Thay thủy tinh thể được mấy lần? Mổ lần 2 có nguy hiểm không

Thay thủy tinh thể được mấy lần? Đa số mỗi mắt chỉ cần phẫu thuật lấy thủy tinh thể tự nhiên bị đục một lần. Tuy nhiên, thủy tinh thể nhân tạo (IOL) đã đặt vẫn có thể được xoay, chỉnh, cố định hoặc thay bằng IOL khác khi bị lệch, sai công suất hoặc gây ảnh hưởng đáng kể đến thị giác. Người bệnh cần được khám để xác định nguyên nhân và cân nhắc lợi ích, rủi ro trước khi can thiệp lần hai.

Mỗi mắt thường chỉ mổ lấy thủy tinh thể tự nhiên một lần. IOL đã đặt có thể được chỉnh hoặc thay lại khi có chỉ định, nhưng không có số lần can thiệp tối đa áp dụng giống nhau cho mọi người. Khả năng mổ lại phụ thuộc nguyên nhân, bao kính, dây chằng nâng đỡ, giác mạc, võng mạc và lợi ích thị lực dự kiến.

1. Một mắt thay thủy tinh thể được mấy lần?

Đa số người bệnh chỉ cần thực hiện một lần phẫu thuật Phaco trên mỗi mắt. Trong ca mổ thay thủy tinh thể này, bác sĩ lấy thủy tinh thể tự nhiên đã bị đục và đặt thủy tinh thể nhân tạo, còn gọi là IOL, vào trong mắt.

Sau khi thủy tinh thể tự nhiên đã được lấy ra, mắt không thể tiếp tục “mổ lấy thủy tinh thể tự nhiên” thêm lần nữa. Nếu cần can thiệp về sau, bác sĩ sẽ xử lý IOL đã đặt bằng một trong các phương án:

• Xoay lại IOL Toric khi kính bị xoay trục.
• Chỉnh lại vị trí IOL.
• Cố định lại IOL khi cấu trúc nâng đỡ không ổn định.
• Thay IOL cũ bằng IOL có công suất hoặc thiết kế khác.
• Lấy bỏ IOL và lựa chọn phương án cố định mới trong trường hợp đặc biệt.

Vì vậy, câu trả lời chính xác là: mỗi mắt thường chỉ mổ đục thủy tinh thể một lần, nhưng IOL đã đặt vẫn có thể được chỉnh, cố định hoặc thay lại khi có chỉ định chuyên môn.

Không có một con số tối đa chung về số lần thay IOL cho mọi người. Mỗi lần can thiệp lại có thể phức tạp hơn, do bao kính, dây chằng và các cấu trúc trong mắt đã thay đổi sau phẫu thuật trước đó.

2. Thay thủy tinh thể có nguy hiểm không?

Thay thủy tinh thể là phẫu thuật nội nhãn nên không hoàn toàn không có rủi ro. Tuy nhiên, cần phân biệt phẫu thuật đục thủy tinh thể lần đầu với phẫu thuật lấy IOL cũ ra để thay kính lần hai.

2.1. Mổ thay thủy tinh thể lần đầu

Phẫu thuật thay thủy tinh thể là phương pháp phổ biến để lấy thủy tinh thể tự nhiên bị đục và đặt IOL. Các biến chứng có thể gồm nhiễm trùng, chảy máu, viêm, phù giác mạc, phù hoàng điểm, tăng nhãn áp, lệch IOL hoặc biến chứng võng mạc. Mức độ rủi ro phụ thuộc tình trạng mắt và sức khỏe của từng người.

ĐẶT LỊCH NGAY!

Chọn Bệnh viện*Mắt Sài Gòn Biên HòaMắt Sài Gòn Đồng ThápOrtho-K Việt Quận 8

2.2. Mổ thay thủy tinh thể lần 2 có nguy hiểm không?

Mổ thay IOL lần hai có rủi ro và thường phức tạp hơn ca Phaco đầu tiên. Nguyên nhân là IOL có thể đã dính với bao kính, trong khi dây chằng nâng đỡ và các mô trong mắt đã thay đổi sau phẫu thuật trước đó.

Những rủi ro có thể gặp gồm:

• Tổn thương bao kính hoặc dây chằng nâng đỡ.
• Sa hoặc mất dịch kính.
• Viêm trong mắt.
• Tăng nhãn áp.
• Phù hoàng điểm.
• Phù hoặc mất bù giác mạc.
• IOL mới lệch hoặc mất ổn định.
• Rách hoặc bong võng mạc.
• Nhiễm trùng nội nhãn.
• Thị lực sau can thiệp không đạt như kỳ vọng.

Phân tích từ IRIS Registry trên hơn 46.000 thủ thuật thay IOL ghi nhận thị lực cải thiện ở nhiều trường hợp, nhưng kết quả không đồng đều và vẫn có thể xuất hiện biến chứng. Vì vậy, không nên cam kết người bệnh chắc chắn nhìn rõ hoặc đạt thị lực 10/10 sau khi thay IOL lần hai. [1]

Mức độ nguy hiểm không giống nhau ở mọi người. Quyết định phẫu thuật cần dựa trên nguyên nhân phải can thiệp, cấu trúc còn lại của mắt, bệnh lý đi kèm và mức cải thiện thị lực có thể đạt được.

3. Yếu tố nào làm tăng rủi ro khi thay IOL lần 2?

Ca can thiệp có thể phức tạp hơn khi người bệnh có một hoặc nhiều yếu tố sau:

• IOL đã nằm trong mắt lâu và dính nhiều với bao kính.
• Bao sau đã được mở bằng laser Nd.
• Dây chằng nâng đỡ IOL yếu hoặc bị đứt.
• IOL lệch nhiều hoặc rơi về phía buồng dịch kính.
• Giác mạc yếu hoặc mật độ tế bào nội mô thấp.
• Mắt từng bị chấn thương.
• Có tiền sử phẫu thuật võng mạc hoặc dịch kính.
• Có bệnh glôcôm hoặc đã từng phẫu thuật glôcôm.
• Võng mạc hoặc hoàng điểm đã bị tổn thương.
• Cần cố định IOL mới ngoài bao kính.
• Phải kết hợp xử lý dịch kính trong lúc phẫu thuật.

Một yếu tố nguy cơ không có nghĩa người bệnh chắc chắn không thể mổ lại. Bác sĩ cần đánh giá tổng thể để xác định lợi ích dự kiến có lớn hơn nguy cơ hay không.

Lưu ý quan trọng: Nếu có nghi ngờ IOL không phù hợp và người bệnh có thể phải thay IOL, nên được bác sĩ đánh giá trước khi thực hiện laser YAG. Bao sau đã được mở có thể khiến việc đổi IOL về sau phức tạp hơn. [2]

4. Bác sĩ cần kiểm tra gì trước khi quyết định mổ lần 2?

Trước khi chỉnh hoặc thay IOL, người bệnh có thể cần được kiểm tra:

• Đo thị lực và khúc xạ: Xác định mức độ nhìn mờ và khả năng cải thiện bằng kính.
• Khám sinh hiển vi: Kiểm tra giác mạc, tiền phòng, bao kính và vị trí IOL.
• Đánh giá độ ổn định của IOL: Xác định IOL có lệch, rung hoặc xoay trục hay không.
• Kiểm tra giác mạc: Đánh giá độ trong, hình dạng giác mạc và tế bào nội mô khi cần.
• Đo nhãn áp: Phát hiện tăng nhãn áp hoặc glôcôm đi kèm.
• Khám võng mạc và hoàng điểm: Loại trừ các nguyên nhân giảm thị lực không xuất phát từ IOL.
• Xem xét tình trạng bao sau: Phân biệt đục bao sau với IOL bị đục hoặc lệch.
• Đánh giá phẫu thuật trước đó: Xác định mắt đã từng laser YAG, can thiệp dịch kính hoặc phẫu thuật võng mạc hay chưa.

Sau khi có kết quả, bác sĩ mới có thể lựa chọn theo dõi, dùng kính, điều trị bệnh lý đi kèm, laser, chỉnh IOL, cố định IOL hoặc thay IOL.

5. Có nên thay thủy tinh thể cả hai mắt không?

Nếu cả hai mắt đều bị đục thủy tinh thể và thị lực ảnh hưởng đến sinh hoạt, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật cho cả hai mắt. Tuy nhiên, mỗi mắt được đánh giá như một ca riêng biệt và có thể được thực hiện vào những thời điểm khác nhau.

Việc phẫu thuật hai mắt không có nghĩa một mắt bị “thay nhiều lần”. Đây là hai ca phẫu thuật lần đầu trên hai mắt khác nhau.

6. Mắt mờ sau mổ có cần thay IOL không?

Phần lớn trường hợp mắt mờ sau mổ Phaco không đồng nghĩa phải thay IOL. Nguyên nhân có thể liên quan đến đục bao sau, khô mắt, khúc xạ tồn lưu, bệnh giác mạc, glôcôm, võng mạc hoặc hoàng điểm.

IOL chỉ được chỉnh hoặc thay khi bác sĩ xác định kính hoặc cấu trúc nâng đỡ kính là nguyên nhân ảnh hưởng đáng kể đến thị lực. Người bệnh không nên tự yêu cầu laser hoặc thay IOL khi chưa xác định đúng nguyên nhân.

Lưu ý: Nếu mắt đau nhiều, đỏ tăng, giảm thị lực đột ngột, xuất hiện chớp sáng, nhiều ruồi bay hoặc cảm giác có màn che, người bệnh cần đến cơ sở chuyên khoa mắt để được kiểm tra sớm.

7. Sau mổ người bệnh nên làm gì giúp tăng cường thị lực?

Để bảo vệ thị lực và giúp mắt hồi phục tốt sau mổ cườm khô, người bệnh cần chú ý chăm sóc mắt đúng cách, duy trì lối sống khoa học và tái khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.

• Tuân thủ chỉ định của bác sĩ: Vệ sinh mắt đúng cách, sử dụng thuốc nhỏ mắt theo đúng liều lượng và lịch tái khám để hỗ trợ quá trình hồi phục.
• Bảo vệ mắt: Đeo kính khi ra ngoài để hạn chế tia UV, bụi bẩn và các tác nhân gây kích ứng từ môi trường.
• Hạn chế thiết bị điện tử: Giảm thời gian sử dụng điện thoại, máy tính, tivi và cho mắt nghỉ ngơi thường xuyên để tránh mỏi, khô mắt.
• Sinh hoạt khoa học: Ngủ đủ giấc, tập thể dục nhẹ nhàng và thực hiện các bài tập mắt theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Ăn uống đầy đủ dinh dưỡng: Bổ sung rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu vitamin, chất chống oxy hóa để hỗ trợ sức khỏe đôi mắt.
• Khám mắt định kỳ: Tái khám đúng lịch giúp theo dõi khả năng hồi phục và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.

8. Một số câu hỏi thường gặp

8.1. Thủy tinh thể có thay được nhiều lần không?

IOL có thể được chỉnh hoặc thay lại khi có chỉ định, nhưng không có một số lần tối đa chung cho mọi bệnh nhân. Mỗi lần phẫu thuật lại có thể phức tạp hơn vì bao kính và các cấu trúc nâng đỡ đã thay đổi. Bác sĩ chỉ can thiệp khi lợi ích dự kiến lớn hơn nguy cơ.

8.2. Mổ đục thủy tinh thể được mấy lần?

Đa số mỗi mắt chỉ cần mổ đục thủy tinh thể một lần. Nếu cần can thiệp về sau, bác sĩ sẽ điều chỉnh, cố định hoặc thay IOL đã đặt chứ không tiếp tục lấy thủy tinh thể tự nhiên thêm lần nữa.

8.3. Thay thủy tinh thể lần hai có được không?

Có thể. Bác sĩ có thể cân nhắc thay IOL lần hai khi kính bị lệch, sai công suất đáng kể, đục bất thường hoặc gây triệu chứng thị giác kéo dài mà các phương án khác không giải quyết được.

8.4. Đục bao sau có cần thay IOL không?

Thông thường không. Đục bao sau xảy ra ở lớp bao nằm phía sau IOL, không phải thủy tinh thể nhân tạo bị đục trở lại. Khi tình trạng này ảnh hưởng đến thị lực, bác sĩ có thể cân nhắc laser Nd mà không cần lấy IOL ra. [3]

8.5. Có nên laser YAG ngay khi mắt mờ không?

Không nên tự quyết định laser khi chưa xác định nguyên nhân. Mờ mắt có thể xuất phát từ giác mạc, võng mạc, khúc xạ hoặc chính IOL. Bác sĩ cần xác nhận đục bao sau thực sự ảnh hưởng đến thị lực trước khi lựa chọn laser.

8.6. Thủy tinh thể nhân tạo sử dụng được bao lâu?

IOL thường được đặt để sử dụng lâu dài và không cần thay định kỳ. Tuy nhiên, độ bền của IOL không đồng nghĩa thị lực sẽ luôn ổn định vì giác mạc, bao sau, võng mạc và thần kinh thị giác vẫn có thể thay đổi.

Xem chi tiết: Thay thủy tinh thể được bao lâu?

Thay thủy tinh thể được mấy lần? Trong đa số trường hợp, mỗi mắt chỉ cần phẫu thuật thay thủy tinh thể tự nhiên một lần. Tuy nhiên, IOL có thể được chỉnh, cố định hoặc thay lại khi có chỉ định. Không có một số lần tối đa chung cho mọi bệnh nhân và không phải trường hợp mắt mờ nào cũng cần mổ lại. Người bệnh cần được đánh giá khúc xạ, giác mạc, bao sau, võng mạc và vị trí IOL trước khi quyết định laser hoặc phẫu thuật.

Tài liệu tham khảo:

[1] Son HS và cộng sự. Visual Acuity Outcomes and Complications after Intraocular Lens Exchange: An IRIS Registry Analysis. Ophthalmology, 2024.

[2] American Academy of Ophthalmology. When Lenses Go Wrong: Tips on IOL Explantation.

[3] American Academy of Ophthalmology. What Is a Posterior Capsulotomy?.