Viêm hốc mắt là một tình trạng viêm do nhiễm trùng ở sâu trong hốc mắt gây ra. Bệnh lý này diễn tiến cực kỳ nhanh, đặc biệt ở trẻ em. Nếu không kịp thời phát hiện và điều trị sớm có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực cũng như tính mạng của người bệnh. Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về bệnh lý này qua nội dung dưới đây.

1. Viêm hốc mắt là gì?

Viêm hốc mắt (viêm tổ chức hốc mắt) là tình trạng mắt bị nhiễm trùng ở các mô mềm sâu bên trong hốc mắt. Để có thể dễ dàng hình dung thì các bác sĩ sẽ chia bệnh thành 2 loại chính dựa trên vị trí so với vách hốc mắt:

• Viêm ở phần trước vách (Viêm mô tế bào trước vách): Là tình trạng nhiễm trùng chỉ khu trú ở mi mắt và các mô mềm quanh mắt, phía trước vách hốc mắt. Loại này thường nhẹ, nhưng nếu người bệnh chủ quan có thể tiến triển vào sâu hơn trong hốc mắt.
• Viêm tổ chức trong mắt phía sau vách (Viêm mô tế bào hốc mắt): Đây là thể bệnh nặng, nhiễm trùng đã xâm nhập vào các cấu trúc sâu bên trong hốc mắt. Tình trạng này gây sưng đau dữ dội và đòi hỏi phải can thiệp y tế ngay lập tức để bảo vệ mắt.

2. Nguyên nhân gây nên viêm tổ chức hốc mắt 

2.1. Nguyên nhân chính

Các nguyên nhân chủ yếu gây ra tình trạng viêm hốc mắt có thể kể đến gồm:

• Biến chứng từ viêm xoang: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất (chiếm khoảng 60-80%). Vi khuẩn từ xoang sàng, xoang hàm hoặc xoang trán lây lan qua thành xương mỏng để vào hốc mắt.
• Nguyên nhân từ vi khuẩn: Tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus), liên cầu khuẩn (Streptococcus), phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae) và Haemophilus influenzae (đặc biệt ở trẻ em chưa tiêm chủng).
• Nguyên nhân do virus và ký sinh trùng: Có thể do virus Herpes hoặc một số loại ký sinh trùng, nấm sợi (Aspergillus, Fusarium) xâm nhập khi vệ sinh môi trường kém hoặc dùng thuốc kháng sinh, corticoid bừa bãi.
• Chấn thương: Các vết thương xuyên thấu hốc mắt hoặc dị vật nằm lại trong mắt.
• Nhiễm trùng lân cận: Viêm răng lợi, viêm lệ đạo hoặc các mụn nhọt vùng mặt bị nhiễm trùng lan rộng.

2.2. Những yếu tố làm tăng nguy cơ viêm hốc mắt

Bên cạnh các nguyên nhân chính gây ra viêm hốc mắt còn có thể kể đến một số yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh lý này gồm:

• Trẻ em: Cấu trúc xương hốc mắt trẻ nhỏ cực kỳ mỏng kết hợp hệ tĩnh mạch không van làm nhiễm trùng dễ dàng lan nhanh lên não. Phụ huynh cần cảnh giác tối đa, đưa trẻ đi cấp cứu ngay khi xuất hiện dấu hiệu sưng mắt kèm sốt cao, lờ đờ. 
• Người mắc bệnh tiểu đường hoặc suy giảm miễn dịch: Đây là nhóm đối tượng đặc biệt nguy hiểm. Ở nhóm bệnh nhân tiểu đường, viêm hốc mắt không chỉ do vi khuẩn thông thường mà còn có nguy cơ cao do nấm (Mucormycosis). Đây là loại nhiễm trùng ác tính, có khả năng xâm lấn mô và phá hủy xương hốc mắt rất nhanh, dẫn đến tỷ lệ tử vong cao nếu không được chẩn đoán và điều trị tích cực ngay từ đầu.
• Tiền sử phẫu thuật vùng mặt hoặc mắt gần đây: Các vết thương hở hoặc mô mềm đang trong quá trình hồi phục chính là cửa ngõ lý tưởng để vi khuẩn xâm nhập và gây ra phản ứng viêm.
• Lạm dụng thuốc: Việc tự ý sử dụng thuốc kháng sinh bừa bãi hoặc dùng Corticosteroid kéo dài làm suy giảm hệ miễn dịch, tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm tấn công mạnh hơn.

3. Triệu chứng của viêm hốc mắt

Các triệu chứng của các bệnh lý viêm về mắt thường khá giống nhau ở giai đoạn đầu. Vì vậy, cần phân biệt rõ các bệnh lý dị ứng thông thường chỉ gây ngứa hốc mắt nhẹ và đỏ mắt, viêm hốc mắt gây ra cơn đau nhức sâu, dữ dội kèm theo sốt cao, mệt mỏi kèm một số triệu chứng khác:

• Đau nhức dữ dội: Cơn đau sâu bên trong hốc mắt, đau tăng lên khi liếc mắt.
• Thị lực giảm sút: Bệnh nhân có thể bị mờ mắt hoặc nhìn đôi (song thị).
• Phản xạ đồng tử: Trong một số trường hợp nghiêm trọng, phản xạ của đồng tử với ánh sáng có thể bị ảnh hưởng.
• Sưng nề, đỏ mọng: Mi mắt bị sưng to, đỏ rực, có thể không mở được mắt.
• Lồi mắt: Nhãn cầu bị đẩy ra phía trước do áp lực viêm phía sau.
• Hạn chế vận nhãn: Khó khăn khi nhìn sang các hướng.
• Suy giảm thị lực: Mắt nhìn mờ đột ngột hoặc nhìn một thành hai (song thị).
• Biểu hiện toàn thân: Có thể gặp phải sốt cao, mệt mỏi, đau đầu, buồn nôn.
• Dấu hiệu “con ngươi”: Nếu chiếu đèn mà con ngươi không co lại là dây thần kinh đang bị chèn ép nặng, cần mổ cấp cứu ngay để tránh mù vĩnh viễn.

4. Những biến chứng nguy hiểm từ viêm tổ chức hốc mắt

Viêm hốc mắt là một tình trạng bệnh lý cấp cứu nhãn khoa. Nếu chậm trễ trong việc điều trị (đặc biệt là ở trẻ em), bệnh có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng:

• Áp xe hốc mắt: Hình thành túi mủ trong hốc mắt, gây chèn ép dây thần kinh.
• Viêm dây thần kinh thị giác: Dẫn đến mù lòa vĩnh viễn không hồi phục.
• Viêm màng não & Áp xe não: Vi khuẩn tấn công ngược lên hệ thần kinh trung ương.
• Nhiễm trùng huyết: Vi khuẩn đi vào máu gây sốc nhiễm khuẩn, tỉ lệ tử vong rất cao.
• Huyết khối xoang hang: Biến chứng cực kỳ nguy hiểm có thể dẫn đến tử vong nhanh chóng.

Cảnh báo lan sang mắt thứ hai : Nếu sưng cả 2 mắt, mắt bất động và đau đầu dữ dội là vi khuẩn đã vào não, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

5. Khắc phục điều trị tình trạng viêm hốc mắt 

Viêm hốc mắt là một cấp cứu nhãn khoa, bệnh nhân bắt buộc phải nhập viện để điều trị nội trú theo phác đồ sau:

• Chẩn đoán hình ảnh khẩn cấp (CT Scan/MRI): Bước bắt buộc để xác định vị trí ổ mủ (áp xe) và mức độ lây lan vào xoang hang hoặc não bộ.
• Theo dõi thị lực và con ngươi (đồng tử): Kiểm tra thị lực và phản xạ ánh sáng của con ngươi mỗi vài giờ. Nếu con ngươi không co lại khi chiếu đèn (dấu hiệu RAPD), đây là chỉ định mổ cấp cứu ngay lập tức để giải cứu dây thần kinh thị giác.
• Kháng sinh truyền tĩnh mạch: Dùng ngay kháng sinh liều cao, phổ rộng qua đường tiêm truyền để khống chế vi khuẩn nhanh nhất có thể.
• Dùng thuốc kháng viêm (Corticoid) đúng thời điểm: Chỉ sử dụng sau 24 – 48 giờ kể từ khi bắt đầu kháng sinh và tình trạng nhiễm trùng đã có dấu hiệu thuyên giảm. Việc dùng kháng viêm quá sớm khi chưa có kháng sinh bao vây sẽ khiến vi khuẩn bùng phát mạnh hơn.
• Điều trị ngoại khoa (Phẫu thuật): Bác sĩ sẽ mổ dẫn lưu ổ áp xe hoặc phẫu thuật giải áp hốc mắt nếu thị lực giảm sút đột ngột hoặc có dị vật bên trong.
• Kiểm soát bệnh lý nền: Đặc biệt là kiểm soát đường huyết (ở bệnh nhân tiểu đường) và điều trị triệt để viêm xoang để loại bỏ nguồn lây nhiễm.

Lưu ý quan trọng: Tuyệt đối không tự điều trị hoặc dùng các biện pháp đắp lá, xông mắt tại nhà vì có thể làm mất đi “thời gian vàng” để cứu lấy đôi mắt và tính mạng.

6. Cách phòng ngừa viêm tổ chức hốc mắt

Để phòng ngừa viêm hốc mắt. Bạn có thể áp dụng một số phương pháp sau:

• Điều trị triệt để các bệnh lý tai – mũi – họng, đặc biệt là viêm xoang.
• Vệ sinh mắt, mũi bằng nước muối sinh lý hàng ngày.
• Khi có vết thương vùng mắt, cần sát trùng kỹ và đến cơ sở y tế kiểm tra.
• Khám mắt định kỳ nếu có các vấn đề về lệ đạo hoặc răng hàm mặt.

7. Câu hỏi thường gặp

7.1. Các bệnh viêm về mắt có lây không?

Viêm tổ chức hốc mắt thường không lây từ người sang người vì đây là nhiễm trùng sâu bên trong mô. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân bắt nguồn từ viêm kết mạc do virus thì virus đó có thể lây lan thông qua tiếp xúc dịch tiết.

7.2. Bị viêm mắt kiêng ăn gì để nhanh khỏi?

Để hỗ trợ quá trình làm lành vết thương, bạn nên chú ý những điều sau:

• Kiểm soát đường huyết (Quan trọng nhất): Nếu người bệnh có tiền sử tiểu đường hoặc đang có tình trạng viêm nặng, cần tuyệt đối hạn chế đồ ngọt, thực phẩm nhiều đường và tinh bột. Đường huyết tăng cao sẽ tạo môi trường lý tưởng cho vi khuẩn và nấm phát triển, khiến tình trạng nhiễm trùng lan rộng và rất khó kiểm soát bằng kháng sinh đơn thuần.
• Hạn chế chất kích thích: Tránh sử dụng rượu, bia và thuốc lá vì các chất này làm suy giảm hệ miễn dịch, chậm quá trình hồi phục vết thương.
• Thực phẩm cay nóng: Hạn chế để giảm cảm giác kích ứng, nóng rát tại vùng mặt đang bị sưng viêm.
• Nên bổ sung: Ăn nhiều rau xanh, trái cây giàu Vitamin C để tăng cường sức đề kháng và giúp thành mạch bền vững hơn.

7.3. Đang bị viêm mắt có nên xem điện thoại, máy tính không?

Khi bị viêm hốc mắt, mắt đang chịu áp lực rất lớn và cần được nghỉ ngơi tuyệt đối. Ánh sáng xanh từ điện thoại và việc điều tiết mắt liên tục sẽ khiến cơn đau nhức trở nên tồi tệ hơn. Vì vậy, bạn nên hạn chế xem điện thoại, máy tính khi không cần thiết.

Trên đây là toàn bộ nội dung của bài viết về bệnh lý viêm hốc mắt, những nguyên nhân, triệu chứng, cách phòng và điều trị bệnh lý này kịp thời. Hy vọng, bài viết này sẽ giúp bạn cảnh giác hơn về tình trạng sưng viêm vùng mắt. Nếu bạn hoặc người thân đang gặp phải các tình trạng khó chịu ở mắt như sưng, ngứa, chảy nước mắt,… Hãy đến ngay Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được các y bác sĩ giàu kinh nghiệm thăm khám và điều trị kịp thời. Từ đó giúp bảo vệ đôi mắt ngày từ những triệu chứng, dấu hiệu ban đầu.