Các bệnh lý viêm mắt như viêm kết mạc, viêm giác mạc hay các đợt dị ứng nặng thường gây ra tình trạng đỏ mắt, ngứa, chảy nước mắt và sưng mí. Trong những trường hợp này, thuốc nhỏ mắt kháng viêm là giải pháp quan trọng được các bác sĩ chỉ định để kiểm soát phản ứng viêm và bảo vệ thị lực. Tuy nhiên, việc sử dụng sai loại thuốc hoặc lạm dụng có thể dẫn đến những biến chứng mù lòa thầm lặng. Vậy đâu là các loại thuốc nhỏ mắt hiệu quả và cần lưu ý gì để sử dụng an toàn? Hãy cùng chuyên gia Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa tìm hiểu chi tiết ngay sau đây.

1. Thuốc nhỏ mắt kháng viêm là gì?

Thuốc nhỏ mắt kháng viêm là nhóm thuốc giúp giảm phản ứng viêm tại mắt, cải thiện các triệu chứng như đỏ, sưng, đau, cộm và khó chịu. Thuốc thường được chỉ định trong các bệnh viêm về mắt như viêm kết mạc, viêm giác mạc, viêm màng bồ đào, viêm thượng củng mạc hoặc tình trạng viêm sau phẫu thuật, chấn thương.

Nhóm thuốc này giữ vai trò quan trọng trong kiểm soát triệu chứng và hạn chế tổn thương mô mắt. Tuy nhiên, cần sử dụng đúng chỉ định, đúng liều lượng và thời gian phù hợp để đảm bảo hiệu quả điều trị cũng như an toàn cho người bệnh.

2. Phân loại nhóm thuốc nhỏ mắt kháng viêm

Không phải thuốc nhỏ mắt kháng viêm nào cũng giống nhau. Mỗi nhóm thuốc có cơ chế tác dụng, mức độ hiệu quả và chỉ định khác nhau. Vì vậy, việc phân biệt rõ từng nhóm sẽ giúp người bệnh sử dụng đúng thuốc, đúng bệnh và hạn chế rủi ro không mong muốn.

2.1. Nhóm Corticosteroid 

Nhóm thuốc kháng viêm Corticosteroid có tác dụng chống viêm rất mạnh, giúp giảm nhanh các triệu chứng đỏ mắt, sưng và khó chịu. Đây là nhóm thuốc thường được sử dụng trong những trường hợp viêm nặng hoặc cần kiểm soát viêm cấp tính.

Sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa corticosteroid trong thời gian dài (trên 7–10 ngày) cần được bác sĩ theo dõi chặt chẽ. Nếu dùng không kiểm soát, thuốc có thể làm tăng nhãn áp, dẫn đến bệnh glôcôm (cườm nước). Bệnh lý có thể gây tổn thương thị thần kinh và có nguy cơ gây mù lòa âm thầm mà người bệnh khó nhận biết sớm.

• Đặc điểm: Tác dụng kháng viêm mạnh, giảm đỏ mắt nhanh nhưng tiềm ẩn nhiều tác dụng phụ nếu dùng kéo dài hoặc không đúng chỉ định.
• Thành phần thường gặp: Dexamethasone, Prednisolone, Fluorometholone
• Biệt dược phổ biến: Tobradex, Maxitrol, Pred Forte (Thuốc chỉ định cho trường hợp viêm mắt nặng hoặc kiểm soát phản ứng sau phẫu thuật theo phác đồ chuyên gia)
• Chỉ định: Các trường hợp viêm mắt nặng, viêm sau phẫu thuật mắt hoặc khi cần kiểm soát viêm nhanh chóng theo chỉ định của bác sĩ.

2.2. Nhóm kháng viêm không Steroid (NSAIDs)

Thuốc nhỏ mắt kháng viêm không Steroid có tác dụng chống viêm nhẹ hơn so với Corticosteroid nhưng lại có ưu điểm là giảm đau tốt và ít gây tác dụng phụ như tăng nhãn áp.

• Đặc điểm: Tác dụng kháng viêm mức độ nhẹ đến trung bình, an toàn hơn khi sử dụng trong thời gian ngắn.
• Thành phần thường gặp: Diclofenac, Indomethacin.
• Biệt dược phổ biến: Voltaren, Indocollyre.
• Chỉ định: Giảm đau sau chấn thương hoặc phẫu thuật mắt nhẹ, chống viêm mức độ nhẹ và hỗ trợ giảm ngứa trong một số trường hợp dị ứng.

3. Khi nào cần sử dụng thuốc nhỏ mắt chống viêm?

Thuốc nhỏ mắt chống viêm được chỉ định khi mắt sưng, đỏ, ngứa, cộm rát do viêm kết mạc, dị ứng, viêm bờ mi hoặc sau phẫu thuật, chấn thương. Mục đích là kiểm soát phản ứng viêm, giảm nhanh triệu chứng và hạn chế nguy cơ để lại sẹo giác mạc.

Không tự ý dùng thuốc chứa corticoid khi nghi ngờ loét giác mạc hoặc sau chấn thương do vật sắc nhọn, vì có thể làm tổn thương nặng hơn, che lấp triệu chứng và tăng nguy cơ biến chứng như sẹo hay thủng giác mạc. Các trường hợp viêm giác mạc cần được bác sĩ nhãn khoa theo dõi chặt chẽ.

4. Các loại thuốc nhỏ mắt kháng viêm thường dùng

Hiện nay, trên thị trường có nhiều loại thuốc nhỏ mắt kháng viêm được sử dụng phổ biến trong điều trị các bệnh viêm mắt. Dưới đây là một số thuốc thường gặp, kèm theo công dụng và những lưu ý về chống chỉ định để người bệnh tham khảo.

4.1. Thuốc nhỏ mắt Tobradex

Tobradex là thuốc nhỏ mắt dạng phối hợp giữa kháng sinh và Corticosteroid, thường được chỉ định trong các trường hợp viêm mắt có nguy cơ hoặc kèm nhiễm khuẩn.

• Công dụng: Tobradex giúp giảm viêm, giảm đỏ, sưng và ngứa mắt, đồng thời kiểm soát nhiễm khuẩn nhờ thành phần kháng sinh. Thuốc thường được sử dụng trong viêm kết mạc, viêm bờ mi hoặc sau phẫu thuật mắt theo chỉ định của bác sĩ.
• Chống chỉ định: Không dùng cho người bị nhiễm virus ở mắt (như herpes simplex), nhiễm nấm hoặc lao ở mắt. Không tự ý sử dụng kéo dài vì có thể làm tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể hoặc che lấp dấu hiệu nhiễm trùng.

4.2. Thuốc nhỏ mắt Vigadexa

Vigadexa là thuốc nhỏ mắt kết hợp giữa kháng sinh và hoạt chất kháng viêm Corticosteroid, được sử dụng khá phổ biến trong điều trị các bệnh viêm mắt mức độ vừa đến nặng.

• Công dụng: Thuốc có tác dụng kháng viêm mạnh, giúp giảm nhanh các triệu chứng đỏ, đau và sưng mắt, đồng thời hỗ trợ phòng và điều trị nhiễm khuẩn mắt. Vigadexa thường được chỉ định trong viêm kết mạc, viêm giác mạc hoặc sau can thiệp phẫu thuật mắt.
• Chống chỉ định: Không sử dụng cho các trường hợp viêm mắt do virus, nấm hoặc khi giác mạc bị tổn thương nặng chưa được đánh giá. Dùng thuốc cần có chỉ định và theo dõi của bác sĩ chuyên khoa để tránh tác dụng phụ không mong muốn.

4.3. Thuốc nhỏ mắt Maxitrol

Maxitrol là thuốc nhỏ mắt kháng viêm dạng phối hợp, chứa Corticosteroid kết hợp với kháng sinh, thường được sử dụng trong các trường hợp viêm mắt có nguy cơ bội nhiễm.

• Công dụng: Maxitrol giúp giảm viêm, giảm sưng đỏ và đau rát ở mắt, đồng thời kiểm soát hoặc phòng ngừa nhiễm khuẩn. Thuốc thường được chỉ định trong viêm kết mạc, viêm bờ mi hoặc sau phẫu thuật mắt khi có nguy cơ nhiễm trùng.
• Chống chỉ định: Không dùng cho người bị viêm mắt do virus (đặc biệt là herpes), nấm hoặc lao ở mắt. Không nên sử dụng kéo dài hoặc tự ý dùng khi chưa có chỉ định của bác sĩ vì có thể gây tăng nhãn áp và các biến chứng khác cho mắt.

4.4. Thuốc nhỏ mắt Ticoldex

Ticoldex là thuốc nhỏ mắt kháng viêm phối hợp giữa kháng sinh và Corticosteroid, được sử dụng trong điều trị các bệnh viêm mắt mức độ nhẹ đến trung bình có kèm nguy cơ nhiễm khuẩn.

• Công dụng: Thuốc có tác dụng giảm viêm, giảm đỏ và ngứa mắt, đồng thời hỗ trợ điều trị nhiễm khuẩn mắt. Ticoldex thường được dùng trong viêm kết mạc, viêm bờ mi hoặc các trường hợp viêm mắt thông thường theo chỉ định.
• Chống chỉ định: Không sử dụng Ticoldex cho các trường hợp viêm mắt do virus, nấm hoặc khi chưa xác định rõ nguyên nhân gây viêm. Cần thận trọng khi dùng cho trẻ em và không tự ý kéo dài thời gian sử dụng để tránh tác dụng phụ không mong muốn.

Hiện nay hai thuốc này ít được bác sĩ nhãn khoa ưu tiên do tỷ lệ kháng thuốc cao và nguy cơ hiếm gặp nhưng nghiêm trọng là suy tủy xương. Tuyệt đối không dùng Tobradex, Vigadexa hay Maxitrol khi bị loét giác mạc do nấm hoặc Herpes đang tiến triển, vì chứa corticoid có thể làm nhiễm trùng nặng hơn và nhanh chóng phá hủy giác mạc.

5. Những lưu ý khi sử dụng thuốc nhỏ mắt kháng viêm 

• Chỉ dùng thuốc khi có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Sau khi mở nắp, nên bỏ lọ thuốc sau 15 ngày để đảm bảo vô trùng. Thuốc nhỏ mắt kháng sinh phối hợp kháng viêm không hiệu quả với bệnh do virus hoặc dị ứng thông thường.
• Không sử dụng thuốc nhỏ mắt đã quá hạn dùng, kể cả khi thuốc chưa mở nắp.
• Tuyệt đối không dùng thuốc nếu dung dịch có dấu hiệu bất thường như vẩn đục, có tủa hoặc đổi màu so với ban đầu.
• Corticosteroid giúp giảm dị ứng rất nhanh, nhưng không nên tự ý dùng lâu dài, đặc biệt với dị ứng mạn tính. Sử dụng kéo dài có thể gây tăng nhãn áp (glaucoma) và đục thủy tinh thể, ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực.
• Thuốc kháng sinh nhỏ mắt thường có phổ kháng khuẩn hẹp, dễ gây dị ứng, kích ứng và có thể làm tăng nguy cơ vi khuẩn kháng thuốc nếu sử dụng không đúng cách hoặc kéo dài.
• Lạm dụng thuốc nhỏ mắt co mạch (như Naphazoline) để làm trắng mắt cấp tốc có thể gây hiện tượng đỏ mắt dội ngược (rebound), khiến mạch máu bị liệt khả năng co giãn tự nhiên, làm mắt đỏ kinh niên và tăng nguy cơ Glôcôm.

Bên cạnh việc sử dụng thuốc nhỏ mắt kháng viêm đúng cách, người bệnh cũng cần chú ý bảo vệ mắt, tránh dụi mắt để hạn chế tổn thương giác mạc và làm nặng thêm triệu chứng. Nếu tình trạng đỏ, ngứa mắt kéo dài, không thuyên giảm hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, người bệnh nên nhanh chóng đến Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hoà để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời, giúp bảo vệ sức khỏe đôi mắt một cách an toàn và hiệu quả.