Viêm giác mạc là tình trạng mắt bị viêm, thường gây ra các triệu chứng như đỏ mắt, đau rát, chảy nước mắt và nhìn mờ. Bên cạnh việc điều trị theo chỉ định của bác sĩ, nhiều người cũng quan tâm đến các cách chữa viêm giác mạc tại nhà nhằm hỗ trợ quá trình hồi phục và ngăn ngừa biến chứng cho mắt.

1. Cách chữa viêm giác mạc mắt theo nguyên nhân

Viêm giác mạc không thể điều trị chung một cách. Mỗi nguyên nhân (vi khuẩn, virus, nấm, ký sinh trùng) cần phác đồ khác nhau; dùng sai thuốc có thể khiến tổn thương ăn sâu rất nhanh, làm giảm thị lực hoặc gây mù lòa. Vì vậy, bắt buộc phải xác định đúng nguyên nhân thông qua khám chuyên khoa mắt trước khi điều trị.

1.1. Điều trị viêm giác mạc do vi khuẩn

Viêm giác mạc do vi khuẩn thường diễn tiến nhanh và có nguy cơ gây tổn thương giác mạc nghiêm trọng nếu không điều trị sớm. Phương pháp điều trị chính là sử dụng thuốc kháng sinh nhỏ mắt liều cao.

• Thuốc thường được chỉ định: Các loại kháng sinh phổ rộng như Moxifloxacin, Levofloxacin, Tobramycin dạng thuốc nhỏ mắt.
• Cách dùng: Nhỏ thuốc liên tục, có thể mỗi giờ một lần trong giai đoạn đầu để kiểm soát nhiễm khuẩn.
• Lưu ý quan trọng: Người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt giờ nhỏ thuốc, kể cả ban đêm, theo đúng chỉ định của bác sĩ. Việc bỏ liều hoặc dùng không đủ thời gian có thể khiến vi khuẩn kháng thuốc và bệnh tái phát nặng hơn.

1.2. Cách chữa viêm giác mạc do Virus (Herpes, Zona)

Viêm giác mạc do virus, đặc biệt là virus Herpes simplex hoặc Zona, thường có xu hướng tái phát và cần điều trị cẩn trọng, lâu dài hơn. Dưới đây là một số cách chữa viêm giác mạc bằng các thuốc kháng virus hiệu quả:

• Thuốc điều trị chính: Sử dụng thuốc kháng virus như Acyclovir, Ganciclovir dưới dạng thuốc mỡ tra mắt hoặc thuốc uống, tùy mức độ bệnh.
• Thời gian điều trị: Có thể kéo dài nhiều ngày hoặc vài tuần để kiểm soát virus và hạn chế tái phát.
• Thuốc nhỏ mắt kháng viêm: Trong giai đoạn lui bệnh, bác sĩ có thể cân nhắc phối hợp thêm thuốc nhỏ mắt kháng viêm chứa Steroid liều thấp nhằm giảm viêm và hạn chế hình thành sẹo giác mạc.

Lưu ý: Thuốc nhỏ mắt chứa steroid chỉ dùng khi có chỉ định của bác sĩ, thường là sau khi vết loét giác mạc đã bắt đầu lành. Tuyệt đối không tự ý nhỏ steroid ở giai đoạn đầu, vì có thể làm vết loét lan nhanh và gây thủng giác mạc.

1.3. Điều trị viêm giác mạc do nấm

Viêm giác mạc do nấm thường xảy ra sau chấn thương mắt trong lao động nông nghiệp (cành cây, lá lúa văng vào mắt). Đây là thể bệnh rất khó điều trị, do thuốc thấm kém, nên thời gian điều trị thường kéo dài từ 1 – 3 tháng. 

• Thuốc điều trị: Bác sĩ thường chỉ định thuốc kháng nấm như Natamycin (dạng nhỏ mắt) hoặc Fluconazole (dạng nhỏ hoặc uống), tùy theo mức độ nhiễm nấm.
• Đặc điểm điều trị: Bệnh có diễn tiến dai dẳng, đáp ứng thuốc chậm và thời gian điều trị có thể kéo dài hàng tuần đến hàng tháng.
• Lưu ý: Người bệnh cần kiên trì dùng thuốc đúng liều, đúng thời gian theo chỉ định, không tự ý ngưng thuốc dù triệu chứng đã giảm để tránh tái phát và biến chứng sẹo giác mạc.

1.4. Điều trị viêm giác mạc do ký sinh trùng

Viêm giác mạc do ký sinh trùng là tình trạng khá hiếm nhưng rất nguy hiểm, thường do ký sinh trùng Acanthamoeba gây ra. Bệnh chủ yếu gặp ở những người đeo kính áp tròng không đúng cách, chẳng hạn như không vệ sinh kính sạch sẽ, đeo kính quá lâu hoặc dùng nước máy, nước ao hồ để rửa kính.

Các cách chữa viêm giác mạc tại nhà cần được thực hiện sớm và đúng phác đồ, vì bệnh có thể tiến triển nặng và gây tổn thương giác mạc nghiêm trọng nếu chậm trễ.

• Thuốc điều trị: Bác sĩ thường chỉ định các dung dịch sát trùng chuyên dụng như PHMB (Polyhexamethylene biguanide) hoặc Chlorhexidine để tiêu diệt ký sinh trùng. Các thuốc này được dùng dưới dạng nhỏ mắt với tần suất cao trong giai đoạn đầu.
• Thời gian điều trị: Quá trình điều trị thường kéo dài, đòi hỏi người bệnh phải kiên trì và tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn của bác sĩ.
• Lưu ý quan trọng: Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc điều trị tại nhà. Khi có các dấu hiệu như đau mắt nhiều, cộm mắt, nhìn mờ, đặc biệt nếu đang đeo kính áp tròng, cần ngưng đeo kính ngay và đi khám chuyên khoa mắt sớm để tránh biến chứng ảnh hưởng đến thị lực.

2. Cách chăm sóc trị viêm giác mạc mắt tại nhà hiệu quả

Bên cạnh việc tuân thủ điều trị bằng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, chăm sóc mắt đúng cách tại nhà là một phần quan trọng trong cách chữa viêm giác mạc mắt, giúp giảm triệu chứng, hỗ trợ phục hồi giác mạc và hạn chế nguy cơ biến chứng.

2.1. Sử dụng nước muối sinh lý 0,9%

Nhỏ nước muối sinh lý vô trùng giúp làm sạch dịch tiết và bụi bẩn, giúp mắt dễ chịu hơn. Khi thực hiện, hãy để nước muối tự trôi ghèn ra ngoài, tránh dùng bông gòn hay khăn lau quẹt mạnh vào vùng lòng đen (giác mạc) để không làm vết loét nặng thêm. Lưu ý chỉ dùng sản phẩm đóng chai chuẩn y khoa, tuyệt đối không tự pha nước muối tại nhà để tránh nhiễm khuẩn.

2.2. Chườm lạnh để giảm đau và sưng rát

Chườm lạnh là biện pháp hỗ trợ giúp co mạch, giảm sưng nề và làm dịu cảm giác đau nhức, cộm rát tức thì cho mắt. Bạn có thể dùng gạc y tế vô trùng thấm nước lạnh hoặc bọc đá trong một chiếc khăn sạch, áp nhẹ lên vùng mắt nhắm trong khoảng 5–10 phút.

• Tuyệt đối KHÔNG chườm ấm: Trong giai đoạn viêm giác mạc do vi khuẩn, nấm hoặc virus đang tiến triển, nhiệt độ ấm sẽ làm giãn mạch, tăng phản ứng viêm và tạo môi trường thuận lợi cho vi sinh vật sinh sôi nhanh hơn, dễ dẫn đến hoại tử và thủng giác mạc.
• Đảm bảo vệ sinh: Chỉ sử dụng khăn sạch hoặc gạc dùng một lần. Không để nước bẩn rơi vào mắt để tránh nhiễm trùng nặng hơn.

2.3. Ngừng sử dụng kính áp tròng

Trong thời gian bị viêm giác mạc, người bệnh nên ngừng hoàn toàn việc đeo kính áp tròng, kể cả kính áp tròng mềm hay cứng. Tiếp tục sử dụng kính có thể làm tổn thương giác mạc nặng hơn, kéo dài thời gian hồi phục và tăng nguy cơ nhiễm trùng. Bạn chỉ nên đeo lại kính áp tròng khi mắt đã khỏi hẳn và có chỉ định của bác sĩ.

2.4. Không trang điểm vùng mắt

Trang điểm mắt trong giai đoạn viêm giác mạc có thể khiến vi khuẩn dễ xâm nhập, làm tình trạng viêm nặng hơn. Vì vậy, cách chữa viêm giác mạc tại nhà hiệu quả ở đây là tránh dùng mascara, eyeliner, phấn mắt và các sản phẩm chăm sóc da quanh mắt cho đến khi mắt hồi phục hoàn toàn. Các dụng cụ trang điểm cũ cũng nên được thay mới để tránh nguy cơ tái nhiễm.

2.5. Giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ

Giữ vệ sinh cá nhân tốt giúp hạn chế lây nhiễm và làm bệnh tiến triển nặng hơn. Người bệnh cần rửa tay sạch trước khi chạm vào mắt, không dụi mắt, dùng khăn mặt và khăn lau riêng. Điều này đặc biệt quan trọng vì viêm giác mạc trong một số trường hợp có thể lây lan.

2.6. Lối sống sinh hoạt lành mạnh và chế độ ăn uống phù hợp

Chế độ ăn uống đầy đủ dưỡng chất đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường sức đề kháng và đẩy nhanh quá trình lành vết loét giác mạc. Thay vì kiêng khem theo các quan niệm dân gian không có cơ sở khoa học, người bệnh cần lưu ý:

• Bổ sung Vitamin A: Có nhiều trong cà rốt, bí đỏ, đu đủ, lòng đỏ trứng… giúp bảo vệ bề mặt nhãn cầu và thúc đẩy biểu mô giác mạc mau lành.
• Tăng cường Vitamin C và E: Có trong các loại quả có múi (cam, bưởi), súp lơ xanh, các loại hạt… giúp chống oxy hóa, giảm viêm và tăng sức đề kháng cho mắt.
• Bổ sung kẽm và Protein: Giúp cơ thể tái tạo mô tốt hơn, hạn chế để lại sẹo giác mạc sau viêm.
• Hạn chế các chất kích thích: Rượu, bia, thuốc lá và thực phẩm quá cay nóng nên được hạn chế vì có thể làm trầm trọng thêm cảm giác kích ứng và khó chịu tại mắt.

Lưu ý: Không cần thiết phải kiêng rau muống hay đồ nếp, trừ khi bạn có tiền sử dị ứng riêng biệt với các thực phẩm này.

Xem thêm: viêm giác mạc mắt có lây không

3. Những lưu ý khi điều trị viêm giác mạc mắt tại nhà

Các biện pháp chữa viêm giác mạc mắt tại nhà chỉ có tác dụng hỗ trợ làm giảm triệu chứng và cần được thực hiện đúng cách để đảm bảo an toàn cho mắt. Khi áp dụng, người bệnh cần lưu ý một số điểm quan trọng sau:

• Giữ vệ sinh tay và mắt: Rửa tay sạch trước khi nhỏ thuốc, không để đầu lọ chạm vào mắt hay lông mi, tránh dụi mắt để hạn chế nhiễm trùng.
• Báo bác sĩ các thuốc đang dùng: Thông báo đầy đủ thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc điều trị mắt khác để tránh tương tác và dùng sai.
• Không tự điều trị khi bệnh nặng: Đau dữ dội, giảm thị lực, sưng nhiều, chảy mủ cần đi khám chuyên khoa ngay.
• Theo dõi triệu chứng sát sao: Không cải thiện hoặc nặng hơn phải ngưng điều trị tại nhà và đi khám.
• Không dùng thuốc nhỏ mắt gây tê: Dicain, Alcaine có thể gây hoại tử giác mạc, tăng nguy cơ mù lòa.
• Không dùng chung thuốc nhỏ mắt: Mỗi người, mỗi mắt dùng riêng để tránh lây nhiễm chéo.

Lưu ý quan trọng: Cần đến bệnh viện hoặc cơ sở chuyên khoa mắt càng sớm càng tốt (tốt nhất trong vòng 24 giờ) nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào sau đây:

• Đau mắt dữ dội và ngày càng tăng, không thuyên giảm dù đã dùng thuốc giảm đau hoặc thuốc nhỏ mắt.
• Thị lực giảm nhanh, nhìn mờ rõ rệt hoặc nhìn kém đột ngột so với trước.
• Xuất hiện hoặc lan rộng đốm trắng đục trên giác mạc (lòng đen) – dấu hiệu cảnh báo tổn thương giác mạc nghiêm trọng.
• Mắt chảy nhiều mủ đặc, sưng nề nặng, khó hoặc không thể mở mi mắt bình thường.

4. Câu hỏi thường gặp

4.1. Điều trị viêm giác mạc mất bao lâu?

Thời gian điều trị viêm giác mạc tùy thuộc vào mức độ và nguyên nhân gây bệnh. Trường hợp nhẹ có thể cải thiện sau 5 – 7 ngày và điều trị trong khoảng 1 – 2 tuần. Với các trường hợp nặng, viêm do nấm hoặc có biến chứng, thời gian điều trị có thể kéo dài vài tuần đến vài tháng. Người bệnh cần tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ để tránh sẹo giác mạc và ảnh hưởng thị lực lâu dài.

4.2. Bệnh viêm giác mạc có lây cho người khác khi đang điều trị không?

Viêm giác mạc do vi khuẩn, nấm thường không lây. Tuy nhiên, nếu do virus (như Adenovirus gây đau mắt đỏ), bệnh lây lan rất mạnh qua dịch tiết và đồ dùng cá nhân. Để an toàn tuyệt đối, người bệnh nên dùng riêng khăn mặt, tuyệt đối không dùng chung thuốc nhỏ mắt và rửa tay thường xuyên để tránh phát tán mầm bệnh cho người xung quanh.

Các cách chữa viêm giác mạc tại nhà có thể giúp làm dịu triệu chứng, hỗ trợ quá trình hồi phục và ngăn ngừa biến chứng. Tuy nhiên, đây chỉ là những biện pháp hỗ trợ, không thể thay thế hoàn toàn việc điều trị y tế. Nếu tình trạng viêm không cải thiện, có dấu hiệu nặng hơn hoặc ảnh hưởng đến thị lực, bạn nên sớm thăm khám bác sĩ chuyên khoa mắt để được tư vấn và điều trị phù hợp.