Bảng đo thị lực cho trẻ mầm non là một công cụ được thiết kế với những hình dáng đơn giản như hình khối, con vật hoặc một vài ký hiệu đơn giản để giúp trẻ đọc dễ dàng và bác sĩ sẽ dựa vào đó để đánh giá khả năng thị lực của trẻ. Ở bài viết này, Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ giúp ba mẹ tìm hiểu về các loại bảng đo thị lực cho trẻ mầm non chuyên dụng và cách thực hiện kiểm tra mắt cho bé đúng kỹ thuật nhất. 

1. Bảng đo thị lực riêng cho trẻ mầm non là gì?

Khác với bảng chữ cái dành cho người lớn, bảng đo thị lực trẻ mầm non là bộ công cụ được thiết kế đặc biệt với các hình đơn giản như: các khối, con vật hoặc ký hiệu đơn giản. Vì ở độ tuổi này trẻ thường chưa biết chữ hoặc chưa thuộc bảng chữ cái, việc sử dụng các hình ảnh trực quan giúp trẻ dễ dàng tương tác, từ đó bác sĩ hoặc phụ huynh có thể đánh giá chính xác khả năng nhìn xa và độ nhạy bén của đôi mắt trẻ.

2. 4 loại bảng đo thị lực mầm non phổ biến nhất

Đo thị lực cho trẻ mầm non không thể áp dụng máy móc như người lớn, bởi mỗi độ tuổi sẽ có mức độ nhận thức, khả năng tập trung và kỹ năng phản hồi khác nhau. Vì vậy, bác sĩ nhãn khoa sẽ lựa chọn bảng đo thị lực phù hợp với từng giai đoạn phát triển của trẻ, nhằm đảm bảo kết quả đo chính xác – nhẹ nhàng – không gây áp lực cho bé.

Dưới đây là 4 loại bảng đo thị lực mầm non được sử dụng phổ biến hiện nay:

2.1. Bảng Lea Symbols – kiểm tra thị lực tổng quát cho trẻ từ 3-5 tuổi

Bảng Lea Symbols là lựa chọn lý tưởng cho trẻ mẫu giáo chưa biết chữ. Thay vì sử dụng ký tự phức tạp, bảng chỉ gồm 4 biểu tượng quen thuộc: quả táo, ngôi nhà, hình vuông và hình tròn.

Những hình ảnh này được thiết kế đơn giản, dễ nhận biết và có độ tương phản cao, giúp trẻ dễ dàng phản hồi bằng cách chỉ tay, gọi tên hoặc ghép hình mẫu. Nhờ đó, bác sĩ có thể đánh giá thị lực tổng quát của bé mà không phụ thuộc vào khả năng đọc hay diễn đạt bằng lời.

Bảng Lea Symbols đặc biệt phù hợp trong các buổi khám sàng lọc thị lực sớm, giúp phát hiện kịp thời các vấn đề như giảm thị lực, tật khúc xạ hoặc nguy cơ nhược thị ở trẻ nhỏ.

2.2. Bảng chữ C – kiểm tra thị lực sắc nét khi nhìn vật thể cho trẻ trên 5 tuổi

Bảng chữ C sử dụng các vòng tròn có khe hở giống chữ “C”, với hướng mở khác nhau (trên – dưới – trái – phải). Nhiệm vụ của trẻ là xác định vị trí khe hở, thay vì đọc chữ.

Loại bảng này giúp đánh giá độ sắc nét của thị lực, khả năng phân biệt chi tiết nhỏ và nhận diện hình dạng ở khoảng cách xa. Do không phụ thuộc vào ngôn ngữ hay vốn chữ cái, bảng chữ C cho kết quả khá khách quan.

Phù hợp với trẻ trên 5 tuổi đã có khả năng quan sát và làm theo hướng dẫn, đặc biệt hữu ích trong việc phát hiện sớm cận thị, viễn thị hoặc loạn thị.

2.3. Bảng chữ E – đo khả năng định hướng không gian cho trẻ trên 5 tuổi

Bảng chữ E là một trong những bảng đo thị lực mầm non được sử dụng rộng rãi nhất. Trên bảng là các chữ E được xoay theo nhiều hướng khác nhau.

Khi đo, trẻ sẽ dùng tay, thẻ hoặc mô hình chữ E để chỉ hoặc xoay theo hướng giống với chữ E trên bảng. Phương pháp này không chỉ kiểm tra thị lực mà còn đánh giá khả năng định hướng không gian và phối hợp tay – mắt của trẻ.

Bảng chữ E rất phù hợp với trẻ chưa đọc chữ trôi chảy nhưng đã hiểu khái niệm trái – phải – trên – dưới.

2.4. Bảng đo thị lực trẻ em HOTV – kiểm tra thị lực chính xác cho trẻ từ 3–6 tuổi

Nhiều ba mẹ lầm tưởng trẻ phải biết đọc mới dùng được bảng chữ cái, nhưng bảng HOTV lại là ngoại lệ. Bảng chỉ sử dụng 4 chữ cái: H, O, T, V – những chữ có cấu trúc đơn giản và tính đối xứng cao, giúp hạn chế việc trẻ bị nhầm lẫn do loạn thị.

Điểm đặc biệt của bảng HOTV là sử dụng phương pháp đối chiếu. Trẻ sẽ được cầm một bảng mẫu có 4 chữ cái này trên tay. Khi bác sĩ chỉ vào chữ cái nào trên bảng đo thị lực, trẻ chỉ cần chỉ vào chữ cái tương ứng trên bảng mẫu của mình mà không cần phải biết đọc tên chữ cái đó.

Phương pháp này giúp bác sĩ đánh giá thị lực rất chính xác cho trẻ mầm non (3-5 tuổi), loại bỏ được yếu tố tâm lý ngại nói hoặc nói ngọng ở trẻ nhỏ, đồng thời là bước đệm hoàn hảo trước khi trẻ chuyển sang dùng bảng chữ cái Snellen tiêu chuẩn lúc vào lớp 1.

3. Hướng dẫn cách sử dụng bảng đo thị lực cho trẻ em tại nhà

Để thực hiện cách đo thị lực cho trẻ mầm non tại nhà hiệu quả, ba mẹ cần làm theo các bước sau:

• Chuẩn bị không gian: Chọn nơi có ánh sáng đầy đủ, không bị lóa. Dán bảng đo ngang tầm mắt của trẻ.
• Khoảng cách: Đặt trẻ cách bảng đo chính xác 3 mét. Trong nhãn nhi chuyên sâu, đây là cự ly ưu tiên giúp trẻ tập trung tốt và ít bị xao nhãng hơn khoảng cách 5 mét. Các bảng đo chuẩn như Lea hay HOTV đã được tính toán kích thước hình phù hợp riêng cho cự ly 3 mét để đảm bảo kết quả chính xác.
• Thực hiện đo: Yêu cầu trẻ che một mắt bằng tay hoặc miếng che (không ấn mạnh vào nhãn cầu). Lúc này bạn hãy chỉ vào các hình từ lớn đến nhỏ và yêu cầu trẻ đọc tên hoặc hướng. Lặp lại quá trình này tương tự với mắt còn lại.

Lưu ý khi đo tại nhà: Phụ huynh không được sử dụng điện thoại di động hay iPad để tải hình bảng đo thị lực về và cho trẻ đọc. Màn hình điện thoại phát sáng, kích thước không chuẩn tỷ lệ, sẽ cho ra kết quả sai lệch hoàn toàn. Bảng đo phải là bảng in chuẩn, được chiếu sáng hắt vào bảng.

4. Những lưu ý để có kết quả đo chính xác nhất cho trẻ

Trong quá trình thực hiện, sự tập trung của trẻ là yếu tố quyết định. Ba mẹ cần lưu ý:

• Tạo tâm lý thoải mái: Hãy biến buổi kiểm tra thành một trò chơi để trẻ không cảm thấy áp lực.
• Quan sát biểu hiện: Trong quá trình đo, nếu thấy bé thường xuyên nheo mắt hoặc trẻ nháy mắt liên tục, đây có thể là dấu hiệu của mệt mỏi thị giác hoặc tật khúc xạ tiềm ẩn. Đừng cố ép trẻ đọc tiếp khi trẻ đã mỏi mắt.
• Không học thuộc: Tránh để trẻ nhìn bảng quá lâu trước khi đo để trẻ không ghi nhớ vị trí các hình.
• Thời điểm đo: Chọn lúc trẻ tỉnh táo, không đo khi vừa ngủ dậy hoặc sau khi nhìn màn hình lâu.
• Cảnh giác với hiệu ứng đám đông: Trẻ nhược thị có thể nhìn rõ từng hình riêng lẻ nhưng đọc sai khi các hình đứng cạnh nhau. Nếu bé khó đọc cả hàng, ba mẹ nên cho trẻ đi khám để tầm soát mắt lười.

5. Khi nào cần đưa trẻ đi khám mắt chuyên sâu?

Kết quả kiểm tra tại nhà thường chỉ mang tính chất tham khảo. Ba mẹ cần đưa trẻ đi khám mắt cho bé tại các cơ sở chuyên khoa ngay khi gặp phải các tình trạng sau:

• Thị lực thấp hơn mức sinh lý theo lứa tuổi (dưới 6/10 với trẻ 3-4 tuổi).
• Có sự chênh lệch thị lực rõ rệt giữa hai mắt (dấu hiệu nguy cơ nhược thị).
• Trẻ thường xuyên nheo mắt, nghiêng đầu hoặc dụi mắt khi nhìn xa.

Chi phí khám mắt cho trẻ hiện nay khá đa dạng, dao động từ 120.000đ đến 450.000đ tùy vào các danh mục kiểm tra (đo khúc xạ máy, khám bác sĩ, soi bóng đồng tử…). Đây là khoản đầu tư xứng đáng để bảo vệ tương lai của con.

Bảng đo thị lực cho trẻ mầm non là một công cụ được thiết kế đơn giản nhưng lại vô cùng hữu hiệu khi muốn thăm khám cho bé. Hy vọng qua bài viết này đã giúp ba mẹ hiểu rõ hơn về công cụ này và biết cách kiểm tra mắt cho trẻ đúng kỹ thuật. Nếu con cái hoặc người thân nhỏ tuổi của bạn đang gặp phải các vấn đề bất thường khi kiểm tra sơ bộ tại nhà, hãy đưa trẻ đến Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được thăm khám và nhận được sự tư vấn chi tiết về tình trạng của trẻ.