Viêm mí mắt trẻ em là bệnh lý viêm mạn tính khá phổ biến, dễ tái phát và gây nhiều khó chịu với các biểu hiện như ngứa, đỏ mắt, bong vảy ở chân mi. Để giúp phụ huynh hiểu rõ hơn về nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết cũng như cách phòng ngừa và điều trị hiệu quả, bài viết dưới đây sẽ cung cấp những thông tin cần thiết về bệnh lý này.

1. Viêm mí mắt trẻ em là bệnh gì?

Viêm mí mắt trẻ em hay còn gọi là viêm bờ mi ở trẻ là tình trạng viêm xảy ra tại vùng mí mắt nơi các tuyến dầu và chân lông mi phát triển. Tình trạng viêm có thể xuất hiện ở mi trên, mi dưới hoặc cả hai, bao gồm cả bờ mi ngoài nơi gắn với lông mi và bờ mi trong là vùng tiếp xúc trực tiếp với bề mặt nhãn cầu. Khi các tuyến dầu tại mí mắt hoạt động rối loạn hoặc bị tắc nghẽn, mí mắt của trẻ dễ bị sưng đỏ, kích ứng và viêm kéo dài.

Trẻ bị viêm mí mắt thường có các biểu hiện như mí mắt đỏ, ngứa, khó chịu, xuất hiện vảy gàu hoặc chất bám quanh chân lông mi, có thể kèm theo chảy nước mắt hoặc cộm mắt. Đây là bệnh lý khá phổ biến ở trẻ nhỏ và có xu hướng dai dẳng, dễ tái phát nếu không được chăm sóc và điều trị đúng cách.

Nếu viêm mí mắt ở trẻ không được kiểm soát kịp thời, tình trạng viêm kéo dài có thể dẫn đến nhiều bệnh lý mắt khác như lẹo mắt, chắp, rối loạn phim nước mắt gây khô mắt hoặc chảy nước mắt nhiều. Những yếu tố này làm tăng nguy cơ nhiễm trùng bề mặt nhãn cầu và nhiễm trùng giác mạc, ảnh hưởng đến sức khỏe thị lực của trẻ về lâu dài.

2. Nguyên nhân khiến trẻ bị viêm mí mắt

Nguyên nhân chủ yếu gây ra bệnh viêm mí mắt ở trẻ là do quá trình hoạt động quá mức trong quá trình sản xuất và bài tiết các tuyến tạo dầu (bã nhờn) trên mí mắt của trẻ. Hoạt động này sẽ làm cho vi khuẩn thuận lợi tấn công, sinh sôi và phát triển gây nên kích ứng và viêm nhiễm mí mắt ở trẻ em.

Ngoài ra, nguyên nhân gây nên viêm mí mắt ở trẻ còn có hình thành từ một số yếu tố khác tác động như:

• Do vi khuẩn: Phổ biến nhất là vi khuẩn Staphylococci (tụ cầu). Trẻ em hiếu động, hay đưa tay bẩn lên mắt tạo điều kiện cho vi khuẩn tấn công.
• Do viêm da tiết bã: Một số trẻ có cơ địa da dầu hoặc bị gàu ở da đầu, lông mày cũng dễ bị viêm bờ mi mắt trẻ sơ sinh.
• Do tắc tuyến dầu (Meibomius): Khi các tuyến dầu ở bờ mi bị tắc nghẽn, chất tiết tích tụ gây viêm nhiễm.
• Viêm mí mắt ở trẻ sơ sinh do tắc tuyến lệ: Tuyến lệ bị tắc khiến nước mắt ứ đọng, tạo môi trường cho vi khuẩn phát triển tại bờ mi.
• Do ký sinh trùng Demodex: Mặc dù ít gặp hơn người lớn, nhưng trẻ thường xuyên tiếp xúc với thú cưng (chó, mèo) hoặc vệ sinh kém vẫn có nguy cơ nhiễm Demodex gây viêm mi dai dẳng. Phụ huynh cần nghi ngờ nguyên nhân này nếu thấy các vảy bám dạng ống bao quanh chân lông mi của trẻ.

3. Dấu hiệu nhận biết viêm bờ mi mắt ở trẻ nhỏ

Phụ huynh có thể nhận biết bệnh viêm bờ mi mắt ở trẻ em thông qua các triệu chứng điển hình như:

• Mí mắt sưng đỏ, ngứa ngáy khiến trẻ dụi mắt liên tục.
• Xuất hiện các vảy nhỏ, gàu bám ở chân lông mi.
• Trẻ có cảm giác cộm như có cát trong mắt.
• Trẻ sơ sinh bị viêm bờ mi mắt thường hay chảy nước mắt, mắt dính chặt vào buổi sáng khi ngủ dậy.
• Mắt của trẻ trở nên nhạy cảm với ánh sáng hơn (sợ ánh sáng).
• Nhìn mờ trong chốc lát, thường hết khi chớp mắt.

4. Viêm mí mắt ở trẻ em có nguy hiểm không?

Đa phần các trường hợp viêm mí mắt ở trẻ nhỏ đều lành tính, nhưng nếu cha mẹ chủ quan không điều trị kịp thời, bệnh có thể tiến triển thành những biến chứng phức tạp. Thường gặp nhất là tình trạng nhiễm trùng tuyến dầu dẫn đến hình thành lẹo hoặc chắp, gây đau nhức và mất thẩm mỹ. 

Nghiêm trọng hơn, tình trạng viêm kéo dài có thể khiến trẻ bị rụng lông mi hoặc lông mi mọc ngược (lông quặm), gây cọ xát trực tiếp làm tổn thương giác mạc. Trong một số trường hợp, nhiễm trùng không được kiểm soát sẽ lan rộng ra màng bao phủ tròng trắng, dẫn đến viêm kết mạc, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe thị lực lâu dài của trẻ.

5. Các phương pháp chẩn đoán và điều trị viêm bờ mi ở trẻ nhỏ

5.1. Phương pháp chẩn đoán

Các bác sĩ chuyên khoa sẽ thăm khám bằng sinh hiển vi để quan sát kỹ tình trạng bờ mi, lỗ tuyến dầu và các vảy bám trên chân mi của trẻ. Trong một số trường hợp nghi ngờ nhiễm trùng nặng, bác sĩ cũng có thể lấy mẫu dịch tiết để xét nghiệm vi khuẩn. Mẫu bệnh phẩm được lấy là ghèn hoặc chất nhờn tích tụ ở lông mi của trẻ để xác định nguyên nhân gây bệnh.

5.2. Điều trị viêm bờ mi ở trẻ nhỏ

Việc điều trị bệnh sẽ cần sự kiên trì từ phía phụ huynh cùng với tuân thủ việc dùng thuốc.

• Cách chữa viêm bờ mi mắt tại nhà: Sau khi chườm ấm khoảng 5 phút để làm mềm chất tiết, phụ huynh cần thực hiện massage mi mắt cho bé theo hướng: Mi trên vuốt dọc từ trên xuống dưới, mi dưới vuốt dọc từ dưới lên trên (hướng về phía khe mi). Động tác vuốt dọc này mới giúp ép các dịch dầu nghẽn trong tuyến Meibomius thoát ra ngoài hiệu quả.
• Vệ sinh bờ mi: Dùng gạc sạch hoặc tăm bông thấm dung dịch vệ sinh mi chuyên dụng lau nhẹ nhàng chân mi.
• Thuốc điều trị viêm bờ mi mắt: Bác sĩ có thể chỉ định các loại thuốc mỡ kháng sinh hoặc thuốc nhỏ mắt kháng viêm nếu có dấu hiệu nhiễm khuẩn.

Lưu ý quan trọng: Phụ huynh không nên tự ý dùng thuốc điều trị viêm bờ mi mắt cho trẻ khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Việc dùng sai thuốc (đặc biệt là thuốc chứa Corticoid) có thể gây tác dụng phụ nghiêm trọng như  kích ứng, dị ứng, dùng sai thuốc hay dùng không đúng cách hoặc làm tăng nguy cơ kháng thuốc. Khi trẻ có dấu hiệu viêm bờ mi kéo dài, sưng đỏ nhiều, đau, chảy ghèn đặc hoặc nhìn mờ, phụ huynh nên đưa bé đi khám để được kê đơn và hướng dẫn phù hợp.

6. Cách phòng ngừa viêm bờ mi mắt ở trẻ em

Để ngăn ngừa viêm mí mắt ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ tái phát nhiều lần, cha mẹ cần phòng tránh bằng cách:

• Hướng dẫn trẻ rửa tay thường xuyên bằng xà phòng.
• Tuyệt đối không để trẻ dùng chung khăn mặt hoặc gối với người khác.
• Vệ sinh không gian sống sạch sẽ, tránh bụi bẩn và lông thú vật.
• Tăng cường dinh dưỡng, đặc biệt là Omega-3 giúp cải thiện chức năng tuyến dầu ở mắt.

7. Câu hỏi thường gặp

7.1. Bé bị viêm bờ mi có được đi học không?

Viêm bờ mi không phải là một bệnh truyền nhiễm thông qua tiếp xúc không khí như đau mắt đỏ. Trẻ vẫn có thể đi học bình thường nếu sức khỏe ổn định và không quá khó chịu. Tuy nhiên, cha mẹ nên dặn trẻ không được dụi mắt và cần vệ sinh tay thường xuyên. Bản thân tình trạng viêm thì không lây, nhưng vi khuẩn gây bệnh bám trên khăn mặt, gối dùng chung có thể lây sang trẻ khác. Vì vậy, vẫn cần dùng riêng đồ dùng cá nhân khi đi học.

7.2. Có nên nhỏ sữa mẹ vào mắt bé không?

Tuyệt đối không được thực hiện phương pháp này. Đây là quan niệm sai lầm cực kỳ nguy hiểm. Sữa mẹ chứa nhiều chất dinh dưỡng, khi nhỏ vào mắt sẽ trở thành môi trường lý tưởng giúp các vi khuẩn phát triển, khiến tình trạng trẻ sơ sinh bị viêm bờ mi mắt trở nên trầm trọng hơn, thậm chí gây ra các viêm loét giác mạc.

Lời khuyên: Khi trẻ có dấu hiệu viêm bờ mi kéo dài, sưng đỏ nhiều, đau, chảy ghèn đặc hoặc nhìn mờ, phụ huynh nên đưa bé đi khám chuyên khoa mắt để được hướng dẫn phù hợp.

Mặc dù viêm mí mắt trẻ em không gây nguy hại tức thì đến thị lực, nhưng sự khó chịu và tính chất dễ tái phát của bệnh có thể ảnh hưởng lớn đến tâm lý cũng như sinh hoạt của trẻ. Một thói quen vệ sinh đúng cách chính là chìa khóa để bảo vệ đôi mắt sáng khỏe cho con. Nếu bạn nhận thấy các dấu hiệu bất thường hoặc tình trạng viêm nhiễm kéo dài, đừng ngần ngại liên hệ với Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được thăm khám và điều trị kịp thời, tránh để bệnh nặng và xảy ra biến chứng nguy hiểm về sau.