba chiều chi tiết của giác mạc, giúp bác sĩ đánh giá toàn diện hình thái, độ cong cũng như phân bố công suất khúc xạ trên bề mặt mắt.

Nhờ độ chính xác cao, chụp bản đồ giác mạc cho phép phát hiện và định lượng các bất thường hoặc biến dạng tinh vi của giác mạc, kể cả những thay đổi khó nhận biết bằng khám đèn khe thông thường. Đây là xét nghiệm quan trọng trong các trung tâm khúc xạ và bệnh viện mắt hiện đại, đặc biệt trong tầm soát bệnh lý giác mạc và đánh giá trước các can thiệp điều trị.

Cơ chế hoạt động của hệ thống chụp bản đồ giác mạc hiện nay chủ yếu dựa trên hai công nghệ chính:

• Hệ thống vòng Placido: Chiếu các vòng tròn đồng tâm lên bề mặt giác mạc, phân tích hình ảnh phản xạ để xác định độ cong của mặt trước giác mạc.
• Công nghệ camera Scheimpflug: Chụp cắt lớp không gian ba chiều, cho phép khảo sát mặt trước, mặt sau và độ dày toàn bộ giác mạc, đặc biệt quan trọng trong phát hiện các bệnh lý giác mạc tiềm ẩn.

2. Vai trò của bản đồ giác mạc trong nhãn khoa

Giác mạc là bộ phận chiếm phần lớn công suất khúc xạ của mắt. Việc nắm rõ bề mặt của giác mạc giúp bác sĩ:

• Phát hiện sớm các biến dạng giác mạc mà máy đo khúc xạ thông thường không làm được.
• Cá nhân hóa phác đồ điều trị cho từng bệnh nhân.
• Đảm bảo tính an toàn tuyệt đối trước khi thực hiện các can thiệp phẫu thuật.

3. Chụp bản đồ giác mạc dùng để làm gì?

Nhiều người lầm tưởng rằng khi cắt kính cận thông thường cũng cần chụp bản đồ giác mạc. Tuy nhiên, bác sĩ cho biết kỹ thuật này không nằm trong quy trình khám mắt cận cơ bản hay cắt kính đại trà. Chụp bản đồ giác mạc là bước bắt buộc trong các quy trình khám chuyên sâu, đặc biệt là khám trước khi mổ mắt, nhằm đánh giá chính xác cấu trúc và độ an toàn của giác mạc trước can thiệp.

3.1. Trong phẫu thuật khúc xạ (Lasik, Femto, ReLEx SMILE)

Đây là ứng dụng quan trọng nhất. Bác sĩ cần xác định xem bạn có tình trạng giác mạc mỏng hay không để đưa ra quyết định có đủ điều kiện để thực hiện phẫu thuật khúc xạ. Nếu giác mạc quá mỏng hoặc có hình dạng bất thường, việc mổ Lasik có thể gây nguy hiểm.

3.2. Chẩn đoán bệnh lý

Bản đồ giác mạc cũng giúp bác sĩ dễ dàng chẩn đoán các bệnh lý về mắt tốt hơn như:

• Giác mạc chóp: Phát hiện tình trạng giác mạc bị lồi ra ngoài theo hình nón.
• Viêm giác mạc, thoái hóa giác mạc: Theo dõi sự thay đổi cấu trúc bề mặt để có hướng điều trị kịp thời.

3.3. Ứng dụng khác

Ngoài các ứng dụng chính trong chẩn đoán bệnh lý và đánh giá độ an toàn trước khi can thiệp bằng phẫu thuật, bản đồ giác mạc cũng được ứng dụng trong các trường hợp khác như: 

• Hỗ trợ đặt kính áp tròng ban đêm (Ortho-K): Thiết kế kính tiếp xúc riêng biệt để định hình lại giác mạc trong khi ngủ.
• Mổ đục thủy tinh thể: Trong phẫu thuật Phaco, bản đồ giác mạc giúp bác sĩ xác định chính xác độ loạn thị giác mạc. Thông số này là căn cứ quan trọng nhất để bác sĩ lựa chọn loại kính nội nhãn Toric (kính đa tiêu hoặc đơn tiêu chỉnh loạn thị), giúp bệnh nhân nhìn rõ mà không cần đeo kính loạn sau mổ.
• Kiểm soát cận thị: Theo dõi sự thay đổi độ cong giác mạc ở trẻ em.

4. Hướng dẫn cách đọc bản đồ giác mạc

Bản đồ giác mạc thể hiện hình dạng và độ cong của giác mạc thông qua hệ thống màu sắc và các chỉ số định lượng. Dựa vào các hình ảnh này, người bệnh có thể hiểu sơ bộ “địa hình” giác mạc của mình, tuy nhiên việc đánh giá chính xác vẫn cần bác sĩ chuyên khoa thực hiện.

Nhận diện qua màu sắc

• Màu nóng (đỏ, cam): Biểu thị vùng giác mạc dốc, có độ cong lớn, thường tập trung công suất khúc xạ cao. Những vùng này có thể liên quan đến loạn thị, hoặc là dấu hiệu gợi ý bất thường giác mạc nếu xuất hiện khu trú bất đối xứng.
• Màu lạnh (xanh dương, xanh lá): Biểu thị vùng giác mạc phẳng hơn, độ cong thấp. Màu này thường xuất hiện ở vùng ngoại vi giác mạc hoặc trung tâm mắt sau phẫu thuật khúc xạ, khi giác mạc đã được làm phẳng có chủ đích.

Các chỉ số cơ bản cần lưu ý

• K1 và K2: Là các chỉ số độ cong của hai kinh tuyến chính của giác mạc, giúp bác sĩ đánh giá mức độ và trục loạn thị. Chênh lệch càng lớn giữa K1 và K2 thì loạn thị càng rõ.
• Pachy Min (Thinnest Point): Là điểm mỏng nhất của giác mạc, thông số có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Chỉ số này giúp bác sĩ đánh giá độ an toàn của giác mạc, từ đó quyết định có đủ điều kiện thực hiện phẫu thuật khúc xạ (LASIK, Femto, ReLEx SMILE…) hay không.

Lưu ý quan trọng: Bản đồ giác mạc chỉ có giá trị khi được đọc và phân tích bởi bác sĩ chuyên khoa mắt. Người bệnh không nên tự kết luận dựa trên hình ảnh hoặc màu sắc hiển thị, vì việc đánh giá cần kết hợp với khám lâm sàng, đo khúc xạ và các xét nghiệm chuyên sâu khác để đảm bảo chính xác và an toàn.

5. Quy trình chụp bản đồ giác mạc diễn ra như thế nào?

Quy trình thực hiện rất nhanh chóng (khoảng 5-10 phút), hoàn toàn không đau và không chạm vào mắt:

• Bệnh nhân đặt cằm và trán vào khung cố định của máy.
• Nhìn vào một điểm sáng cố định theo hướng dẫn của kỹ thuật viên.
• Máy quét qua bề mặt mắt trong vài giây để thu thập dữ liệu.
• Máy tính xử lý và xuất ra bản đồ màu.

 Lưu ý để kết quả chính xác nhất:

• Ngưng kính áp tròng: Cần ngưng đeo kính áp tròng mềm từ 1-2 tuần, hoặc kính cứng/Ortho-K từ 3-4 tuần trước khi chụp để giác mạc trở về hình dạng tự nhiên.
• Xử lý khô mắt: Nếu mắt quá khô gây “nhiễu” bản đồ, bác sĩ sẽ cho nhỏ nước mắt nhân tạo và hướng dẫn chớp mắt để làm láng mịn bề mặt trước khi quét.

6. Các hệ thống máy chụp bản đồ giác mạc hiện đại nhất

Hiện nay, các bệnh viện mắt lớn thường trang bị các dòng máy cao cấp để đảm bảo độ chính xác:

• Pentacam AXL (Đức): “Tiêu chuẩn vàng” trong khảo sát giác mạc, cho phép đo toàn diện từ mặt trước đến mặt sau.
• Sirius (Ý): Kết hợp vòng Placido và Camera Scheimpflug, cực tốt trong tầm soát giác mạc chóp.
• Orbscan: Khảo sát diện rộng bề mặt giác mạc.

Lưu ý: Các dòng máy có khả năng khảo sát cả mặt sau giác mạc (như Pentacam) sẽ giúp loại trừ các bệnh lý ẩn mà máy mặt trước không thấy được, tăng độ an toàn khi mổ cận.

7. Chi phí chụp bản đồ giác mạc bao nhiêu tiền?

Có nhiều bệnh nhân lo lắng vì sợ chi phí cắt kính cận và khám bệnh quá cao, không đủ khả năng chi trả. Nhưng chi phí để chụp bản đồ giác mạc thường có giá thành khá phải chăng, dễ dàng để phần lớn đều tiếp cận được.

• Nếu bạn chỉ đi đo mắt để cắt kính gọng bình thường, chi phí chỉ từ 50.000đ – 200.000đ và không cần chụp bản đồ.
• Nếu chụp bản đồ giác mạc đơn lẻ, chi phí dao động từ 300.000đ – 600.000đ/lần.
• Thông thường, chi phí này sẽ nằm trong gói Khám tiền phẫu mổ cận hoặc Ortho-K (trọn gói khoảng 500.000đ – 1.000.000đ tùy bệnh viện).

8. Câu hỏi thường gặp

8.1. Chụp bản đồ giác mạc có hại mắt không?

Đây là kỹ thuật sử dụng ánh sáng thường, không có tia phóng xạ và không tiếp xúc trực tiếp với nhãn cầu, nên cực kỳ an toàn cho đôi mắt.

8.2. Trẻ em có cần chụp bản đồ giác mạc không?

Nếu trẻ đang trong liệu trình sử dụng kính Ortho-K hoặc bác sĩ nghi ngờ có tình trạng loạn thị bất thường, giác mạc chóp sớm thì bác sĩ có thể chỉ định chụp bản đồ giác mạc.

8.3. Kết quả chụp có giá trị trong bao lâu?

Trong phẫu thuật khúc xạ, kết quả thường có giá trị tốt nhất trong vòng 3 – 6 tháng. Nếu quá thời gian này hoặc có sự thay đổi đột ngột về thị lực, bạn nên thực hiện chụp lại.

Bản đồ giác mạc là kỹ thuật chẩn đoán hiện đại giúp khảo sát toàn diện cấu trúc mắt, đây là bước bắt buộc để đảm bảo an toàn tối đa khi mổ cận và tầm soát bệnh lý. Tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa, chúng tôi trang bị hệ thống máy tầm soát hiện đại cùng đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, giúp bạn hoàn toàn an tâm trong hành trình chăm sóc đôi mắt sáng khỏe.