Kiểm tra sắc giác là một phần quan trọng trong quy trình thăm khám nhãn khoa, được thực hiện nhằm phát hiện chứng rối loạn sắc giác (thường gọi là bệnh mù màu). Đây là tình trạng mắt vẫn có thể nhìn rõ hình dạng vật thể nhưng lại gặp khó khăn hoặc hoàn toàn không thể phân biệt được một số màu sắc nhất định. Cùng tìm hiểu cách thực hiện các bài test sắc giác đơn giản, nhanh chóng tại nhà qua bài viết sau.

1. Hướng dẫn thực hiện bài kiểm tra sắc giác nhanh tại nhà

Để thực hiện bài kiểm tra sắc giác nhanh tại nhà, bạn có thể sử dụng các bảng kiểm tra sắc giác phổ biến nhất hiện nay. Tùy vào mục đích muốn biết mình có bị mù màu hay không hay muốn biết mức độ nặng nhẹ mà bạn có thể tham khảo 2 bài test dưới đây:

1.1. Test mù màu định tính (Bảng Ishihara)

Test mù màu định tính bằng bảng Ishihara là bài kiểm tra rối loạn sắc giác phổ biến nhất thế giới, thường được dùng để phát hiện chứng mù màu đỏ – xanh lá cây.

Cách thực hiện: Bài test gồm 38 tấm hình tròn chứa các chấm màu sắc với kích thước khác nhau. Bên trong mỗi hình sẽ ẩn giấu một con số hoặc một hình vẽ.

Theo đó, người có sắc giác bình thường sẽ nhìn ra con số rõ ràng. Người mù màu sẽ không thấy gì hoặc nhìn ra một con số hoàn toàn khác.

Lưu ý: Đối với trẻ em chưa biết đọc số, các bảng kiểm tra sắc giác Ishihara phiên bản đặc biệt sẽ thay thế con số bằng các đường vẽ ngoằn ngoèo để trẻ dùng ngón tay tô theo.

1.2. Test mù màu định lượng (Farnsworth-Munsell 100 phiên bản Online tham khảo)

Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về khả năng phân biệt các sắc thái màu (đậm nhạt) của mắt, bài test Farnsworth-Munsell 100 (FM-100) phiên bản Online là một công cụ thử nghiệm tại nhà rất hữu ích.

Cách thực hiện: Khác với bản gốc chuyên sâu tại bệnh viện (sử dụng các khay và đĩa màu vật lý), ở phiên bản online, màn hình sẽ hiển thị các khối màu được xếp lộn xộn. Nhiệm vụ của bạn là dùng tay hoặc chuột kéo thả, sắp xếp các khối màu này thành một dải màu liên tục sao cho sự chuyển đổi màu sắc giữa các ô liền kề là mượt mà nhất.

Kết quả: Hệ thống sẽ tự động chấm điểm dựa trên số vị trí bạn sắp xếp sai. Số điểm càng thấp (càng ít lỗi) chứng tỏ độ nhạy cảm với màu sắc của võng mạc càng tốt. Phương pháp này giúp đánh giá sơ bộ mức độ yếu màu của mắt đối với từng dải màu cụ thể.

Cảnh báo & Lưu ý quan trọng khi test online:

• Tắt các chế độ lọc ánh sáng: Đây là bước bắt buộc. Bạn phải tắt chế độ ban đêm (Night Shift/Eye Comfort), chế độ True Tone và tăng độ sáng màn hình lên mức cao nhất. Các bộ lọc ánh sáng vàng/xanh của thiết bị điện tử sẽ làm sai lệch hoàn toàn kết quả test.
• Đeo kính khúc xạ: Hãy đeo kính (cận/viễn/loạn) nếu bạn đang sử dụng để mắt không bị mỏi và nhìn rõ ranh giới các khối màu.
• Chỉ mang tính tham khảo: Do sự khác biệt về độ phân giải và công nghệ màn hình, màu sắc hiển thị trên điện thoại/máy tính (hệ màu RGB) không bao giờ chuẩn xác 100% như các đĩa màu bột (pigment) chuyên dụng. Kết quả test online chỉ mang tính chất sàng lọc sơ bộ. Để chẩn đoán định lượng chính xác mức độ mù màu, bạn bắt buộc phải đến bệnh viện nhãn khoa để thực hiện bài test với bộ đĩa FM-100 thật dưới nguồn ánh sáng tiêu chuẩn quốc tế.

2. Kết quả sau khi test bảng sắc giác

Sau khi thực hiện bài test với bảng kiểm tra sắc giác, kết quả thu được sẽ là căn cứ quan trọng để đánh giá mức độ nhạy bén của tế bào nón trong võng mạc. Tùy vào số lượng hình ảnh bạn nhận diện chính xác, kết quả thường được chia thành các nhóm sau:

2.1. Sắc giác bình thường

Bạn nhìn thấy tất cả các con số, đường vẽ hoặc hình dạng ẩn trong các bảng chấm màu một cách nhanh chóng và dễ dàng. Điều này chứng tỏ các tế bào cảm thụ màu sắc của bạn đang hoạt động tốt.

2.2. Rối loạn sắc giác (Mù màu)

Nếu bạn không thể nhìn ra số hoặc đọc sai số so với đáp án chuẩn, rất có thể bạn đang gặp tình trạng rối loạn sắc giác. Tùy vào loại bảng mà bạn đọc sai, bác sĩ sẽ xác định được dạng mù màu cụ thể:

• Mù màu đỏ – xanh lục (Phổ biến nhất): Người bệnh gặp khó khăn hoặc hoàn toàn không thể phân biệt được sắc đỏ và xanh lá. Ví dụ: Trong bảng Ishihara, họ có thể nhìn số 5 thành số 2 hoặc không thấy gì.
• Mù màu xanh dương – vàng: Người bệnh khó phân biệt giữa màu xanh dương và màu xanh lá, hoặc giữa màu vàng và màu đỏ. Lưu ý: Bảng Ishihara truyền thống không thể phát hiện dạng mù màu này, mà người bệnh cần thực hiện các bài test chuyên sâu hơn như bảng HRR hoặc test xếp màu Farnsworth.
• Mù màu toàn sắc: Đây là dạng hiếm gặp nhất, người bệnh hoàn toàn không phân biệt được màu sắc, mọi thứ trong mắt họ chỉ là màu xám, trắng và đen.

Ngoài ra, trong các bước khám mắt chuyên sâu, nếu bảng Ishihara cho kết quả bất thường, bác sĩ có thể chỉ định khám sắc giác thêm bằng bài test định lượng (như Farnsworth D-15 hoặc 100) để xếp hạng mức độ:

• Rối loạn nhẹ: Chỉ xếp sai một vài nắp màu ở các sắc thái gần nhau.
• Rối loạn nặng: Xếp sai nhiều nắp màu hoặc xếp theo một trục màu sắc nhất định, cho thấy sự thiếu hụt nghiêm trọng của một loại tế bào nón cụ thể.

3. Câu hỏi thường gặp

3.1. Rối loạn sắc giác có di truyền cho đời sau không?

Có, rối loạn sắc giác (hoặc mù màu) di truyền chủ yếu thông qua gen lặn nằm trên nhiễm sắc thể X. Đây là bệnh di truyền bẩm sinh do đột biến gen, nam giới có nguy cơ mắc cao gấp 16 lần nữ giới.

3.2. Khái niệm kính mù màu có giúp chữa khỏi bệnh hoàn toàn?

Không, kính mù màu (kính EnChroma, kính lọc màu) chỉ là công cụ hỗ trợ cải thiện khả năng phân biệt màu sắc, đặc biệt là đỏ – xanh lá, bằng cách điều chỉnh ánh sáng đi vào mắt. Hiện nay chưa có phương pháp điều trị dứt điểm bệnh mù màu. 

3.3. Chi phí thực hiện một quy trình kiểm tra sắc giác chuẩn là bao nhiêu? 

Chi phí thực hiện kiểm tra sắc giác (thường bằng bảng Ishihara) dao động khoảng 150.000 – 500.000 VNĐ. Nếu thực hiện kiểm tra trong gói khám mắt tổng quát hoặc khám sức khỏe xin việc, chi phí có thể bao gồm trong gói khám. 

Thực hiện kiểm tra sắc giác định kỳ, phát hiện sớm chứng rối loạn sắc giác giúp bạn có những biện pháp thích hợp để thích nghi tốt hơn trong học tập, công việc và cuộc sống hàng ngày. Tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa, chúng tôi cam kết mang đến quy trình thăm khám chuyên sâu, sử dụng các bộ dụng cụ chuẩn quốc tế để mang lại kết quả chính xác, giúp bạn luôn tự tin với đôi mắt sáng khỏe và rực rỡ sắc màu.