Rối loạn sắc giác (mù màu) là một trong những bệnh lý về mắt khiến người bệnh dù vẫn nhìn rõ hình dạng vật thể nhưng lại không thể phân biệt được màu sắc của chúng. Tình trạng này gây ra không ít trở ngại trong cuộc sống. Chính vì vậy “Rối loạn sắc giác có chữa được không?” luôn là câu hỏi nhận được sự quan tâm hàng đầu của nhiều người. Để hiểu rõ hơn về khả năng phục hồi của bệnh, hãy cùng Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa tìm hiểu chi tiết hơn trong bài viết dưới đây.

1. Rối loạn sắc giác có chữa được không?

Rối loạn sắc giác (mù màu) do yếu tố di truyền không thể chữa khỏi hoàn toàn vì liên quan đến biến gen ở tế bào nón võng mạc. Tuy nhiên, các trường hợp mù màu mắc phải (do bệnh lý) hay tác dụng phụ của thuốc có thể chữa khỏi hoặc cải thiện đáng kể nếu điều trị sớm nguyên nhân gốc rễ. 

Để nhận diện chính xác: Mù màu bẩm sinh thường ảnh hưởng đều cả hai mắt và ổn định suốt đời. Ngược lại, mù màu do bệnh lý thường lệch một bên, có thể nặng dần và kèm nhìn mờ. Đặc biệt, nếu đột ngột thấy màu (nhất là đỏ) nhạt đi ở một mắt, cần đi cấp cứu ngay vì có thể là tổn thương thần kinh thị giác.

Dù không thể chữa dứt điểm, người bệnh có thể sử dụng các công cụ hỗ trợ để nhìn thế giới rực rỡ hơn như kính lọc màu, kính EnChroma và công nghệ để thích nghi tốt hơn với cuộc sống hàng ngày. 

2. Một số trường hợp bệnh rối loạn sắc giác có thể chữa khỏi

Mặc dù mù màu bẩm sinh chưa có thuốc đặc trị, nhưng có rất nhiều trường hợp rối loạn sắc giác khởi phát do bệnh lý có thể được chữa khỏi hoặc cải thiện đáng kể nếu can thiệp đúng cách. 

• Do đục thủy tinh thể: Khi đục thủy tinh thể, như có một tấm kính lọc màu vàng nâu trong mắt, ngăn cản các tia sáng xanh và làm sai lệch cảm nhận màu sắc của bệnh nhân. Giải pháp phẫu thuật Phaco giúp khôi phục sắc giác ngay lập tức, thay thế thủy tinh thể bị đục bằng một thấu kính nhân tạo trong suốt.
• Do tác dụng phụ của thuốc: Các thuốc trị lao (Ethambutol) hay thuốc tâm thần có thể gây độc thần kinh thị giác dẫn đến mù màu. Cần tầm soát định kỳ bằng bảng Ishihara/Farnsworth để bác sĩ kịp thời điều chỉnh hoặc đổi thuốc, giúp khôi phục khả năng nhìn màu.
• Do bệnh lý đáy mắt (viêm dây thần kinh thị giác, thoái hóa hoàng điểm): Sắc giác có thể khôi phục nếu được can thiệp ngay ở giai đoạn sớm. Ngược lại, nếu điều trị muộn dẫn đến teo tế bào nón hoặc sợi thần kinh, khả năng nhìn màu sẽ mất vĩnh viễn dù bệnh gốc đã được xử lý ổn định.
• Do bệnh Glaucoma (Cườm nước): Áp lực nội nhãn cao kéo dài làm tổn thương các sợi thần kinh thị giác nhạy cảm. Tình trạng này thường gây ra rối loạn sắc giác ở trục Xanh dương Vàng từ rất sớm, ngay cả trước khi người bệnh nhận thấy sự sụt giảm về thị lực trung tâm. Việc kiểm soát nhãn áp kịp thời sẽ giúp bảo vệ chức năng nhìn màu và ngăn chặn mù lòa.

Lưu ý: Nếu màu sắc nhạt đi đột ngột (nhất là ở 1 mắt), đây là “báo động đỏ” của viêm thần kinh thị giác hoặc u não, cần đi cấp cứu nhãn khoa ngay.

3. Các giải pháp hỗ trợ cho người bị rối loạn sắc giác bẩm sinh

Đối với những trường hợp rối loạn sắc giác bẩm sinh do di truyền, dù hiện nay y học chưa thể can thiệp vào bộ gen để chữa khỏi hoàn toàn, nhưng sự phát triển của công nghệ y khoa đã mang lại nhiều giải pháp hỗ trợ. Dưới đây là những cách giúp người bệnh chung sống hòa bình với bệnh và tự tin hơn:

3.1. Sử dụng kính lọc màu chuyên dụng

Đây là giải pháp hiệu quả giúp cải thiện khả năng phân biệt màu sắc thông qua việc tăng cường độ tương phản. Kính hoạt động bằng cơ chế lọc bỏ các bước sóng ánh sáng gây nhiễu giúp màu sắc trở nên sắc nét và rõ rệt hơn.

Sản phẩm hiện có cả dạng kính gọng truyền thống và kính áp tròng màu đỏ đặc biệt đeo ở một bên mắt. Tuy nhiên bác sĩ nhấn mạnh rằng các loại kính này chỉ mang tính chất hỗ trợ sinh hoạt hàng ngày, hoàn toàn không có tác dụng giúp người bệnh vượt qua các tiêu chuẩn kiểm tra sắc giác khắt khe của ngành hàng không hay công an.

3.2. Ứng dụng công nghệ hỗ trợ

Trong thời đại kỹ thuật số, điện thoại thông minh trở thành công cụ đắc lực hỗ trợ người bị rối loạn sắc giác. Các ứng dụng nhận diện màu sắc như Color Blind Pal hay Be My Eyes sử dụng camera để quét vật thể và thông báo tên màu sắc chính xác qua âm thanh hoặc văn bản.

Ngoài ra, cả iOS và Android đều có mục “Bộ lọc màu” (Color Filters) trong phần Cài đặt trợ năng. Chế độ này sẽ điều chỉnh tông màu toàn bộ màn hình để người mù màu dễ dàng quan sát hình ảnh và video.

3.3. Thay đổi thói quen và quy tắc ghi nhớ

Khi không thể thay đổi cách mắt nhìn màu sắc, người bệnh có thể thay đổi cách tư duy và ghi nhớ:

• Ghi nhớ vị trí thay vì màu sắc: Đối với đèn giao thông, hãy luôn nhớ Đỏ ở trên (hoặc bên trái), Vàng ở giữa, Xanh ở dưới (hoặc bên phải).
• Dán nhãn đồ vật: Dán nhãn tên màu sắc lên quần áo để dễ phối đồ, hoặc đánh dấu các hộp đựng thực phẩm, thuốc men để tránh nhầm lẫn.
• Nhờ sự trợ giúp: Đừng ngần ngại nhờ người thân hoặc đồng nghiệp kiểm tra giúp những chi tiết quan trọng liên quan đến màu sắc trong công việc.

Lưu ý quan trọng: Dù là bẩm sinh, việc thực hiện kiểm tra sắc giác thường xuyên vẫn rất quan trọng để theo dõi xem có bệnh lý mắt nào khác đang làm tình trạng mù màu của bạn nặng thêm hay không.

Rối loạn sắc giác có chữa được không phụ thuộc rất lớn vào thời điểm phát hiện và nguyên nhân gốc rễ của bệnh. Dù là mù màu bẩm sinh hay mắc phải do bệnh lý, bạn cũng cần thăm khám sớm để tìm ra giải pháp hỗ trợ hiệu quả và tránh những biến chứng nguy hiểm khác. Liên hệ ngay Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để đặt lịch khám và nhận tư vấn từ các chuyên gia nhãn khoa hàng đầu hiện nay.