Viêm mí mắt dưới là tình trạng sưng đỏ, ngứa ngáy ở khu vực mi dưới. Khác với mi trên, mi dưới thường có cấu tạo đặc biệt để hứng nước mắt và các chất tiết khác, vì vậy vùng này rất dễ bị ứ đọng vi khuẩn, bụi bẩn làm nguy cơ viêm nhiễm cao hơn. Hãy cùng Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa tìm hiểu chi tiết về bệnh lý này thông qua nội dung dưới đây.

1. Viêm bờ mi mắt dưới là bệnh lý gì?

Viêm bờ mi mắt dưới xảy ra tại cạnh dưới của mí mắt, khu vực tập trung chân lông mi và các tuyến dầu nhỏ. Tình trạng viêm có thể xuất hiện ở mức độ cấp tính hoặc kéo dài mạn tính, gây kích ứng liên tục cho mắt với các biểu hiện như đỏ, rát, ngứa và cảm giác cộm khó chịu.

Nguyên nhân thường liên quan đến sự tắc nghẽn tuyến dầu gần gốc lông mi, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn, bụi bẩn và dịch tiết tích tụ. Khi lớp bảo vệ tự nhiên của bờ mi bị rối loạn, mí mắt dưới trở nên nhạy cảm hơn, dễ viêm và khó kiểm soát triệt để.

So với mí trên, mí mắt dưới có đặc điểm giải phẫu dễ ứ đọng nước mắt và chất tiết, khiến việc vệ sinh gặp nhiều hạn chế. Điều này làm tăng nguy cơ viêm bờ mi tái phát nhiều lần, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hằng ngày. Mặc dù bệnh không lây nhiễm, nhưng người bệnh tuyệt đối không nên chủ quan. Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng viêm mạn tính có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như rụng lông mi, lông quặm (lông mi mọc ngược chọc vào mắt) gây trầy xước, loét giác mạc và ảnh hưởng vĩnh viễn đến thị lực.

2. Nguyên nhân hàng đầu gây viêm mí mắt dưới

Có rất nhiều yếu tố dẫn đến bệnh lý này, nhưng dưới góc độ chuyên môn, có thể tóm gọn thành các nguyên nhân chính sau:

• Tắc nghẽn tuyến Meibomius: Các tuyến nhờn ở bờ mi bị tắc nghẽn, khiến dầu không tiết ra được để bôi trơn mắt, gây viêm và kích ứng.
• Lẹo và chắp mắt: Đây là những khối u nhỏ do nhiễm trùng gốc lông mi hoặc tắc tuyến dầu, thường gây sưng cục bộ ở mí dưới.
• Viêm túi lệ: Do vị trí nằm sát ống dẫn lệ, nhiễm trùng tại túi lệ rất dễ lan sang gây viêm toàn bộ mi dưới. Dấu hiệu chỉ điểm: Sưng đỏ vùng góc mắt sát sống mũi, khi ấn nhẹ có mủ chảy ra. Đây là ổ nhiễm trùng sâu cần bác sĩ xử lý ngay, các loại thuốc nhỏ mắt thông thường sẽ không có tác dụng.
• Thói quen trang điểm: Kẻ mắt viền trong (waterline) đè lên đường viền xám (Grey line) gây bít tắc trực tiếp các lỗ tuyến dầu, tạo điều kiện cho vi khuẩn và ký sinh trùng Demodex phát triển mạnh.

3. Những triệu chứng khi bị viêm mi mắt dưới

Viêm mí mắt dưới thường biểu hiện qua các dấu hiệu sau:

• Mí mắt dưới sưng đỏ, có cảm giác nóng rát hoặc cộm như có cát, dị vật trong mắt
• Ngứa ngáy dọc theo bờ mi, dễ khiến người bệnh dụi mắt
• Vảy trắng, vảy vàng hoặc bã nhờn bám quanh chân lông mi
• Chất nhầy tiết ra nhiều, làm hai mi mắt bám dính, khó mở vào buổi sáng
• Mí dưới đỏ và sưng nhẹ, viền bờ mi có thể dày lên, cảm giác vướng khi chớp mắt
• Rụng lông mi hoặc lông mi mọc ngược (lông quặm)
• Mí mắt dưới nổi cục nhỏ, có thể xuất hiện ở mặt trong hoặc mặt ngoài mí
• Chảy nước mắt nhiều hoặc khô mắt, tùy nguyên nhân gây viêm
• Nhạy cảm với ánh sáng, mắt dễ mỏi và khó chịu
• Đau nhẹ khi chớp mắt hoặc khi ấn vào mí dưới, đặc biệt khi viêm lan sâu hoặc có nhiễm khuẩn
• Trường hợp nặng có thể xuất hiện vết loét nhỏ ở bờ mi, mí mắt tấy đỏ và đau rát rõ rệt

4. Cách chữa viêm mí mắt dưới hiệu quả

Để điều trị viêm mí mắt dưới dứt điểm, chúng ta cần kết hợp giữa vệ sinh tại chỗ và dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.

4.1. Chườm mắt bằng khăn ấm

Đây là bước quan trọng nhất để làm mềm các vảy bám và giúp các tuyến dầu (Meibomius) được lưu thông. Bạn nên dùng khăn sạch thấm nước ấm (khoảng 40 độ C), vắt khô và đắp lên mắt trong 5-10 phút, thực hiện 2-4 lần/ngày.

4.2. Massage và Vệ sinh bờ mi

Sau khi chườm ấm 5-10 phút, bạn cần thực hiện theo đúng trình tự sau để đạt hiệu quả tối ưu:

• Massage (Ép chất bẩn): Dùng tay sạch hoặc tăm bông vuốt nhẹ mí dưới theo chiều từ dưới lên trên (hướng về phía khe mi). Động tác này giúp ép các dịch dầu đã hóa lỏng thoát ra khỏi lỗ tuyến.
• Vệ sinh (Làm sạch sâu): Dùng gạc hoặc dung dịch vệ sinh chuyên dụng (ưu tiên loại chứa Tinh dầu tràm trà – Tea Tree Oil) lau sạch bờ mi để loại bỏ dầu thừa và tiêu diệt ký sinh trùng Demodex. Lưu ý: Dầu gội trẻ em pha loãng có thể dùng tạm thời nhưng hiệu quả diệt khuẩn thấp hơn.

4.3. Sử dụng thuốc mỡ kháng sinh

Trong các trường hợp nhiễm khuẩn nặng, bác sĩ sẽ chỉ định thêm các loại thuốc điều trị viêm bờ mi mắt. Thông thường là thuốc mỡ kháng sinh (như Tobramycin hoặc Erythromycin) bôi trực tiếp vào bờ mi trước khi đi ngủ. Nếu có tình trạng viêm sâu, thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid có thể được sử dụng ngắn hạn dưới sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ.

4.4. Cân bằng chế độ dinh dưỡng

Ngoài việc vệ sinh và sử dụng thuốc để điều trị, bạn cũng nên bổ sung thêm các loại thực phẩm giàu vitamin A, Omega 3 như cá hồi, hạt lanh,… để giúp cải thiện hoạt động của các tuyến dầu ở mắt, giảm tình trạng khô mắt và viêm nhiễm từ bên trong.

4.5. Sử dụng nước mắt nhân tạo (Hỗ trợ điều trị khô mắt)

Viêm bờ mi làm tắc nghẽn tuyến dầu, khiến nước mắt bay hơi nhanh gây khô mắt. Do đó, bổ sung nước mắt nhân tạo là bắt buộc để bù đắp độ ẩm và rửa trôi các chất gây viêm.

• Ưu tiên tuyệt đối loại không chứa chất bảo quản hoặc có thành phần lipid (nhũ tương) để thay thế lớp dầu tự nhiên đang bị thiếu hụt.
• Nhỏ 4-6 lần/ngày giúp giảm ma sát khi chớp mắt, làm dịu ngay cảm giác cộm xốn và thúc đẩy quá trình hồi phục

5. Các biện pháp chăm sóc và phòng ngừa viêm bờ mi dưới

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, đặc biệt là với các bệnh lý dễ tái đi tái lại như viêm mi mắt dưới. Dưới đây là cách chữa viêm bờ mi mắt tại nhà thông qua việc thay đổi thói quen sinh hoạt:

• Vệ sinh tay sạch sẽ: Tuyệt đối không dụi mắt bằng tay bẩn.
• Hạn chế trang điểm mắt: Khi đang bị viêm, hãy ngưng sử dụng mascara và eyeliner.
• Thay đồ dùng cá nhân: Định kỳ thay khăn mặt, vỏ gối và thay mới đồ trang điểm mắt 3-6 tháng/lần.
• Vệ sinh kính áp tròng: Nếu dùng kính áp tròng, hãy đảm bảo quy trình sát khuẩn cực kỳ nghiêm ngặt.
• Hạn chế trang điểm: Tuyệt đối không kẻ mắt vào viền trong đè lên đường viền xám. Việc này gây tắc nghẽn cơ học các tuyến dầu, khiến viêm mí dưới dai dẳng và cực kỳ khó điều trị dứt điểm.

6. Câu hỏi thường gặp

6.1. Sưng mí mắt dưới có phải là bệnh thận không?

Sưng mí mắt (phù nề) có thể là dấu hiệu của bệnh thận nếu đi kèm với phù chân và tiểu tiện bất thường. Tuy nhiên, nếu sưng kèm theo đỏ, ngứa và có vảy thì 90% nguyên nhân nằm tại chỗ do viêm mí mắt dưới. Bạn nên thăm khám bác sĩ chuyên khoa để được chỉ định chính xác hơn.

6.2. Bị viêm mí dưới bao lâu thì khỏi?

Tùy vào mức độ, nếu điều trị đúng cách thì các triệu chứng cấp tính sẽ thuyên giảm sau 7-10 ngày. Nhưng vì đây là bệnh lý dễ tái lại nên bạn cần duy trì vệ sinh bờ mi hàng ngày để ngăn ngừa tái phát.

Lời khuyên: Đừng tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid để dùng dài ngày vì có thể gây biến chứng tăng nhãn áp (cườm nước). Hãy thăm khám tại các cơ sở chuyên khoa mắt uy tín để có phác đồ điều trị chuẩn xác nhất.

Viêm mí mắt dưới là một bệnh lý rất dễ tái phát nếu không được điều trị và vệ sinh đúng cách. Việc chủ động thay đổi thói quen sinh hoạt không chỉ là cách bảo vệ nhãn lực mà còn giúp bạn tránh được những biến chứng phức tạp về sau. Nếu những cơn ngứa rát, khó chịu đang làm phiền cuộc sống của bạn, đừng ngần ngại ghé thăm Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa. Tại đây, các bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm luôn sẵn sàng đồng hành, giúp bạn tìm lại sự thoải mái và vẻ sáng khỏe cho đôi mắt.