Thay thủy tinh thể được bao lâu? IOL có dùng suốt đời không?

Thay thủy tinh thể được bao lâu? Thủy tinh thể nhân tạo, hay kính nội nhãn IOL, thường được thiết kế để lưu lại lâu dài trong mắt và đa số người bệnh không cần thay định kỳ. Tuy nhiên, thị lực vẫn có thể giảm do đục bao sau, khô mắt, thay đổi khúc xạ hoặc bệnh lý giác mạc, võng mạc và thần kinh thị giác, không đồng nghĩa IOL đã hết hạn. Cùng tìm hiểu với BS.CKII Trần Trọng Duy dưới bài viết sau đây. [1]

1. Thay thủy tinh thể được bao lâu?

Thủy tinh thể nhân tạo thường được thiết kế để lưu lại lâu dài trong mắt. Nếu IOL vẫn trong suốt, nằm đúng vị trí và không gây triệu chứng thị giác bất thường, người bệnh thường không cần phẫu thuật thay lại chỉ vì đã sử dụng kính trong nhiều năm.

Không có khuyến cáo thay IOL định kỳ sau 10, 15 hoặc 20 năm. Trong đa số trường hợp, IOL tiếp tục được giữ lại trong mắt trong suốt phần đời còn lại của người bệnh.

IOL là một thấu kính nhân tạo được đặt vào mắt sau khi thủy tinh thể tự nhiên bị đục đã được lấy bỏ. Kính thường được làm từ vật liệu có tính tương thích sinh học như acrylic hoặc silicone, giúp hạn chế phản ứng bất lợi khi lưu lại lâu dài trong mắt.

Tuy nhiên, tuổi thọ vật lý của IOL và thời gian duy trì thị lực tốt là hai khái niệm khác nhau. IOL có thể vẫn nguyên vẹn nhưng thị lực vẫn thay đổi do các cấu trúc khác của mắt hoặc do bệnh lý toàn thân.

ĐẶT LỊCH NGAY!

Chọn Bệnh viện*Mắt Sài Gòn Biên HòaMắt Sài Gòn Đồng ThápOrtho-K Việt Quận 8

2. Tuổi thọ IOL và thời gian mắt nhìn rõ có giống nhau không?

Tuổi thọ của IOL không quyết định hoàn toàn thời gian người bệnh duy trì thị lực tốt sau phẫu thuật.

Sau phẫu thuật, một số người có thể nhận thấy mắt sáng hơn từ những ngày đầu. Tuy nhiên, thị lực vẫn cần thời gian để ổn định và có thể còn mờ nhẹ, chói hoặc cộm trong giai đoạn hồi phục.

Thời gian nhìn rõ khác nhau tùy từng người, phụ thuộc vào:

• Mức độ đục thủy tinh thể trước mổ.
• Tình trạng giác mạc và bề mặt nhãn cầu.
• Độ khúc xạ còn lại sau phẫu thuật.
• Tình trạng võng mạc và hoàng điểm.
• Sức khỏe thần kinh thị giác.
• Các bệnh lý mắt hoặc bệnh toàn thân đi kèm.
• Loại IOL được lựa chọn.
• Quá trình chăm sóc và tái khám sau mổ.

Như vậy, IOL có thể sử dụng lâu dài nhưng chất lượng thị lực vẫn có thể thay đổi theo tình trạng toàn bộ mắt.

3. Vì sao mắt có thể mờ lại dù IOL chưa hết hạn?

IOL hiếm khi là nguyên nhân trực tiếp khiến mắt mờ trở lại. Sau phẫu thuật thay tinh thể mắt (phẫu thuật Phaco), thị lực giảm thường liên quan đến bao sau, giác mạc, khúc xạ, võng mạc hoặc vị trí của IOL.

>>>Xem thêm: Mắt mờ sau mổ Phaco: Khi nào bình thường và nguy hiểm?

4. Các loại thủy tinh thể nhân tạo có dùng được lâu như nhau không?

Các loại IOL hiện nay chủ yếu khác nhau về phạm vi nhìn, khả năng điều chỉnh loạn thị và mức độ phụ thuộc kính gọng. IOL không được phân loại theo số năm sử dụng.

Toric không phải nhóm tách biệt hoàn toàn với đơn tiêu, EDOF hoặc đa tiêu. Đây là đặc tính điều chỉnh loạn thị có thể được tích hợp trên nhiều thiết kế IOL khác nhau.

Việc lựa chọn IOL không nên chỉ dựa trên giá hoặc mong muốn không cần đeo kính. Bác sĩ cần đánh giá:

• Tình trạng giác mạc và độ loạn thị.
• Võng mạc, hoàng điểm và thần kinh thị giác.
• Nhu cầu đọc sách, dùng máy tính hoặc lái xe.
• Khả năng thích nghi với chói và quầng sáng.
• Mong muốn giảm phụ thuộc kính gọng.
• Các bệnh lý mắt đi kèm.

Xem thêm: Các loại thủy tinh thể nhân tạo và cách lựa chọn phù hợp

5. Khi nào có thể cần điều chỉnh hoặc thay IOL?

Đa số người bệnh không cần thay lại IOL. Bác sĩ chỉ cân nhắc điều chỉnh vị trí, cố định hoặc thay IOL trong một số trường hợp đặc biệt như:

• IOL lệch hoặc mất ổn định đáng kể.
• IOL Toric xoay trục và ảnh hưởng rõ đến thị lực.
• Sai lệch khúc xạ lớn, không phù hợp với các phương án điều chỉnh khác.
• Thiết kế IOL gây triệu chứng thị giác kéo dài và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt.
• IOL hoặc cấu trúc nâng đỡ IOL có vấn đề.
• Có biến chứng hoặc tình trạng mắt đặc biệt cần can thiệp.

Can thiệp IOL lần hai thường phức tạp hơn phẫu thuật ban đầu vì bao kính, dây chằng và các mô bên trong mắt đã thay đổi.

Trước khi đưa ra quyết định, bác sĩ cần xác định:

• Thị lực có thể cải thiện bằng kính hay không.
• Nguyên nhân giảm thị lực có thực sự đến từ IOL không.
• Bao kính và dây chằng nâng đỡ còn ổn định không.
• Võng mạc và thần kinh thị giác có khả năng tạo thị lực tốt không.
• Lợi ích dự kiến có lớn hơn rủi ro của can thiệp không.

Người bệnh không nên yêu cầu thay IOL chỉ vì cảm thấy mắt mờ hoặc chưa đạt thị lực như kỳ vọng. Việc xử trí cần dựa trên nguyên nhân được xác định qua thăm khám.

Xem thêm: Thay thủy tinh thể được mấy lần? Khi nào cần can thiệp lần hai?

6. Làm gì để duy trì thị lực sau khi thay thủy tinh thể?

Chăm sóc đúng cách giúp mắt hồi phục thuận lợi và hạn chế nguy cơ xuất hiện biến chứng sau phẫu thuật.

6.1. Dùng thuốc đúng chỉ định

Người bệnh cần nhỏ thuốc đúng loại, đúng liều và đúng thời gian theo đơn của bác sĩ. Không tự ý ngưng thuốc, đổi thuốc hoặc sử dụng thêm thuốc nhỏ mắt khi chưa được hướng dẫn.

6.2. Giữ mắt sạch và tránh va chạm

Không dụi hoặc ấn mạnh lên mắt. Hạn chế để bụi, khói, xà phòng và nước bẩn tiếp xúc trực tiếp với mắt trong giai đoạn hồi phục.

6.3. Hạn chế vận động nặng

Tránh mang vác nặng, cúi thấp kéo dài, tập thể thao cường độ cao hoặc thực hiện hoạt động có nguy cơ va chạm vào mắt trong thời gian bác sĩ khuyến cáo.

6.4. Đeo kính bảo vệ khi cần thiết

Kính giúp hạn chế bụi, gió, ánh nắng và các tác động từ môi trường. Người bệnh nên lựa chọn loại kính phù hợp theo hướng dẫn của bác sĩ.

6.5. Tái khám đúng lịch

Bác sĩ cần kiểm tra vết mổ, nhãn áp, vị trí IOL và tiến triển thị lực sau phẫu thuật. Người bệnh không nên bỏ lịch tái khám dù cảm thấy mắt đã nhìn rõ.

Xem thêm hướng dẫn chi tiết tại cách chăm sóc mắt sau mổ đục thủy tinh thể.

7. Khi nào cần đi khám sớm?

Người bệnh cần liên hệ cơ sở chuyên khoa mắt sớm nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Thị lực giảm nhanh hoặc mờ tăng dần.
• Đau mắt tăng thay vì giảm.
• Mắt đỏ nhiều hoặc chảy dịch bất thường.
• Buồn nôn kèm đau mắt hoặc đau đầu.
• Xuất hiện chớp sáng.
• Có nhiều chấm đen hoặc ruồi bay mới.
• Cảm giác có màn che trước tầm nhìn.
• Nhìn đôi hoặc hình ảnh bị lệch rõ rệt.

Các triệu chứng trên có thể không liên quan trực tiếp đến IOL nhưng cần được kiểm tra sớm để loại trừ biến chứng hoặc bệnh lý võng mạc.

Bạn đang bị mờ mắt trở lại sau phẫu thuật? Đặt lịch kiểm tra để bác sĩ xác định nguyên nhân đến từ đục bao sau, bệnh võng mạc, khúc xạ hay vị trí IOL từ đó có hướng xử trí phù hợp, không cần đoán hay tự điều trị tại nhà. → Đặt lịch khám hoặc gọi Hotline 0846 403 403

8. Câu hỏi thường gặp

8.1. Thủy tinh thể nhân tạo có hết hạn sau 10–20 năm không?

Thông thường không. IOL không có lịch phải thay sau một số năm cố định. Nếu IOL vẫn trong suốt, đúng vị trí và không gây vấn đề thị giác, người bệnh thường không cần thay chỉ vì đã sử dụng 10 hoặc 20 năm.

8.2. Thủy tinh thể nhân tạo có dùng suốt đời không?

Trong đa số trường hợp, IOL được đặt để sử dụng lâu dài và có thể lưu lại trong mắt suốt đời. Tuy nhiên, người bệnh vẫn cần khám định kỳ vì thị lực có thể thay đổi do đục bao sau, khô mắt, khúc xạ hoặc các bệnh lý khác của mắt.

8.3. Đục thủy tinh thể có tái phát sau mổ không?

Không. Thủy tinh thể tự nhiên đã được lấy ra nên không thể tiếp tục đục trên chính mắt đã phẫu thuật. Tình trạng mờ trở lại thường liên quan đến đục bao sau hoặc bệnh lý khác của mắt, không phải thủy tinh thể tự nhiên mọc lại.

8.4. Đục bao sau có phải IOL bị đục không?

Không. Đục bao sau là tình trạng lớp bao tự nhiên nằm phía sau IOL trở nên mờ, không phải bản thân thấu kính nhân tạo bị đục. Khi ảnh hưởng thị lực, bác sĩ có thể cân nhắc laser sau khi đã khám và xác định đúng nguyên nhân. Đục bao sau thường có thể được xử trí, nhưng cần được bác sĩ xác định và loại trừ các nguyên nhân giảm thị lực khác.

8.5. Mắt mờ sau nhiều năm có phải thay lại thủy tinh thể không?

Không nhất thiết. Mắt mờ sau nhiều năm có thể do đục bao sau, khô mắt, thay đổi khúc xạ, glaucoma hoặc bệnh võng mạc. Bác sĩ cần xác định đúng nguyên nhân trước khi cân nhắc điều chỉnh hoặc thay IOL.

8.6. Sau thay thủy tinh thể bao lâu thì nhìn rõ?

Một số người nhận thấy thị lực cải thiện trong những ngày đầu, nhưng mắt vẫn có thể mờ hoặc chói nhẹ trong giai đoạn hồi phục. Thời gian ổn định phụ thuộc tình trạng giác mạc, võng mạc, khúc xạ, bệnh nền và diễn tiến sau mổ.

8.7. Mổ đục thủy tinh thể mắt sáng được bao lâu?

Thị lực có thể được duy trì lâu dài nếu IOL ổn định và các cấu trúc khác của mắt khỏe mạnh. Tuy nhiên, thị lực vẫn có thể giảm theo thời gian do đục bao sau, bệnh võng mạc, glaucoma, khô mắt hoặc thay đổi khúc xạ.

Miễn trừ trách nhiệm: Nội dung được cung cấp nhằm mục đích tham khảo, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Tuổi thọ IOL, thời gian hồi phục và chất lượng thị lực sau mổ có thể khác nhau tùy tình trạng mắt, bệnh nền và loại IOL.

Thay thủy tinh thể được bao lâu? IOL thường được đặt để sử dụng lâu dài và đa số người bệnh không cần thay định kỳ. Tuy nhiên, thị lực sau mổ vẫn có thể thay đổi do đục bao sau, khô mắt, khúc xạ, bệnh giác mạc, glaucoma, bệnh võng mạc hoặc vị trí IOL. Khi mắt mờ lại, người bệnh không nên tự kết luận IOL đã hết hạn, tự mua thuốc hoặc yêu cầu thay kính. Khám chuyên khoa giúp xác định đúng nguyên nhân và lựa chọn hướng xử trí phù hợp.

Tài liệu tham khảo:
[1] https://www.rcophth.ac.uk/wp-content/uploads/2023/03/Understanding-Cataracts-2022.pdf