Bé bị bạn chọc tay vào mắt đôi khi chỉ là một tai nạn nhỏ trong lúc đùa nghịch. Nhưng do đặc thù đôi mắt của trẻ nhỏ rất mỏng manh, lực tác động từ ngón tay hay móng tay có thể gây ra những tổn thương nghiêm trọng cho bề mặt giác mạc. Cùng Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa tìm hiểu những cảnh báo nguy hiểm, hướng dẫn sơ cứu và chăm sóc mắt cho bé trong bài viết sau đây.

1. Bé bị bạn chọc tay vào mắt có nguy hiểm không?

Bé bị bạn chọc tay vào mắt có thể gây nguy hiểm tùy mức độ va chạm, trầy xước nhẹ tự khỏi hoặc tổn thương sâu gây xuất huyết, viêm nhiễm nếu móng tay bẩn. Thậm chí ảnh hưởng thị lực vĩnh viễn nếu không xử lý kịp thời. Về bản chất, tai nạn này có cơ chế gây tổn thương hoàn toàn giống với trường hợp người lớn bị móng tay chọc vào mắt do vật sắc nhọn gây trầy xước hoặc rách biểu mô. 

Dựa trên các dấu hiệu lâm sàng, cha mẹ có thể phân loại tình trạng của bé như sau và đưa bé đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt ngay lập tức để tránh biến chứng nghiêm trọng hơn:

• Chấn thương phần mềm (Mi mắt): Vùng mi mắt sưng húp, tím bầm hoặc đỏ tấy. Bé có thể đau ở vùng da xung quanh nhưng thị lực vẫn bình thường, không cảm thấy cộm rát. Sưng húp, tím bầm nhưng thị lực bình thường. Đây thường chỉ là va chạm nhẹ phần mô mềm quanh mắt, không nguy hiểm.
• Trầy xước giác mạc (Lòng đen): Bé kêu đau, chảy nước mắt liên tục, sợ ánh sáng (nheo mắt khi thấy đèn) và luôn cảm thấy có dị vật trong mắt. Trường hợp này vết trầy sẽ dễ nhiễm trùng, dẫn đến viêm loét và để lại sẹo giác mạc, gây suy giảm thị lực. Do đó cần can thiệp y tế gấp, điều trị an toàn và tránh để lại sẹo.
• Xuất huyết và tổn thương nội nhãn: Nếu chỉ đỏ mắt đơn thuần (xuất huyết kết mạc) thì thường tự khỏi. Nhưng nếu thấy máu tụ che lấp con ngươi (xuất huyết tiền phòng), bé đau nhức dữ dội, nhìn mờ, đây là dấu hiệu tổn thương sâu cực kỳ nguy hiểm, cần cấp cứu ngay.

2. Những dấu hiệu cảnh báo cần đưa bé đi viện ngay

Cha mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện chuyên khoa mắt ngay lập tức nếu sau khi bị chọc tay hoặc móng tay vào mắt, trẻ có một trong các dấu hiệu sau:

• Trẻ nhắm chặt mắt, không thể tự mở mắt hoặc cố mở nhưng đau nhiều, kéo dài trên 30 phút sau chấn thương.
• Chảy nước mắt nhiều kèm dịch màu hồng hoặc lẫn máu.
• Đồng tử (con ngươi) méo, lệch hoặc không đều so với mắt còn lại.
• Trẻ nhìn mờ, đau nhức dữ dội, quấy khóc không dứt.
• Xuất hiện đau đầu, buồn nôn hoặc nôn trớ sau chấn thương mắt. Đây có thể là dấu hiệu của tăng nhãn áp thứ phát hoặc tổn thương nghiêm trọng vùng mắt – thần kinh, cần được cấp cứu kịp thời.

3. Hướng dẫn sơ cứu trong tình huống bé đang hoảng loạn

Khi bé bị bạn chọc tay vào mắt, khác với người lớn phản xạ của trẻ là quấy khóc và dụi mắt liên tục. Việc dụi mắt lúc này cực kỳ nguy hiểm, dưới đây là hướng dẫn chi tiết cách sơ cứu khi trẻ đang trong trạng thái hoảng loạn:

• Bước 1: Trấn an và cố định trẻ: Phụ huynh/ cô giáo cần bình tĩnh. Nếu bé giãy, hãy quấn bé trong một chiếc khăn lớn hoặc nhờ người giữ tay để tránh bé dụi mắt thêm.
• Bước 2: Ngăn bé dụi mắt: Phản xạ của bé là đau sẽ dụi. Hãy giữ chặt tay bé hoặc mang bao tay mềm nếu cần thiết. Việc dụi mắt sau khi bị móng tay chọc vào mắt sẽ khiến các vi khuẩn từ tay xâm nhập, dễ dẫn đến viêm nhiễm và các biến chứng nguy hiểm.
• Bước 3: Sử dụng nước muối sinh lý (ưu tiên loại tép nhỏ đơn liều): Nghiêng đầu bé sang một bên sao cho mắt bị đau nằm ở phía dưới thấp hơn. Nhỏ nước rửa nhẹ nhàng để trôi bụi bẩn ra ngoài. Tư thế này rất quan trọng để đảm bảo nước bẩn từ mắt đau không chảy ngược sang làm lây nhiễm cho mắt lành.
• Bước 4: Chườm lạnh giảm sưng: Dùng một chiếc khăn xô sạch bọc đá lạnh hoặc túi chườm mát áp nhẹ vào vùng hốc mắt và mi mắt xung quanh để giảm sưng. Lưu ý chỉ chườm quanh vùng xương hốc mắt, không ấn trực tiếp lên nhãn cầu để tránh làm gia tăng áp lực bên trong mắt.

Lưu ý quan trọng: Không được tự ý nhỏ thuốc V.Rohto hay các loại thuốc làm mát mắt có chứa Corticoid/Kháng viêm

4. Chăm sóc mắt cho bé tại nhà sau chấn thương

Dưới đây là hướng dẫn chi tiết giúp cha mẹ chăm sóc mắt cho bé đúng cách:

• Dùng thuốc theo chỉ định: Thông thường, bác sĩ sẽ kê đơn các loại kháng sinh (như Tobrex) để ngăn ngừa nhiễm trùng và nước mắt nhân tạo để làm dịu bề mặt nhãn cầu. Tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc chứa Corticoid (như Dexa, Polydexa…) để nhỏ cho bé. 
• Vệ sinh mắt: Sử dụng bông gòn sạch thấm nước muối sinh lý để lau nhẹ nhàng dịch tiết hoặc gỉ mắt bám ở rìa mi. Mỗi lần lau dùng một miếng bông riêng, tuyệt đối không lau qua lại giữa mắt đau và mắt lành để tránh lây nhiễm chéo.
• Sinh hoạt: Cho bé nghỉ học 1-2 ngày để tránh bụi phấn và tránh việc bé mải chơi, chạy nhảy dẫn đến va chạm tiếp vào vùng mắt đang bị thương. Cắt ngắn móng tay cho bé ngăn chặn việc bé vô tình đưa tay lên gãi hoặc tự cào thêm vào vết thương cũ khi cảm thấy ngứa trong quá trình lên da non.

5. Những biện pháp giúp ngăn ngừa chấn thương mắt cho trẻ

Cha mẹ và thầy cô cần chủ động thực hiện các biện pháp sau đây để phòng ngừa chấn thương mắt cho trẻ:

• Lưu ý đồ vật sắc nhọn: Để xa tầm tay trẻ các vật dụng nguy hiểm như kéo, dao, bút chì vót nhọn, hoặc các loại đồ chơi có góc cạnh sắc. Ưu tiên đồ chơi chất liệu nhựa mềm, các góc được bo tròn để giảm thiểu nguy cơ khi trẻ vô tình quăng ném hoặc va chạm.
• Không gian chơi của bé: Sử dụng miếng bọc góc bàn, góc tủ để tránh việc trẻ chạy nhảy bị va đập vùng mặt vào các cạnh sắc. 
• Sử dụng kính bảo hộ cần thiết: Khi trẻ tham gia các môn thể thao hoặc các hoạt động ngoại khóa ở khu vực nhiều bụi bẩn, cây cối, cần trang bị một chiếc kính bảo hộ giúp chắn vật lạ, cành cây. 
• Giáo dục trẻ về an toàn: Hướng dẫn trẻ tuyệt đối không dụi mắt và không đưa tay hoặc đồ vật lên vùng mặt của bạn mình khi chơi đùa. Luôn giữ móng tay của bé ngắn và sạch sẽ để giảm thiểu tổn thương nếu chẳng may bé tự tay quẹt vào mắt hoặc vô tình làm xước da bạn.

6. Câu hỏi thường gặp

6.1. Bé bị chọc vào mắt sưng húp có sao không? 

Có, cha mẹ cần theo dõi kỹ và đưa bé đi khám ngay nếu có các dấu hiệu như: sưng to không giảm, đau nhức dữ dội, có dịch tiết, nhìn mờ, không mở mắt được hoặc có vật lạ dính trong mắt. 

6.2. Có cần tiêm uốn ván khi bị móng tay chọc vào mắt không?

Việc tiêm phòng uốn ván được cân nhắc tùy theo mức độ vết thương và tiền sử tiêm chủng của trẻ. Bác sĩ sẽ đánh giá có vết thương hở sâu hay không và trẻ đã được tiêm đủ mũi uốn ván theo chương trình hay chưa trước khi chỉ định tiêm. 

Như vậy, tai nạn bé bị bạn chọc tay vào mắt có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với thị lực của bé. Sự bình tĩnh của phụ huynh, giáo viên trong khâu sơ cứu, đưa bé đi viện kịp thời chính là yếu tố quyết định giúp bảo vệ đôi mắt bé. Nếu bạn đang lo lắng về tình trạng mắt của bé sau va chạm, hãy đưa bé đến ngay Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa. Với đội ngũ bác sĩ nhãn khoa tận tâm cùng các thiết bị thăm khám hiện đại, chúng tôi cam kết mang lại quy trình chẩn đoán chính xác và an toàn nhất cho bé.