Phẫu thuật khâu giác mạc: Quy trình và lộ trình phục hồi

Khi giác mạc bị rách hoặc thủng do chấn thương, mắt có thể bị tổn thương nghiêm trọng nếu không được xử trí kịp thời. Trong những trường hợp này, phẫu thuật khâu giác mạc là phương pháp cần thiết nhằm bảo tồn cấu trúc nhãn cầu và hạn chế nguy cơ mất thị lực. Vậy quy trình phẫu thuật khâu giác mạc được thực hiện như thế nào, lưu ý và khi nào cần tái khám, Cùng Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hoà tìm hiểu ngay! 

1. Phẫu thuật khâu giác mạc là gì? Khi nào cần thực hiện?

Phẫu thuật khâu giác mạc là một kỹ thuật vi phẫu nhãn khoa được thực hiện nhằm đóng kín các vết thương ở giác mạc. Trong quá trình này, bác sĩ sử dụng chỉ khâu siêu mảnh (thường là chỉ nylon 10.0) và khâu chính xác vết thương giác mạc dưới kính hiển vi phẫu thuật, giúp vết thương được đóng kín và ổn định cấu trúc của nhãn cầu.

Phương pháp này thường được chỉ định trong các trường hợp rách giác mạc, thủng giác mạc hoặc tổn thương sâu do tai nạn, va đập mạnh, dị vật sắc nhọn hoặc chấn thương mắt nghiêm trọng. Khi giác mạc bị rách hoặc thủng, cấu trúc của nhãn cầu có thể bị phá vỡ, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và suy giảm thị lực nếu không được xử lý kịp thời.

Mục tiêu của phẫu thuật khâu giác mạc là phục hồi hình dạng và độ kín của nhãn cầu, từ đó ngăn chặn nguy cơ nhiễm trùng nội nhãn, bảo vệ các cấu trúc bên trong mắt và đồng thời hạn chế biến dạng giác mạc và giảm nguy cơ loạn thị sau phẫu thuật.

2. Quy trình phẫu thuật khâu giác mạc diễn ra như thế nào?

Phẫu thuật khâu giác mạc thường được thực hiện trong phòng mổ vô khuẩn bởi bác sĩ chuyên khoa mắt. Quy trình được tiến hành theo các bước cơ bản sau:

• Bước 1: Gây tê hoặc gây mê: Trước khi phẫu thuật, bệnh nhân sẽ được gây tê tại chỗ hoặc gây mê toàn thân tùy vào mức độ tổn thương và tình trạng sức khỏe. 
• Bước 2: Làm sạch và đánh giá vết thương: Bác sĩ tiến hành làm sạch vùng mắt, loại bỏ dị vật, mô hoại tử hoặc các tổ chức bị tổn thương. Đồng thời, bác sĩ sẽ đánh giá vị trí, độ dài và độ sâu của vết rách giác mạc để lựa chọn kỹ thuật khâu phù hợp.
• Bước 3: Thực hiện kỹ thuật khâu giác mạc: Sau khi xử lý vết thương, bác sĩ sẽ khâu giác mạc bằng chỉ nylon chuyên dụng (thường là 9-0 hoặc 10-0). Các mũi khâu thường được đặt sâu gần toàn bộ chiều dày giác mạc (khoảng 80–90%) để đảm bảo vết rách được đóng kín, tùy thuộc vào mức độ và vị trí tổn thương.
• Bước 4: Tái tạo tiền phòng của mắt: Sau khi khâu kín vết rách, bác sĩ tái tạo tiền phòng bằng dung dịch nội nhãn (BSS) hoặc chất nhầy nội nhãn để duy trì hình dạng nhãn cầu.
• Bước 5: Kết thúc phẫu thuật: Cuối cùng, bác sĩ nhỏ thuốc kháng sinh để phòng ngừa nhiễm trùng. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định kính áp tròng băng để hỗ trợ lành biểu mô, tùy theo vết thương.

3. Khâu giác mạc bao lâu thì khỏi?

Thông thường, quá trình hồi phục diễn ra trong nhiều giai đoạn vì giác mạc không có mạch máu trực tiếp nuôi dưỡng, nên tốc độ tái tạo mô thường chậm hơn so với các vùng da khác.

• Giai đoạn 1 (7 – 10 ngày đầu sau phẫu thuật): Biểu mô có thể liền trong 7–10 ngày, nhưng vết khâu vẫn chưa ổn định hoàn toàn; cần tránh va chạm hoặc dụi mắt trong nhiều tuần đầu. Mắt vẫn có thể xuất hiện các triệu chứng như đỏ mắt, cộm xốn, chảy nước mắt hoặc nhạy cảm với ánh sáng. 
• Giai đoạn 2 (2 – 4 tuần tiếp theo): Sau khoảng vài tuần, cảm giác đau và khó chịu sẽ giảm dần. Tuy nhiên, mắt vẫn có thể còn cảm giác cộm nhẹ do chỉ khâu. Thị lực bắt đầu ổn định hơn, nhưng thường xuất hiện loạn thị tạm thời do sức căng của các mũi khâu trên giác mạc. Sau khi cắt chỉ, bệnh nhân cần đo lại khúc xạ để cắt kính mới hoặc can thiệp bằng laser nếu sẹo gây loạn thị nặng.
• Giai đoạn 3 (từ 3 – 6 tháng trở đi): Đây là giai đoạn vết thương đã dần ổn định và hình thành sẹo giác mạc. Thị lực có thể cải thiện rõ rệt nếu quá trình phục hồi diễn ra thuận lợi. Tuy nhiên, thời điểm cắt chỉ giác mạc thường kéo dài từ 6 tháng đến 1 năm, tùy vào mức độ lành vết thương và đánh giá của bác sĩ trong các lần tái khám.

4. Những yếu tố ảnh hưởng đến thời gian phục hồi

Ngoài kỹ thuật phẫu thuật, quá trình hồi phục còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố liên quan đến tổn thương ban đầu và cách chăm sóc sau mổ.

• Mức độ tổn thương giác mạc ban đầu: Nếu vết rách giác mạc gọn, sạch và không kèm tổn thương các cấu trúc khác trong mắt, quá trình hồi phục thường diễn ra nhanh hơn. Ngược lại, những trường hợp vết rách phức tạp, rách nát hoặc kèm tổn thương nội nhãn có thể cần thời gian phục hồi lâu hơn và phải theo dõi chặt chẽ để tránh biến chứng.
• Độ tuổi và khả năng tái tạo của cơ thể: Khả năng tái tạo tế bào của mỗi người không giống nhau. Người trẻ tuổi thường có tốc độ lành vết thương nhanh hơn, trong khi người lớn tuổi hoặc có bệnh lý nền có thể cần nhiều thời gian hơn để giác mạc phục hồi hoàn toàn.
• Việc tuân thủ chăm sóc và dùng thuốc sau phẫu thuật: Chăm sóc mắt đúng cách sau mổ đóng vai trò rất quan trọng. Bệnh nhân cần nhỏ thuốc đúng chỉ định, giữ vệ sinh mắt, tránh dụi mắt và tái khám đúng lịch hẹn.

5. Lưu ý quan trọng sau khi khâu giác mạc mắt

Sau phẫu thuật khâu giác mạc, người bệnh nên lưu ý một số lưu ý sau:

• Giảm cảm giác cộm xốn sau phẫu thuật: Sau khi khâu giác mạc, nhiều bệnh nhân có cảm giác cộm hoặc xốn do sự hiện diện của chỉ khâu trên bề mặt giác mạc. Để giảm khó chịu, bác sĩ thường khuyến cáo sử dụng nước mắt nhân tạo với tần suất phù hợp nhằm làm trơn bề mặt mắt, giảm ma sát giữa mi mắt và các nốt chỉ khâu.
• Bảo vệ mắt đúng cách: Người bệnh cần tuyệt đối không dụi mắt vì có thể làm đứt chỉ khâu hoặc khiến vết thương bị bung. Ngoài ra, nên đeo kính bảo vệ mắt theo hướng dẫn của bác sĩ, kể cả khi ngủ, để tránh vô tình chạm tay vào mắt hoặc bị tác động từ bên ngoài.
• Điều chỉnh chế độ sinh hoạt: Trong thời gian đầu sau phẫu thuật, nên hạn chế để nước máy hoặc các chất bẩn dính vào mắt nhằm giảm nguy cơ nhiễm trùng. Đồng thời, người bệnh cũng nên tránh các hoạt động gây khô mắt hoặc mỏi mắt kéo dài để mắt được nghỉ ngơi và hỗ trợ quá trình hồi phục tốt hơn.

Lưu ý quan trọng về thuốc: Tuyệt đối không tự ý sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid (Dexa, Tobradex, Polydexa…) khi mắt bị tổn thương giác mạc, vì có thể làm ổ loét lan rộng, gây thủng mắt. Chỉ sử dụng khi có chỉ định rõ ràng từ bác sĩ chuyên khoa.

6. Khi nào cần tái khám khẩn cấp?

Sau phẫu thuật khâu giác mạc, người bệnh cần theo dõi các dấu hiệu bất thường ở mắt. Nếu xuất hiện những triệu chứng dưới đây, nên đến cơ sở y tế để được thăm khám càng sớm càng tốt:

• Mắt đau nhức dữ dội kèm thị lực mờ đi nhanh chóng (đây là dấu hiệu viêm nội nhãn cực kỳ nguy hiểm, có thể làm hỏng mắt hoàn toàn chỉ sau vài ngày)
• Thị lực giảm đột ngột hoặc nhìn thấy quầng sáng, ánh sáng nhiều màu quanh nguồn sáng.
• Chỉ khâu bị đứt hoặc lộ nốt chỉ, gây cọ xát và làm xước mi mắt.
• Xuất hiện mủ, dịch bất thường hoặc đốm trắng đục tại vị trí vết khâu.
• Mắt chảy nhiều nước bất thường, không kiểm soát, có thể kèm kích ứng hoặc đau.
• Mắt đau, cộm, sợ ánh sáng khiến người bệnh phải nhắm mắt liên tục và thị lực giảm nhanh hoặc mờ hơn theo thời gian.

7. FAQ – Những câu hỏi thường gặp về khâu giác mạc

7.1. Khâu giác mạc bao nhiêu tiền?

Chi phí khâu giác mạc tùy thuộc vào mức độ tổn thương và cơ sở điều trị. Tham khảo bảng giá, kỹ thuật khâu giác mạc thường ~800.000 – 2.700.000 đồng (chưa gồm thuốc, xét nghiệm, gây mê, nằm viện). Với ca phẫu thuật phức tạp hoặc bệnh viện tư, chi phí có thể từ ~5.800.000 – 45.000.000 đồng/mắt. Bệnh nhân nên hỏi trực tiếp bệnh viện để biết chi phí chính xác.

7.2. Khâu giác mạc bao lâu thì cắt chỉ?

Thông thường, chỉ khâu giác mạc có thể được cắt sau khoảng 3 tháng đến 1 năm. Nếu cắt quá sớm (ví dụ sau 1 tháng) có thể làm bục vết mổ. Chỉ trong một số trường hợp đặc biệt như chỉ bị lỏng, chỉ gây đóng vôi hoặc gây nhiễm trùng, bác sĩ mới cân nhắc cắt sớm hơn.

7.3. Khâu giác mạc có đau không?

Trong quá trình phẫu thuật, bệnh nhân hầu như không cảm thấy đau vì đã được gây tê tại chỗ hoặc gây mê toàn thân. Sau khi thuốc tê hết tác dụng, người bệnh có thể cảm thấy cộm, xốn hoặc đau nhẹ do vết thương đang trong quá trình hồi phục. Đây là phản ứng bình thường và thường sẽ giảm dần trong vài ngày khi mắt bắt đầu lành lại.

Phẫu thuật khâu giác mạc là phương pháp quan trọng và hiệu quả, giúp bảo tồn nhãn cầu và hạn chế tối đa nguy cơ suy giảm thị lực sau chấn thương mắt. Nếu bạn hoặc người thân gặp các chấn thương mắt nghiêm trọng, hãy liên hệ Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hoà qua hotline 0846 403 403 để được thăm khám và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp từ các bác sĩ chuyên khoa.