Bảng kiểm tra sắc giác là gì? Tự test mù màu chuẩn 100% tại nhà

Bảng kiểm tra sắc giác là công cụ y khoa giúp đánh giá khả năng phân biệt màu sắc của mắt, từ đó phát hiện sớm các tình trạng rối loạn sắc giác hoặc mù màu. Hiểu rõ cách sử dụng các loại bảng test này giúp bạn tự kiểm tra sức khỏe thị lực cho con em mình hoặc chuẩn bị cho các kỳ khám sức khỏe nghề nghiệp đặc thù. Bài viết sau đây sẽ hướng dẫn bạn cách thực hiện bài test mù màu tại nhà chính xác và nhanh chóng.

1. Bảng kiểm tra sắc giác là gì?

Bảng kiểm tra sắc giác (hay còn gọi là test mù màu) là một công cụ nhãn khoa chuyên dụng, sử dụng các hình ảnh chứa chấm màu, số hoặc hình dạng ẩn để đánh giá khả năng phân biệt màu sắc của mắt. Phương pháp này giúp phát hiện sớm tình trạng rối loạn sắc giác (mù màu) – tình trạng có thể do di truyền, tuổi tác hoặc các bệnh lý về thần kinh thị giác gây ra.

Loại bảng kiểm tra sắc giác phổ biến nhất hiện nay là bảng Ishihara. Bảng này bao gồm các tấm thẻ chứa nhiều chấm màu với kích thước và độ đậm nhạt ngẫu nhiên. Ẩn bên trong là các con số hoặc đường uốn lượn mà chỉ người có thị giác màu bình thường mới nhận diện được.

Công cụ này hoạt động dựa trên sự phản ứng của các tế bào nón trong võng mạc (loại tế bào chịu trách nhiệm cảm nhận màu sắc (Đỏ – Xanh lá – Xanh dương):

• Đối với người bình thường: Các tế bào nón hoạt động đầy đủ giúp nhìn thấy con số hoặc hình dạng hiện rõ ràng, tách biệt hoàn toàn với màu nền.
• Đối với người bị rối loạn sắc giác: Do sự thiếu hụt hoặc bất thường của một loại tế bào nón nào đó (phổ biến nhất là mù màu đỏ – xanh lá), họ sẽ nhìn thấy con số khác so với thực tế hoặc thậm chí không nhìn thấy gì ngoài các chấm màu lộn xộn.

Lưu ý đặc biệt: Rối loạn sắc giác không chỉ là yếu tố di truyền bẩm sinh. Nếu bạn cảm thấy khả năng phân biệt màu sắc của mình đột ngột suy giảm hoặc màu sắc trở nên nhạt nhòa hơn trước, đây có thể là “báo động đỏ” của các bệnh lý nguy hiểm như Glôcôm (cườm nước), thoái hóa điểm vàng hoặc tổn thương dây thần kinh thị giác do ngộ độc thuốc (điển hình là thuốc điều trị lao Ethambutol). Trong trường hợp này, bạn cần đến bệnh viện chuyên khoa để tầm soát ngay lập tức.

2. Đối tượng cần sử dụng bảng kiểm tra sắc giác

Dưới đây là những nhóm đối tượng đặc biệt cần thực hiện kiểm tra sắc giác kết hợp kiểm tra thị lực để đánh giá toàn diện khả năng nhìn của mắt:

• Người làm nghề đặc thù: Khả năng phân biệt màu sắc là yếu tố sống còn đối với một số công việc đòi hỏi sự an toàn và chính xác tuyệt đối như phi công, lái xe, thiết kế đồ họa, thợ điện, nhân viên kỹ thuật…
• Sinh viên: Việc phát hiện sớm tình trạng rối loạn sắc giác giúp các bạn trẻ đưa ra lựa chọn nghề nghiệp phù hợp, tránh mất thời gian và công sức trước khi thi vào các trường Mỹ thuật, Quân đội, Công an.
• Phụ huynh: Cha mẹ nên đưa con đi kiểm tra sắc giác nếu nhận thấy bé có những biểu hiện lạ trong quá trình học tập và vui chơi. Chẳng hạn như bé thường xuyên tô màu sai thực tế một cách hệ thống (ví dụ: luôn tô lá cây màu đỏ), bé gặp khó khăn trong việc phân biệt các loại quả hoặc đồ chơi dựa trên màu sắc…

3. Các loại bảng kiểm tra sắc giác khác

Bên cạnh bảng kiểm tra sắc giác Ishihara quen thuộc, y khoa hiện đại còn sử dụng nhiều phương pháp kiểm tra sắc giác khác giúp bác sĩ đưa ra kết luận chính xác nhất về tình trạng rối loạn sắc giác của bệnh nhân.

• Bộ sắp xếp đĩa màu Farnsworth-Munsell 100: Bài test kiểm tra định lượng chi tiết khả năng cảm thụ màu sắc, giúp đánh giá khả năng phân biệt những thay đổi nhỏ nhất về màu sắc và xác định chính xác bạn bị yếu ở dải màu nào (đỏ, xanh lá hay xanh dương). 
• Bài test Cambridge (Đo trên máy tính): Thay vì sử dụng các thẻ giấy, bài test này được thực hiện trực tiếp trên màn hình máy tính với độ phân giải và màu sắc chuẩn. Phương pháp này giúp loại bỏ được sai số do sự phai màu của các bảng giấy theo thời gian và đánh giá được tốc độ phản xạ của mắt.
• Bài test Enchroma: Đây là phương pháp hiện đại giúp phân loại cụ thể các dạng mù màu đỏ – xanh lá hoặc xanh dương – vàng. Kết quả từ bài test này thường được dùng để tư vấn các loại kính hỗ trợ mù màu đặc biệt.

4. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

4.1. Bị mù màu có chữa được không?

Mù màu không thể chữa khỏi nếu do di truyền. Hiện nay vẫn chưa có phương pháp phẫu thuật hay dùng thuốc nào có thể sửa chữa được các tế bào nón bị khiếm khuyết trong võng mạc. Nhưng nếu mù màu do bệnh lý hoặc tác dụng phụ của thuốc, người bệnh có thể cải thiện bằng các biện pháp hỗ trợ như kính lọc màu, ứng dụng di động hoặc tự thích nghi để phân biệt màu sắc.

4.2. Trẻ em bao nhiêu tuổi thì test được?

Về mặt y khoa, trẻ từ 3 – 4 tuổi đã có thể kiểm tra bằng bảng hình chuyên biệt (con vật, đường vẽ). Với bảng số Ishihara tiêu chuẩn, trẻ cần từ 6 tuổi (đã biết mặt số) mới đảm bảo kết quả chính xác.

Lưu ý: Không nên kiểm tra bằng cách hỏi trẻ “đây là màu gì”, vì trẻ mù màu vẫn có thể ghi nhớ tên màu sắc theo thói quen.

4.3. Chi phí khám mắt có đắt không?

Chi phí khám mù màu (rối loạn sắc giác) thường dao động từ 100.000 – 500.000 VNĐ cho các bài kiểm tra cơ bản tại bệnh viện công hoặc phòng khám chuyên khoa.

Bảng kiểm tra sắc giác là công cụ hữu ích giúp đánh giá sức khỏe thị lực và phát hiện sớm tình trạng rối loạn sắc giác. Điều này giúp bạn chủ động hơn trong sinh hoạt, lựa chọn định hướng nghề nghiệp phù hợp và an toàn nhất. Bạn lo lắng về khả năng phân biệt màu sắc của mình hoặc người thân? Liên hệ đặt lịch hẹn kiểm tra sắc giác và tư vấn chuyên sâu cùng bác sĩ tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa ngay nhé!