Nhược thị có mổ được không là thắc mắc của nhiều người khi được chẩn đoán mắc bệnh. Trên thực tế, phẫu thuật không điều trị nhược thị trực tiếp nhưng có thể cần thiết trong một số trường hợp nhằm loại bỏ nguyên nhân gây cản trở thị giác. Trong bài viết này, Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ giúp bạn hiểu rõ vai trò của phẫu thuật trong điều trị nhược thị và những lưu ý quan trọng để cải thiện thị lực.

1. Bệnh nhược thị có mổ được không? Khi nào thì nên mổ?

Phẫu thuật không chữa nhược thị một cách trực tiếp, nhưng có thể cần thiết trong một số trường hợp cụ thể để điều trị tận gốc căn nguyên gây bệnh. Nhược thị bản chất là sự kém phát triển của đường dẫn truyền thị giác từ mắt lên não do não bộ “từ chối” nhận tín hiệu mờ từ mắt yếu.

Tùy vào nguyên nhân, phẫu thuật sẽ được chỉ định như sau:

• Đối với nhược thị do cản trở thị giác: Cần can thiệp ngoại khoa để loại bỏ vật cản đường truyền ánh sáng như mổ đục thủy tinh thể bẩm sinh (thường trong 4-8 tuần đầu đời) hoặc phẫu thuật sụp mi nặng. Với người trên 18 tuổi có tật khúc xạ ổn định, phẫu thuật Lasik có thể được cân nhắc để giúp hình ảnh hội tụ rõ nét trên võng mạc.
• Đối với nhược thị do lác (lé): Phẫu thuật điều chỉnh trục nhãn cầu giúp hai mắt thăng bằng, ngăn chặn tình trạng não bộ ức chế mắt lác. Thời điểm phẫu thuật tối ưu nhất thường là trước 4 tuổi để đạt hiệu quả phục hồi thị giác hai mắt cao nhất.

Phẫu thuật giúp loại bỏ nguyên nhân cản trở đường truyền ánh sáng, tạo điều kiện để hình ảnh đến võng mạc rõ hơn và hỗ trợ quá trình tập phục hồi thị giác. Trong các trường hợp có nguyên nhân thực thể như đục thủy tinh thể hoặc sụp mi nặng, nếu không xử lý nguyên nhân thì việc tập nhược thị sẽ khó đạt hiệu quả. Ngược lại, nếu chỉ phẫu thuật mà không kiên trì tập luyện theo hướng dẫn của bác sĩ, thị lực của mắt nhược thị cũng khó cải thiện đáng kể.

2. Các phương pháp phẫu thuật cho mắt nhược thị

Tùy vào nguyên nhân gây bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp mổ nhược thị gián tiếp sau:

2.1. Phẫu thuật đục thủy tinh thể

Nếu nhược thị do đục thủy tinh thể bẩm sinh, bác sĩ sẽ phẫu thuật thay thủy tinh thể nhân tạo. Đây là bước ưu tiên số 1 để giải phóng trục thị giác, cho phép ánh sáng đi xuyên qua nhãn cầu và kích thích các tế bào thần kinh thị giác vốn đang “ngủ quên” hoạt động trở lại. Đối với trẻ nhỏ (dưới 6 tháng tuổi), việc phẫu thuật cần được tiến hành sớm (thường từ 4-10 tuần tuổi) để tận dụng thời gian vàng phát triển thị giác.

2.2. Điều trị lác mắt

Lác mắt là một nguyên nhân thường gặp gây nhược thị. Trong điều trị lác kèm nhược thị, nguyên tắc chung là điều trị nhược thị trước, sau đó mới cân nhắc phẫu thuật lác.

Trước khi mổ, bác sĩ thường ưu tiên các biện pháp như đeo kính đúng độ hoặc tập luyện thị giác để cải thiện thị lực của mắt nhược thị. Khi thị lực hai mắt đã được cân bằng tương đối, phẫu thuật lác sẽ giúp điều chỉnh trục nhãn cầu và tạo điều kiện cho hai mắt phối hợp tốt hơn.

Ở người trưởng thành, phẫu thuật lác chủ yếu giúp cải thiện thẩm mỹ và hướng nhìn. Việc cải thiện nhược thị sau mổ thường hạn chế nếu không kết hợp các phương pháp phục hồi thị giác.

2.3. Các cách điều trị khác nếu nhược thị không mổ được

Trong trường hợp mắt bị nhược thị nhưng kết quả khám cho thấy nguyên nhân do tật khúc xạ (cận, viễn, loạn thị nặng), bác sĩ thường ưu tiên các biện pháp không xâm lấn:

• Đeo kính đúng độ: Giúp hình ảnh hội tụ đúng trên võng mạc. Để có đơn kính chuẩn xác, trẻ cần được soi bóng đồng tử sau khi nhỏ thuốc liệt điều tiết. Việc này giúp loại bỏ tình trạng cận thị giả, đảm bảo hình ảnh hội tụ đúng trên võng mạc.
• Liệu pháp che mắt: Che mắt khỏe để bắt mắt nhược thị (ngay cả khi mắt nhược thị 1/10) phải làm việc.
• Tập luyện thị giác chuyên sâu: Sử dụng các máy móc như máy kích thích thị giác CAM, máy Synoptophore (máy tập lác) hoặc các phần mềm chuyên dụng để tập luyện phối hợp tay – mắt.
• Sử dụng kính áp tròng chuyên dụng: Trong trường hợp nhược thị do bất đồng khúc xạ cao (hai mắt chênh lệch độ quá lớn), việc đeo kính gọng sẽ gây hiện tượng lệch kích thước ảnh khiến người bệnh chóng mặt. Lúc này, bác sĩ có thể chỉ định dùng kính áp tròng (kính mềm ban ngày, kính cứng RGP hoặc kính Ortho-K ban đêm cho người cận thị). Kính áp tròng giúp triệt tiêu khoảng cách từ kính đến mắt, mang lại hình ảnh chân thực, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình tập luyện phục hồi thị lực.

3. Mắt bị nhược thị có mổ cận được không?

Người bị nhược thị vẫn có thể phẫu thuật khúc xạ trong một số trường hợp, tuy nhiên cần được đánh giá rất thận trọng.

Phẫu thuật khúc xạ chỉ giúp loại bỏ tật cận, viễn hoặc loạn thị để hình ảnh hội tụ rõ hơn trên võng mạc. Thị lực tối đa sau mổ thường không vượt quá mức thị lực tốt nhất khi đeo kính trước đó (BCVA).

Đối với bệnh nhân nhược thị sâu một mắt, nhiều bác sĩ có thể không khuyến khích phẫu thuật trên mắt lành, vì đây là con mắt đảm nhiệm phần lớn chức năng thị giác. Trong trường hợp này, đeo kính gọng hoặc kính áp tròng vẫn là lựa chọn an toàn hơn.

4. Chi phí mổ mắt nhược thị cập nhật mới nhất

Dưới đây là bảng giá tham khảo cho các dịch vụ phẫu thuật hỗ trợ điều trị nhược thị (Lưu ý: Giá dưới đây là giá gốc, chưa bao gồm các chương trình ưu đãi).

Lưu ý: Chi phí mổ mắt nhược thị ở trên chỉ là mức tham khảo và mức hưởng BHYT phụ thuộc vào chính sách của từng bệnh viện, loại hình phẫu thuật và tình trạng bệnh lý cụ thể. Vui lòng liên hệ bộ phận CSKH để được tư vấn chính xác trường hợp của bạn. 

5. Câu hỏi thường gặp 

5.1. Nhược thị một mắt có mổ cận được không?

Người bị nhược thị một mắt vẫn có thể được đánh giá phẫu thuật khúc xạ, nhưng quyết định này cần cân nhắc rất kỹ. Trong nhiều trường hợp nhược thị sâu, bác sĩ có thể không chỉ định mổ cho mắt lành vì đây là nguồn thị lực chính của người bệnh.

Do mọi phẫu thuật đều có rủi ro nhất định, việc tiếp tục đeo kính gọng hoặc kính áp tròng thường là lựa chọn an toàn hơn để bảo vệ thị lực lâu dài.

5.2. Người lớn mổ mắt xong tập nhược thị có lên được 10/10 không?

Ở người trưởng thành, hệ thần kinh thị giác đã ổn định nên việc phục hồi thị lực 10/10 là rất khó khăn. Tuy nhiên, việc phẫu thuật vẫn mang lại lợi ích lớn về mặt thẩm mỹ (chỉnh lác), loại bỏ tình trạng song thị (nhìn đôi) và mở rộng thị trường (vùng nhìn), giúp người bệnh tự tin và an toàn hơn trong cuộc sống.

5.3. Mổ lác xong mắt có hết nhược thị không?

Phẫu thuật lác chỉ giúp điều chỉnh vị trí hai mắt về thẳng trục và cải thiện thẩm mỹ. Phẫu thuật này không trực tiếp điều trị nhược thị.

Ở trẻ em, sau khi mổ lác, việc tập luyện thị giác vẫn rất quan trọng để phục hồi chức năng nhìn hai mắt. Đối với người lớn, mổ lác chủ yếu giúp cải thiện hướng nhìn và ngoại hình, còn khả năng cải thiện nhược thị thường hạn chế.

Nhược thị không phải lúc nào cũng có thể điều trị bằng phẫu thuật. Việc can thiệp ngoại khoa chủ yếu nhằm xử lý nguyên nhân như lác mắt, đục thủy tinh thể hoặc tật khúc xạ nặng. Hiệu quả cải thiện thị lực còn phụ thuộc vào độ tuổi, nguyên nhân gây bệnh và khả năng phục hồi của hệ thần kinh thị giác.

Nếu nghi ngờ nhược thị, người bệnh nên thăm khám sớm tại cơ sở nhãn khoa để được đánh giá chính xác và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.