Phẫu thuật thay thủy tinh thể: Khi nào cần mổ, chi phí 2026

Thay thủy tinh thể thường là cách gọi của phẫu thuật đục thủy tinh thể: bác sĩ loại bỏ thủy tinh thể tự nhiên đã bị đục và đặt một thấu kính nhân tạo trong mắt. Không phải cứ phát hiện đục thủy tinh thể là cần mổ ngay. Thời điểm phẫu thuật phụ thuộc mức ảnh hưởng đến sinh hoạt, sức khỏe võng mạc và giác mạc, bệnh nền và nhu cầu thị lực của từng người. Hãy cùng Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Thay thủy tinh thể là gì?

Thay thủy tinh thể là tên gọi khác của phẫu thuật đục thủy tinh thể (mổ Phaco, còn gọi là mổ cườm khô): thủy tinh thể tự nhiên bên trong mắt khi đã mờ đục sẽ được bác sĩ loại bỏ và thay bằng một thấu kính nội nhãn nhân tạo (IOL).

1.1. Thủy tinh thể tự nhiên có chức năng gì?

Thủy tinh thể là cấu trúc trong suốt nằm ngay sau tròng đen (mống mắt), có vai trò hội tụ ánh sáng đi vào mắt lên võng mạc để tạo ra hình ảnh rõ nét. Theo tuổi tác hoặc một số bệnh lý, các protein trong thủy tinh thể có thể kết tụ khiến thủy tinh thể mờ đục dần, gây nhìn mờ, chói sáng hoặc thấy màu sắc kém tươi.

1.2. IOL được đặt ở đâu?

Sau khi thủy tinh thể đục được tán nhuyễn và hút ra, bác sĩ đặt IOL vào đúng vị trí thủy tinh thể tự nhiên trước đó ngay bên trong bao thủy tinh thể (túi màng mỏng bao quanh thủy tinh thể, vẫn được giữ lại trong quá trình mổ). IOL làm từ vật liệu có độ tương thích sinh học cao, được cố định nhờ hai càng nhỏ để nằm ổn định lâu dài trong mắt.

1.3. Thay do đục thủy tinh thể khác gì thay vì mục đích khúc xạ?

Phần lớn ca thay thủy tinh thể được thực hiện do đục thủy tinh thể liên quan tuổi tác hoặc bệnh lý. Ngoài ra, một số người được tư vấn thay thủy tinh thể còn trong vì mục đích khúc xạ (giảm độ cận/viễn/loạn nặng khi không phù hợp phẫu thuật khúc xạ khác). Bài viết này tập trung vào trường hợp phổ biến nhất: thay thủy tinh thể do đục thủy tinh thể.

Lưu ý y khoa: Không phải tất cả bệnh nhân bị cườm khô đều cần mổ ngay. Quyết định mổ do bác sĩ chỉ định dựa trên mức độ đục, tình trạng đáy mắt và nhu cầu thị lực thực tế của từng người.

2. Khi nào cần thay thủy tinh thể?

Bác sĩ không quyết định phẫu thuật chỉ dựa trên một con số thị lực cố định. Theo hướng dẫn được nhiều tổ chức nhãn khoa áp dụng, chỉ định mổ được cân nhắc khi đục thủy tinh thể ảnh hưởng đến sinh hoạt/công việc, cản trở việc khám và điều trị các bệnh lý đáy mắt, hoặc có nguy cơ gây biến chứng. Một số dấu hiệu thường gặp:

• Thị lực ảnh hưởng sinh hoạt: Nhìn mờ khiến việc đọc sách, xem tivi, làm việc hoặc đi lại trở nên khó khăn, dù đã đổi độ kính gọng.
• Chói lóa, khó lái xe: Đèn xe ngược chiều hoặc ánh nắng gây chói mạnh, đặc biệt vào ban đêm, ảnh hưởng khả năng lái xe an toàn.
• Kính gọng không còn hỗ trợ đủ: Thị lực tiếp tục giảm dù đã thay đổi độ kính nhiều lần trong thời gian ngắn.
• Cản trở kiểm tra đáy mắt: Thủy tinh thể đục che khuất tầm nhìn của bác sĩ khi cần theo dõi hoặc điều trị các bệnh lý phía sau như bệnh võng mạc tiểu đường, thoái hóa điểm vàng.
• Nguy cơ biến chứng do cườm quá nặng: Thủy tinh thể quá chín có thể trương phồng, gây tăng nhãn áp hoặc viêm màng bồ đào. Đây là tình huống bác sĩ thường khuyên phẫu thuật sớm hơn thay vì tiếp tục theo dõi.

3. Thay thủy tinh thể có thể cải thiện điều gì?

Phẫu thuật là phương pháp duy nhất loại bỏ thủy tinh thể đã bị đục. Tuy nhiên, mức cải thiện thị lực sau mổ phụ thuộc tình trạng giác mạc, võng mạc, hoàng điểm, thần kinh thị giác và các bệnh mắt đi kèm của từng người.

• Mờ do đục thủy tinh thể: Đây là kết quả cải thiện rõ rệt nhất và phổ biến nhất ở người có đáy mắt khỏe mạnh.
• Một phần cận, viễn hoặc loạn thị tùy loại IOL: Công suất IOL có thể được tính toán để giảm bớt độ cận/viễn có sẵn; loạn thị giác mạc có thể được hỗ trợ bằng IOL Toric.
• Những bệnh mắt phẫu thuật không điều trị được: Nếu thị lực giảm còn do các bệnh lý khác, phẫu thuật thay thủy tinh thể không giải quyết được những nguyên nhân này.

Phẫu thuật không điều trị được mọi nguyên nhân nhìn mờ. Nếu thị lực giảm do thoái hóa hoàng điểm, bệnh võng mạc tiểu đường, tăng nhãn áp hoặc tổn thương thần kinh thị giác, mức cải thiện sau thay thủy tinh thể có thể bị giới hạn. Bác sĩ sẽ đánh giá đáy mắt trước khi tư vấn kết quả có thể đạt được.

4. Bác sĩ cần kiểm tra gì trước khi mổ?

Trước khi chỉ định phẫu thuật, người bệnh được khám mắt tổng quát và tầm soát toàn diện qua 5 nhóm đánh giá:

• Giác mạc: Kiểm tra độ trong, loạn thị giác mạc và bề mặt mắt (khô mắt, viêm) có thể ảnh hưởng đến kế hoạch phẫu thuật.
• Sinh trắc học nhãn cầu: Đo chiều dài trục nhãn cầu và độ cong giác mạc để tính công suất thủy tinh thể nhân tạo (IOL) phù hợp.
• Võng mạc và hoàng điểm: Chụp OCT, soi đáy mắt để phát hiện bệnh lý có thể giới hạn kết quả thị lực sau mổ.
• Nhãn áp và thần kinh thị giác: Loại trừ glôcôm hoặc các bất thường thần kinh thị giác đi kèm.
• Bệnh nền và thuốc đang sử dụng: Kiểm tra huyết áp, đường huyết, điện tim; một số loại thuốc đang dùng có thể cần được bác sĩ lưu ý trước mổ.

Trong quá trình thăm khám, các bác sĩ phải dự đoán những trường hợp có nguy cơ cao và tư vấn phương án điều trị phù hợp, đặc biệt là có phương án dự phòng rủi ro và kiểm soát những yếu tố nguy cơ có thể xảy ra. Vì vậy, người bệnh cần lựa chọn các cơ sở nhãn khoa uy tín với đội ngũ bác sĩ dày dặn kinh nghiệm để hạn chế tối đa biến chứng nguy hiểm.

5. Các phương pháp thay thủy tinh thể

5.1. Phẫu thuật Phaco (Phacoemulsification)

Đây là phương pháp tiêu chuẩn, sử dụng phổ biến tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa. Bác sĩ tạo đường rạch nhỏ (khoảng 2mm) ở rìa giác mạc, dùng sóng siêu âm để tán nhuyễn thủy tinh thể đục, hút ra ngoài và đặt IOL thay thế. Đường mổ nhỏ nên đa số trường hợp không cần khâu.

Tìm hiểu chuyên sâu: Phẫu thuật Phaco (Mổ mắt Phaco): Quy trình và bảng giá BHYT

5.2. Phẫu thuật Phaco Laser không dao (Femto Cataract)

Thay vì dùng dao vi phẫu thủ công cho một số bước, phương pháp này dùng tia Laser Femtosecond để tạo đường mổ, mở bao trước và chia nhỏ nhân thủy tinh thể theo thông số được lập trình sẵn, giúp giảm bớt năng lượng sóng siêu âm cần dùng.

Phương pháp phù hợp được lựa chọn dựa trên đặc điểm mắt, độ phức tạp ca mổ, lợi ích dự kiến và chi phí, laser hỗ trợ không đồng nghĩa luôn cho kết quả thị lực vượt trội hơn Phaco tiêu chuẩn trong mọi trường hợp.

Tìm hiểu chuyên sâu: Mổ đục thủy tinh thể bằng Laser Femtosecond có gì khác biệt?

BẢNG TÓM TẮT SƠ LƯỢC:

6. Các nhóm IOL thường được tư vấn

Không có loại IOL nào là “tốt nhất” cho tất cả mọi người. Các loại thủy tinh thể nhân tạo phù hợp với nhu cầu thị lực, ngân sách và tình trạng đáy mắt khác nhau.

• Đơn tiêu (Monofocal): Cho tầm nhìn rõ ở một khoảng cách (thường là nhìn xa); cần đeo thêm kính gọng khi đọc gần. Chi phí hợp lý, được BHYT chi trả ở mức cao. 
• Đơn tiêu tăng cường / EDOF: Mở rộng nhẹ vùng nhìn rõ so với đơn tiêu tiêu chuẩn, giảm một phần phụ thuộc kính ở khoảng trung gian.
• Đa tiêu hoặc ba tiêu (Multifocal/Trifocal): Cung cấp tầm nhìn ở nhiều khoảng cách (gần, trung gian, xa), có thể giảm phụ thuộc kính gọng sau mổ. Tuy nhiên, IOL đa tiêu không bảo đảm hoàn toàn không cần kính trong mọi trường hợp, và một số người có thể gặp quầng sáng hoặc chói khi nhìn đèn ban đêm cần được tư vấn kỹ và yêu cầu đáy mắt khỏe mạnh. 
• Toric (điều chỉnh loạn thị): Hỗ trợ giảm loạn thị giác mạc có sẵn, có thể kết hợp với nền đơn tiêu, EDOF hoặc đa tiêu.

7. Quy trình phẫu thuật thay thủy tinh thể

Phẫu thuật thường được gây tê tại chỗ (nhỏ thuốc tê bề mặt giác mạc, không dùng kim tiêm) và kéo dài khoảng 10–20 phút tùy phương pháp. Nhờ gây tê, người bệnh thường ít đau; một số người có thể cảm nhận ánh sáng, cảm giác căng nhẹ hoặc khó chịu thoáng qua trong lúc thực hiện mức độ khác nhau tùy người.

• Tạo đường rạch nhỏ ở rìa giác mạc.
• Tán nhuyễn và hút thủy tinh thể đục (sóng siêu âm, có hoặc không hỗ trợ laser).
• Đặt thủy tinh thể nhân tạo (IOL) vào đúng vị trí.
• Kiểm tra mắt và che chắn bảo vệ sau phẫu thuật.

Nhờ đường mổ rất nhỏ, đa số trường hợp không cần khâu. Bệnh nhân nghỉ tại phòng hậu phẫu khoảng 2 giờ, được bác sĩ kiểm tra lại, hướng dẫn cách nhỏ thuốc và có thể xuất viện trong ngày.

Sau mổ, người bệnh cần tái khám theo lịch hẹn (thường sau 1 ngày, 1 tuần, 1 tháng), tránh dụi mắt và hạn chế để nước/bụi tiếp xúc mắt trong 1–2 tuần đầu.

Xem chi tiết tại Cách chăm sóc mắt sau mổ đục thủy tinh thể nhanh phục hồi

8. Lợi ích, giới hạn và rủi ro cần biết

• Lợi ích: loại bỏ thủy tinh thể đục và cải thiện thị lực rõ rệt ở đa số người bệnh có đáy mắt khỏe mạnh. Đây là một trong những phẫu thuật phổ biến, được đánh giá an toàn và hiệu quả cao trong nhãn khoa hiện đại, thực hiện ngoại trú và bệnh nhân xuất viện trong ngày.
• Giới hạn: không điều trị được các bệnh lý đáy mắt khác (xem mục 3) và không bảo đảm mọi người đạt thị lực tối đa nếu có bệnh nền đi kèm.
• Rủi ro có thể xảy ra (hiếm gặp, mọi can thiệp y tế đều có tỷ lệ rủi ro nhất định):
  • Đục bao sau: biến chứng thường gặp nhất vì mắt mờ sau mổ Phaco một thời gian, xử lý nhanh bằng laser YAG tại phòng khám, không cần mổ lại.
  • Viêm/nhiễm trùng nội nhãn: hiếm gặp nhờ quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn và kháng sinh dự phòng.
  • Các rủi ro khác: xuất huyết, bong võng mạc, lệch IOL rất hiếm gặp, bác sĩ sẽ tầm soát yếu tố nguy cơ trước mổ để hạn chế tối đa.

Người bệnh nên lựa chọn cơ sở nhãn khoa uy tín với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm để giảm thiểu rủi ro biến chứng.

9. Chi phí và quyền lợi BHYT tại Mắt Sài Gòn Biên Hòa

Mức chi phí phụ thuộc phương pháp phẫu thuật (Phaco hay có hỗ trợ Laser) và loại IOL được chọn. Bảng giá trọn gói tham khảo (đã gồm khám, phẫu thuật, IOL và thuốc nhỏ mắt sau mổ):

Cập nhật giá ngày 01/07/2026. Mức giá thực tế có thể chênh lệch tùy từng trường hợp và chương trình ưu đãi hiện hành. Xem bảng giá đầy đủ.

Từ 1/7/2026, quy định BHYT về khám chữa bệnh ngoại trú trái tuyến có một số thay đổi mở rộng quyền lợi cho người bệnh tại một số nhóm cơ sở y tế. Mức hưởng cụ thể cho từng trường hợp bao gồm phẫu thuật thay thủy tinh thể vẫn phụ thuộc loại thẻ BHYT, nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu, hình thức điều trị (nội trú/ngoại trú) và nhóm bệnh được chẩn đoán. Bộ phận BHYT của bệnh viện sẽ kiểm tra và tính chính xác quyền lợi cho từng thẻ trước khi báo giá.

Chi tiết: Mổ cườm mắt có được bảo hiểm không? Cách tính chi tiết

ĐẶT LỊCH NGAY!

10. Quy trình khám và tư vấn tại Mắt Sài Gòn Biên Hòa

Người bệnh được thăm khám, tư vấn và phẫu thuật trực tiếp bởi đội ngũ BS.CKII với hơn 20 năm kinh nghiệm nhãn khoa, từng công tác tại các bệnh viện lớn tại TP.HCM và thường xuyên cập nhật kiến thức qua các hội thảo quốc tế nhãn khoa, gồm

BS.CKII Đoàn Quốc Việt

Bác sĩ đã thực hiện thành công hơn hơn 10.000 ca phẫu thuật đục thủy tinh thể và tật khúc xạ, trong đó có nhiều ca khó và phức tạp, giúp hàng chục ngàn bệnh nhân tìm lại ánh sáng.

BS.CKII Trần Trọng Duy

Bác sĩ có thế mạnh trong khám – chẩn đoán và điều trị các bệnh lý mắt thường gặp, đặc biệt trong phẫu thuật điều trị đục thủy tinh thể.

Cả 2 bác sĩ đều đã từng công tác tại các Bệnh viện lớn tại TP.HCM, thường xuyên tham gia các hội thảo quốc tế nhãn khoa để cập nhật kiến thức và công nghệ. Do đó, bệnh nhân có thể hoàn toàn yên tâm về trình độ chuyên môn của các bác sĩ phẫu thuật.

Quy trình khám gồm 4 bước: khám sàng lọc thị lực và mức độ đục → đánh giá 5 nhóm chỉ số trước mổ (mục 4) → tư vấn phương pháp phẫu thuật và loại IOL phù hợp → lên lịch mổ và hẹn tái khám sau phẫu thuật.

11. Câu hỏi thường gặp

Thay thủy tinh thể có đau không?

Phẫu thuật thường được gây tê tại chỗ nên người bệnh thường ít đau. Một số người có thể cảm thấy ánh sáng hoặc căng nhẹ trong lúc thực hiện, mức độ khác nhau tùy người.

Thay thủy tinh thể được mấy lần?

IOL được thiết kế để lưu lại lâu dài trong mắt và thường không cần thay định kỳ, nên đa số chỉ cần phẫu thuật một lần cho mỗi mắt. Nếu sau này mắt mờ lại, nguyên nhân thường gặp là đục bao sau được xử lý bằng laser YAG, không phải mổ thay IOL lần 2. Xem chi tiết.

IOL tồn tại được bao lâu?

IOL được thiết kế để lưu lại lâu dài trong mắt, thông thường không cần thay theo thời gian. Chỉ trong một số trường hợp hiếm gặp (như lệch kính do chấn thương), bác sĩ mới cân nhắc điều chỉnh hoặc thay IOL. Xem chi tiết.

Bao lâu thì nhìn rõ trở lại?

Đa số người bệnh nhận thấy mắt sáng rõ hơn ngay ngày hôm sau. Thị lực tiếp tục cải thiện và ổn định dần trong khoảng 4–6 tuần, tùy cơ địa và tình trạng mắt trước mổ.

Mổ xong có bị đục thủy tinh thể trở lại không?

Bản thân IOL không bị đục trở lại. Tình trạng mờ có thể xuất hiện sau một thời gian do đục bao sau (túi màng còn lại bị mờ) được xử lý nhanh bằng laser YAG tại phòng khám, không cần mổ lại. 

Chi phí thay thủy tinh thể bao nhiêu?

Chi phí phụ thuộc phương pháp phẫu thuật, loại IOL và quyền lợi BHYT của từng người, dao động trong khoảng đã nêu ở bảng giá tại mục 9.

Lưu ý y khoa: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ. Tình trạng mắt của mỗi người khác nhau – vui lòng đến trực tiếp Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa hoặc liên hệ hotline để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và tư vấn phương pháp phù hợp.

Tóm lại, việc thay thủy tinh thể sẽ được quyết định bởi bác sĩ sau quá trình thăm khám và đánh giá, cùng với nhu cầu thị lực của người bệnh. Để đặt lịch thăm khám với các chuyên gia Nhãn khoa hàng đầu tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa, người bệnh vui lòng liên hệ HOTLINE 0846 403 403 để được hỗ trợ nhanh chóng!