Mổ tắc tuyến lệ: Quy trình, Các phương pháp và Lưu ý

Mổ tắc tuyến lệ là giải pháp y khoa tạo đường dẫn mới từ túi lệ vào khoang mũi, chấm dứt tình trạng chảy nước mắt sống và viêm nhiễm túi lệ kéo dài. Phương pháp này điều trị nguyên nhân gây tắc nghẽn, giúp khơi thông lệ đạo và bảo vệ đôi mắt khỏi những biến chứng nguy hiểm. Phẫu thuật nhanh chóng, ít xâm lấn và đảm bảo tính thẩm mỹ cao. Vậy mổ tắc tuyến lệ được thực hiện như thế nào? Quy trình cụ thể ra sao? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết qua bài viết sau của Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa.

1. Mổ tắc tuyến lệ là gì?

Mổ tắc tuyến lệ (tên y khoa là Dacryocystorhinostomy – DCR) là một phẫu thuật chuyên sâu nhằm tạo ra một con đường dẫn lưu nước mắt mới, nối thông từ túi lệ trực tiếp vào khoang mũi. Kỹ thuật này được chỉ định khi ống dẫn tự nhiên của tuyến lệ bị bít tắc hoàn toàn, khiến nước mắt không thể chảy xuống mũi mà trào ngược ra ngoài, gây tình trạng chảy nước mắt sống hoặc viêm túi lệ. 

Hiện nay, y học hiện đại áp dụng hai kỹ thuật chính để thực hiện mổ tắc tuyến lệ:

• Mổ nội soi (ít xâm lấn): Bác sĩ tiếp cận qua đường mũi để tạo lỗ thông. Phương pháp này có ưu điểm vượt trội là không để lại sẹo trên mặt, ít chảy máu và thời gian phục hồi rất nhanh.
• Mổ hở (qua da): Bác sĩ rạch một đường nhỏ ở cạnh sống mũi để tạo đường thông. Đây là phương pháp truyền thống có tỉ lệ thành công rất cao, thường áp dụng cho các ca có cấu trúc mũi phức tạp.

2. Khi nào cần thực hiện mổ tắc tuyến lệ?

Bạn sẽ được bác sĩ chỉ định phẫu thuật tạo đường thông lệ đạo trong các trường hợp sau:

• Tắc lệ đạo hoàn toàn: Gây chảy nước mắt sống kéo dài, nhòe mờ tầm nhìn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt.
• Điều trị bảo tồn thất bại: Đã dùng thuốc nhỏ mắt hoặc thực hiện thông lệ đạo nhiều lần nhưng vẫn bị tắc nghẽn tái phát.
• Viêm túi lệ mãn tính: Vùng góc mắt thường xuyên đọng nhầy mủ, ấn vào có mủ trào ra.
• Ngăn ngừa áp xe tái phát: Những bệnh nhân từng bị áp xe túi lệ (sưng đỏ, vỡ mủ) cần phẫu thuật tạo đường thông sau khi đã điều trị khỏi đợt viêm cấp tính để tránh tái phát.
• Trẻ em lớn (thường trên 3-4 tuổi): Bị tắc lệ đạo bẩm sinh, đã áp dụng các biện pháp mát-xa, thông lệ đạo hoặc đặt ống dẫn lưu nhưng không thành công.

3. Các phương pháp mổ tắc tuyến lệ phổ biến hiện nay

Tùy vào yêu cầu về thẩm mỹ và tình trạng bệnh lý, bác sĩ sẽ tư vấn một trong hai phương pháp phẫu thuật tắc tuyến lệ phổ biến:

3.1. Phẫu thuật nối thông túi lệ mũi truyền thống (Mổ hở)

Đây là phương pháp kinh điển, được áp dụng phổ biến với tỷ lệ thành công cao.

• Cách thức: Bác sĩ rạch một đường nhỏ (1–1,5 cm) ở góc trong mắt (cạnh sống mũi) để tiếp cận trực tiếp túi lệ, từ đó tạo đường dẫn nước mắt thông xuống khoang mũi.
• Ưu điểm: Tỉ lệ thành công trên 90%. Việc quan sát trực tiếp giúp bác sĩ xử lý chính xác vùng bít tắc, đặc biệt hiệu quả với các ca có cấu trúc xương mũi phức tạp hoặc do chấn thương.
• Nhược điểm: Có sẹo nhỏ trên da vùng góc mắt (tuy nhiên sẹo sẽ mờ dần và ẩn vào nếp gấp tự nhiên). Thời gian phục hồi lâu hơn so với mổ nội soi.

Lưu ý: Với các ca viêm túi lệ mãn tính nặng, xơ teo hoặc u nhầy phức tạp không thể tạo đường thông mới, bác sĩ sẽ phải chuyển sang kỹ thuật cắt bỏ túi lệ. Phương pháp này giúp loại bỏ triệt để ổ mủ nhiễm trùng để bảo vệ giác mạc, nhưng nhược điểm là bệnh nhân sẽ vẫn chảy nước mắt sống do không còn đường dẫn lưu.

3.2. Phẫu thuật nội soi tắc tuyến lệ (Endoscopic DCR)

Đây là kỹ thuật tiên tiến nhất hiện nay, được nhiều bệnh nhân ưu tiên nhờ tính thẩm mỹ vượt trội.

• Cách thức: Mọi thao tác đều được thực hiện thông qua đường lỗ mũi bằng các thiết bị nội soi. Bác sĩ sẽ quan sát qua màn hình độ phân giải cao để tạo đường thông từ bên trong.
• Ưu điểm: Hoàn toàn không để lại sẹo trên da. Phẫu thuật ít xâm lấn giúp giảm thiểu chảy máu, ít đau đớn và bệnh nhân có thể hồi phục cực nhanh, sớm trở lại công việc hằng ngày.
• Nhược điểm: Chi phí cao hơn, đòi hỏi bác sĩ có tay nghề kỹ thuật cao. 

4. Quy trình mổ tắc tuyến lệ diễn ra như thế nào?

Quy trình mổ tắc tuyến lệ đòi hỏi sự chính xác cao, thường bao gồm các bước sau:

• Bước 1: Khám và xét nghiệm: Đo lệ đạo, chụp phim (nếu cần), xét nghiệm máu.
• Bước 2: Gây mê/Gây tê: Tùy tình trạng bệnh nhân. Người lớn thường được gây tê tại chỗ; riêng trẻ em hoặc bệnh nhân có tâm lý lo sợ sẽ được chỉ định gây mê để đảm bảo an toàn.
• Bước 3: Thực hiện phẫu thuật: Tạo đường thông mới từ túi lệ vào khoang mũi.
• Bước 4: Đặt ống silicone: (Nếu cần) để giữ đường thông không bị dính lại trong quá trình lành thương.
• Bước 5: Hậu phẫu: Theo dõi tại viện từ vài giờ đến 1 ngày.

5. Chăm sóc sau mổ tắc tuyến lệ để đạt hiệu quả cao nhất

Chăm sóc hậu phẫu đúng cách giúp đường thông lệ đạo mau lành, tránh các biến chứng nguy hiểm. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết cách chăm sóc sau mổ tắc tuyến lệ để đạt hiệu quả cao nhất

• Vệ sinh vùng mắt và mũi bằng nước muối sinh lý. Tuyệt đối không dụi mắt, không dùng tay chạm vào vết mổ, không nên tự ý dùng tăm bông chọc sâu vào mũi vì có thể làm lệch ống Silicon dẫn lưu (nếu mổ nội soi)
• Sử dụng thuốc kháng sinh, kháng viêm theo đơn của bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc ngay cả khi cảm thấy mắt đã hết chảy nước.
• Hạn chế hắt hơi mạnh, đặc biệt với mổ nội soi. Áp lực từ việc hắt hơi hoặc xì mũi mạnh có thể gây chảy máu hoặc đẩy ống silicone ra ngoài. Nếu buồn hắt hơi, hãy mở miệng để giảm áp lực lên vùng lệ đạo.
• Tránh vận động mạnh trong ít nhất 2 tuần đầu, không nên chạy bộ, tập gym hay bơi lội để tránh mồ hôi và nước hồ bơi xâm nhập vào vết mổ.
• Nên nằm ngửa, kê gối cao trong những ngày đầu để giảm tình trạng sưng nề vùng mặt.
• Tuân thủ lịch tái khám định kỳ để kiểm tra độ thông của ống dẫn hoặc kiểm tra vết mổ, cắt chỉ (nếu mổ hở). 

6. Rủi ro và biến chứng có thể gặp

Mặc dù mổ tắc tuyến lệ là một phẫu thuật an toàn với tỉ lệ thành công rất cao, nhưng vẫn tiềm ẩn một số rủi ro và biến chứng. Dưới đây là các rủi ro người bệnh có thể gặp phải:

• Chảy máu mũi sau mổ, đặc biệt là với phương pháp mổ nội soi. Thông thường, tình trạng này sẽ tự hết sau vài giờ. Tuy nhiên, nếu không có dấu hiệu thuyên giảm, bạn cần liên hệ ngay với bác sĩ.
• Nhiễm trùng vết mổ, vùng góc mắt sưng nóng, đỏ đau và có dịch mủ vàng hoặc xanh. 
• Tỉ lệ tái phát (tắc lại đường thông). Thường do cơ địa hình thành mô sẹo quá mức tại lỗ thông mới hoặc do ống Silicon dẫn lưu bị lệch.
• Trầy xước hoặc rách giác mạc do dụng cụ chạm vào bề mặt mắt.
• Tăng nhãn áp do phản ứng với thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid sau mổ ở một số bệnh nhân nhạy cảm.

Lời khuyên: Để hạn chế tối đa những biến chứng không mong muốn khi điều trị tắc tuyến lệ, bạn nên lựa chọn một cơ sở y tế uy tín với đội ngũ bác sĩ tay nghề cao.

7. Giải đáp câu hỏi thường gặp

7.1. Mổ tắc tuyến lệ có phải nằm viện không?

Không, đa số các ca mổ tắc tuyến lệ không cần nằm viện lâu và có thể xuất viện ngay trong ngày. Đặc biệt với phương pháp mổ nội soi, bệnh nhân thường được về nhà sau khi thuốc mê hết tác dụng. Tuy nhiên, bác sĩ có thể yêu cầu lưu viện theo dõi 1 đêm đối với các trường hợp thực hiện mổ hở, trẻ em cần gây mê hoặc người có bệnh lý nền để đảm bảo an toàn tối đa và theo dõi phản ứng sau phẫu thuật.

7.2. Sau mổ mắt có bị bầm tím không?

Có, bầm tím và sưng nề quanh vùng mắt là tình trạng phổ biến và hoàn toàn bình thường sau phẫu thuật tắc tuyến lệ. Tình trạng này thường tự giảm sau vài ngày đến 1-2 tuần nếu chăm sóc đúng cách.

7.3. Mổ tắc tuyến lệ có được hưởng bảo hiểm y tế không?

Mức hưởng BHYT phụ thuộc vào hạng thẻ và tuyến bệnh viện (khám đúng tuyến hoặc có giấy chuyển viện hợp lệ thường được hưởng từ 80% – 100% chi phí trong danh mục). Bạn nên liên hệ trực tiếp với quầy Chăm sóc khách hàng của Bệnh viện để được tư vấn chính xác mức chi trả cho trường hợp của mình.

Mổ tắc tuyến lệ giúp điều trị dứt điểm tình trạng chảy nước mắt sống và ngăn ngừa các ổ viêm nhiễm nguy hiểm tại túi lệ. Hãy chủ động thăm khám để bác sĩ xác định chính xác mức độ tắc và lựa chọn kỹ thuật phẫu thuật phù hợp, an toàn và hiệu quả. Bạn cần tư vấn chi tiết về quy trình mổ tắc tuyến lệ? Hãy nhắn tin ngay để đặt lịch thăm khám chuyên sâu và nhận phác đồ điều trị từ chuyên gia tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa nhé!