Tìm hiểu các loại thủy tinh thể nhân tạo dùng trong mổ Phaco

Bên cạnh các hình thức phẫu thuật, các loại thuỷ tinh thể nhân tạo cũng nhận được sự quan tâm của đông đảo bệnh nhân đang điều trị cườm mắt. Theo dõi bài viết dưới đây để được đội ngũ Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hoà giải đáp chi tiết về từng loại thấu kính nội nhãn nhân tạo nhé!

1. Thủy tinh thể nhân tạo là gì?

Thủy tinh thể nhân tạo (Intraocular Lens – IOL), còn gọi là thấu kính nội nhãn, là một thấu kính nhân tạo được cấy ghép vào bên trong mắt để thay thế cho thủy tinh thể tự nhiên đã bị đục hoặc mất chức năng. Loại thấu kính này được sử dụng phổ biến nhất trong phẫu thuật Phaco điều trị đục thủy tinh thể (cườm khô) sau khi bác sĩ tán nhuyễn và lấy bỏ phần thủy tinh thể đục, thủy tinh thể nhân tạo sẽ được đặt vào đúng vị trí bao thủy tinh thể còn lại.

Về cấu tạo, phần lớn thủy tinh thể nhân tạo hiện nay làm từ chất liệu acrylic mềm, có thể gấp lại để đưa vào mắt qua vết mổ rất nhỏ (khoảng 2-3mm) rồi tự bung mở đúng vị trí. Ngoài chức năng thay thủy tinh thể đục, các thế hệ thủy tinh thể nhân tạo hiện đại còn được thiết kế để điều chỉnh tật khúc xạ đi kèm (cận, viễn, loạn thị, lão thị), giúp nhiều bệnh nhân giảm đáng kể sự phụ thuộc vào kính sau mổ.

Thủy tinh thể nhân tạo được thiết kế để tồn tại vĩnh viễn trong mắt, không cần thay thế định kỳ và có độ tương thích sinh học cao với mô mắt.

2. Các loại thủy tinh thể nhân tạo phổ biến

Hiện nay, thủy tinh thể nhân tạo được phân loại chủ yếu dựa trên phạm vi tầm nhìn mà chúng mang lại sau phẫu thuật. Dưới đây là 4 nhóm chính theo tầm nhìn, cùng với Toric một công nghệ bổ sung có thể kết hợp với bất kỳ nhóm nào ở trên để xử lý loạn thị.

2.1. Thủy tinh thể đơn tiêu

Kính đơn tiêu cự là loại thủy tinh thể nhân tạo cơ bản và được sử dụng rộng rãi nhất, chỉ có một tiêu điểm cố định, thường được bác sĩ thiết lập để tối ưu cho tầm nhìn xa. Do quang học đơn giản, đơn tiêu cho độ tương phản tốt và hầu như không gây hiện tượng chói, quầng sáng ban đêm đây là ưu điểm lớn so với các dòng cao cấp hơn.

Phù hợp với người ưu tiên chi phí hợp lý, không ngại đeo thêm kính đọc sách cho khoảng nhìn gần, người có bệnh lý mắt đi kèm cần độ tương phản tốt.

2.2. Thủy tinh thể đơn tiêu tăng cường

Là phiên bản cải tiến của đơn tiêu, dòng thủy tinh thể đơn tiêu tăng cường (enhanced monofocal ví dụ dòng Tecnis Eyhance của Johnson & Johnson) được thiết kế với bề mặt quang học đặc biệt giúp kéo dài nhẹ vùng nhìn rõ từ xa sang trung bình, mà không tạo ra hiện tượng phân tách hình ảnh như đa tiêu. Nhờ đó, người dùng nhìn màn hình máy tính, bảng đồng hồ taplo ô tô… rõ hơn so với đơn tiêu thường, trong khi mức độ chói/quầng sáng vẫn ở mức thấp, gần tương đương đơn tiêu.

2.3. Thủy tinh thể EDOF

EDOF (Extended Depth of Focus – kéo dài độ sâu tiêu điểm; ví dụ dòng Tecnis Symfony) hoạt động theo nguyên lý khác với đa tiêu: thay vì tách ánh sáng thành nhiều tiêu điểm riêng biệt, EDOF kéo dài một tiêu điểm duy nhất thành một dải nhìn liên tục từ xa đến trung bình. Cách tiếp cận này giúp giảm đáng kể nguy cơ chói, quầng sáng ban đêm so với đa tiêu, trong khi vẫn cải thiện tầm nhìn trung bình tốt hơn đơn tiêu tăng cường. Tầm nhìn gần (đọc sách chữ nhỏ) thường vẫn cần thêm kính hỗ trợ.

2.4. Thủy tinh thể đa tiêu và ba tiêu

Kính đa tiêu cự (multifocal) có 2 vùng tiêu điểm (xa và gần), trong khi ba tiêu (trifocal – ví dụ AcrySof IQ PanOptix của Alcon hay Tecnis Synergy của Johnson & Johnson) bổ sung thêm vùng trung bình, mang lại phạm vi tầm nhìn rộng nhất trong tất cả các loại thủy tinh thể nhân tạo. Cơ chế hoạt động dựa trên các vòng nhiễu xạ trên bề mặt thấu kính để tách ánh sáng đồng thời thành nhiều tiêu điểm; não bộ cần một khoảng thời gian thích nghi để chọn lọc thông tin từ tiêu điểm phù hợp.

Đổi lại phạm vi nhìn rộng, đa tiêu/ba tiêu có nguy cơ chói, quầng sáng ban đêm cao hơn, đòi hỏi lựa chọn bệnh nhân kỹ càng, mắt cần khỏe mạnh, không có bệnh lý nền ảnh hưởng đến võng mạc hoặc giác mạc.

2.5. Thủy tinh thể Toric

Khác với 4 loại kể trên vốn được phân loại theo phạm vi tầm nhìn, Toric là một công nghệ bổ sung giúp điều chỉnh loạn thị giác mạc, có thể tích hợp vào bất kỳ nền tảng nào ở trên (đơn tiêu Toric, EDOF Toric, đa tiêu Toric…). Thủy tinh thể Toric có độ cong quang học khác nhau theo hai trục vuông góc, được lắp đặt đúng theo trục loạn thị đo được của từng bệnh nhân.

Nếu bệnh nhân có loạn thị giác mạc ở mức đáng kể theo đánh giá của bác sĩ, việc bỏ qua yếu tố này — dù đã chọn thủy tinh thể cao cấp vẫn có thể khiến mắt nhìn mờ, nhòe ở mọi khoảng cách và cần đeo kính để điều chỉnh phần loạn thị còn sót lại.

3. Nên chọn loại thủy tinh thể nhân tạo nào?

Không có loại thủy tinh thể nào là “tốt nhất” cho tất cả mọi người, lựa chọn phù hợp phụ thuộc vào lối sống, công việc và đặc biệt là tình trạng mắt thực tế của từng người. Dưới đây là gợi ý tham khảo theo một số nhóm nhu cầu phổ biến; quyết định cuối cùng cần dựa trên thăm khám trực tiếp và tư vấn của bác sĩ chuyên khoa.

3.1. Người thường xuyên lái xe

Với người lái xe nhiều, đặc biệt vào ban đêm, tiêu chí quan trọng nhất là tầm nhìn xa sắc nét và hạn chế tối đa chói, quầng sáng. Thủy tinh thể đơn tiêu (thiết lập cho tầm nhìn xa) hoặc EDOF thường được ưu tiên nhờ độ tương phản tốt và ít gây rối loạn thị giác ban đêm hơn so với đa tiêu/ba tiêu. Nếu có kèm loạn thị, nên cân nhắc kết hợp thêm Toric để hình ảnh sắc nét hơn khi quan sát biển báo, phương tiện khác từ xa.

3.2. Người làm việc nhiều trên máy tính

Khoảng cách làm việc với máy tính thường rơi vào tầm nhìn trung bình (khoảng 50-70cm) vùng mà thủy tinh thể đơn tiêu tiêu chuẩn (chỉ tối ưu cho nhìn xa) thường không đáp ứng tốt. Đơn tiêu tăng cường hoặc EDOF là lựa chọn cân bằng, giúp nhìn màn hình rõ hơn mà không phải đánh đổi nhiều về nguy cơ chói sáng như đa tiêu.

3.3. Người muốn giảm phụ thuộc kính

Nếu ưu tiên hàng đầu là hạn chế tối đa việc đeo kính ở mọi khoảng cách xa, trung bình lẫn gần thì nhóm đa tiêu/ba tiêu thường mang lại kết quả tốt nhất về mức độ độc lập thị lực. Tuy nhiên, đây cũng là nhóm có yêu cầu chọn lọc bệnh nhân nghiêm ngặt nhất: mắt cần khỏe mạnh, không có bệnh lý nền, và người dùng cần chấp nhận một giai đoạn thích nghi với hiện tượng quầng sáng ban đêm trong vài tuần đầu.

3.4. Người có loạn thị

Loạn thị giác mạc không tự biến mất sau phẫu thuật thay thủy tinh thể nếu không được xử lý riêng. Vì vậy, dù lựa chọn nền tảng nào (đơn tiêu, EDOF hay đa tiêu), người có loạn thị đáng kể đều nên trao đổi với bác sĩ về việc kết hợp thêm Toric nếu bỏ qua, mắt có thể vẫn cần đeo kính để nhìn rõ dù đã đầu tư cho thủy tinh thể cao cấp.

3.5. Người có bệnh mắt đi kèm

Với người có bệnh lý nền như glôcôm, thoái hóa hoàng điểm, bệnh võng mạc đái tháo đường…, bác sĩ thường ưu tiên chỉ định đơn tiêu hoặc đơn tiêu tăng cường. Lý do là các dòng đa tiêu/ba tiêu có thể làm giảm độ tương phản hình ảnh điều không có lợi cho những mắt đã có sẵn tổn thương ảnh hưởng đến thị lực.

Quyết định cụ thể luôn cần dựa trên kết quả thăm khám đáy mắt thực tế, không nên tự lựa chọn thủy tinh thể cao cấp khi chưa có ý kiến chuyên môn.

4. Bác sĩ dựa vào tiêu chí nào để lựa chọn IOL?

Bên cạnh mong muốn cá nhân, việc chỉ định loại IOL phù hợp còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố y khoa được đánh giá qua thăm khám và các xét nghiệm chuyên sâu trước mổ:

4.1. Sức khỏe giác mạc

Giác mạc cần đủ trong và khỏe mạnh để đảm bảo chất lượng hình ảnh, đặc biệt với các dòng thủy tinh thể cao cấp (EDOF, đa tiêu) vốn nhạy cảm hơn với bất thường bề mặt giác mạc. Các tình trạng như khô mắt nặng, loạn dưỡng giác mạc, sẹo giác mạc có thể là yếu tố khiến bác sĩ cân nhắc kỹ hơn hoặc ưu tiên chỉ định đơn tiêu.

4.2. Sinh trắc học nhãn cầu

Trước mổ, bác sĩ sẽ đo các thông số như chiều dài trục nhãn cầu, độ cong giác mạc (keratometry), độ sâu tiền phòng bằng máy sinh trắc học chuyên dụng để tính toán chính xác công suất (độ diopter) của thủy tinh thể nhân tạo. Đây là bước quan trọng bậc nhất quyết định độ chính xác khúc xạ sau mổ sai số dù nhỏ trong khâu đo đạc cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả thị lực cuối cùng.

4.3. Độ và trục loạn thị

Bác sĩ đo chính xác độ loạn thị (diopter) và trục loạn thị (độ) để xác định có cần chỉ định Toric hay không, cũng như thông số cụ thể cho loại Toric phù hợp. Việc lắp đặt thủy tinh thể Toric cần đúng trục đến từng độ, vì lệch trục dù nhỏ cũng làm giảm hiệu quả điều chỉnh loạn thị.

4.4. Võng mạc và thần kinh thị giác

Kiểm tra đáy mắt, chụp OCT võng mạc, đánh giá tình trạng hoàng điểm và thần kinh thị giác giúp phát hiện sớm các bệnh lý như glôcôm, thoái hóa hoàng điểm, bệnh võng mạc đái tháo đường, những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thích nghi của mắt với thủy tinh thể đa tiêu do đặc tính giảm độ tương phản của dòng này.

4.5. Nhu cầu sử dụng thị lực

Cuối cùng, bác sĩ sẽ trao đổi trực tiếp về nghề nghiệp và thói quen sinh hoạt hằng ngày như lái xe, làm việc máy tính, đọc sách, may vá, chơi thể thao… để cân bằng giữa mong muốn giảm phụ thuộc kính và mức độ chấp nhận được đối với các tác dụng phụ quang học có thể gặp phải.

>> Xem thêm: Kính đơn tiêu và đa tiêu: Nên chọn loại nào khi mổ cườm?

5. Các dòng thủy tinh thể nhân tạo tại Mắt Sài Gòn Biên Hòa

Tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa, người bệnh được thăm khám và tư vấn loại thủy tinh thể nhân tạo dựa trên tình trạng mắt, kết quả đo sinh trắc học nhãn cầu, mức độ loạn thị, bệnh lý mắt đi kèm, nhu cầu sử dụng thị lực và khả năng tài chính.

Danh mục kính nội nhãn đang được bệnh viện công khai gồm các dòng đơn tiêu, đơn tiêu tăng cường và đa tiêu/ba tiêu đến từ Mỹ, Nhật Bản, Đức, Pháp và Hungary.

Bác sĩ sẽ dựa trên kết quả khám mắt, đo công suất thủy tinh thể, đánh giá giác mạc, võng mạc và nhu cầu sinh hoạt thực tế để tư vấn phương án phù hợp. Người bệnh không nên lựa chọn kính chỉ dựa trên mức giá, thương hiệu hoặc số lượng tiêu cự.

Thông tin danh mục được đối chiếu theo bảng giá kính nội nhãn do Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa công khai. Giá và tình trạng cung ứng có thể thay đổi theo từng thời điểm. Chỉ định cuối cùng cần dựa trên kết quả thăm khám trực tiếp của bác sĩ chuyên khoa mắt.

6. Giá thay thủy tinh thể nhân tạo

Chi phí thay thủy tinh thể nhân tạo tại Mắt Sài Gòn Biên Hòa dao động trong khoảng 10 – 60 triệu đồng/mắt, tùy thuộc vào loại thủy tinh thể lựa chọn và tình trạng mắt cụ thể của từng bệnh nhân.

• Thông thường thay thủy tinh thể nhân tạo đơn tiêu sẽ có giá khoảng 10.000.000 – 22.000.000 đồng/ mắt.
• Đối với thủy tinh thể nhân tạo đa tiêu thì chi phí sẽ dao động khoảng 25.000.000 – 55.000.000 đồng/ mắt.
• Riêng với thủy tinh thể có tính năng điều chỉnh loạn thị (Toric), chi phí sẽ phụ thuộc vào loại kính nền (đơn tiêu hay đa tiêu), ước tính dao động từ 15.000.000 – 60.000.000 đồng/mắt.

Lưu ý: Mức giá trên chỉ mang tính chất tham khảo. Trên thực thế, chi phí có thể ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như:

• Loại thủy tinh thể nhân tạo được chọn.
• Điều kiện vật chất của cơ sở y tế và công nghệ mổ cườm khô thủy tinh thể.
• Kinh nghiệm bác sĩ và dịch vụ đi kèm.
• Tình trạng mắt của người bệnh.

ĐẶT LỊCH NGAY!

Chọn Bệnh viện*Mắt Sài Gòn Biên HòaMắt Sài Gòn Đồng ThápOrtho-K Việt Quận 8

Nhìn chung, các loại thủy tinh thể nhân tạo đều có những ưu – nhược điểm và đối tượng phù hợp riêng. Nếu bạn muốn tầm nhìn xa rõ, chi phí hợp lý, có thể chọn thủy tinh thể đơn tiêu cự. Nếu mong muốn nhìn rõ ở nhiều khoảng cách, không còn phụ thuộc kính, hãy cân nhắc đa tiêu cự. Với bệnh nhân có loạn thị, thủy tinh thể Toric là lựa chọn tối ưu nhất.