Xuất huyết dưới da vùng mắt là tình trạng bầm tím, đỏ thẫm thường xuất hiện sau các chấn thương va đập hoặc các thủ thuật phẫu thuật thẩm mỹ. Dù phần lớn là tổn thương phần mềm lành tính, nhưng hiện tượng này đôi khi lại ẩn chứa những nguy cơ gây ảnh hưởng đến thị lực nếu không được xử trí đúng cách. Hãy cùng Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa tìm hiểu nguyên nhân và quy trình chăm sóc chuẩn y khoa qua bài viết dưới đây.

1. Xuất huyết dưới da vùng mắt là gì?

Xuất huyết dưới da vùng mắt là biểu hiện bên ngoài dễ nhận thấy nhất của tình trạng tụ máu ở mắt sau chấn thương. Vùng da quanh mắt vốn rất mỏng manh và chứa hệ thống mao mạch dày đặc. Khi có lực tác động mạnh, các mao mạch này sẽ bị vỡ ra khiến máu tràn ra ngoài, len lỏi vào các mô dưới da nhưng không thể thoát được ra khỏi bề mặt da. Từ đó tạo nên những vết bầm đặc trưng.

Tình trạng này khác với xuất huyết dưới kết mạc (máu nằm trong lòng trắng của mắt). Tuy nhiên, cả hai đều có thể xảy ra đồng thời sau một cú va đập trực tiếp vào vùng mặt.

2. Nguyên nhân gây xuất huyết dưới da vùng mắt

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến xuất huyết dưới da xung quanh mắt, từ những tác động nhẹ cho đến những chấn thương nặng hơn:

• Chấn thương trực tiếp: Tai nạn giao thông, va chạm khi chơi thể thao (bóng đá, võ thuật) hoặc tai nạn sinh hoạt.
• Sau phẫu thuật: Các ca phẫu thuật vùng mặt, mũi hoặc thẩm mỹ mắt thường sẽ tác động đến các mạch máu, để lại vết xuất huyết vùng quanh mắt.
• Bệnh lý nền: Những người có thành mạch yếu hoặc đang sử dụng thuốc chống đông máu dễ bị bầm tím hơn người bình thường.

Đặc biệt, đối với các bé hiếu động thường hay nô đùa va vấp, phụ huynh cần lưu ý rằng trẻ bị xuất huyết dưới da quanh mắt thường nhạy cảm hơn. Ở trẻ em, xương đầu và hốc mắt chưa hoàn thiện như người lớn, do đó trẻ cần chế độ theo dõi chấn thương đầu kỹ hơn để loại trừ các tổn thương bên trong hộp sọ.

3. Xuất huyết dưới da vùng mắt có nguy hiểm không?

Đa phần các trường hợp xuất huyết dưới da xung quanh mắt thường không nguy hiểm và sẽ tự tan sau 1 – 2 tuần. Tuy nhiên, mức độ nguy hiểm sẽ phụ thuộc vào việc có tổn thương cấu trúc bên trong mắt hay không.

Nếu vết bầm chỉ khu trú ở da, bạn không cần quá lo lắng. Tuy nhiên, nếu đi kèm với các dấu hiệu như suy giảm thị lực (nhìn mờ) , đau nhức sâu trong nhãn cầu, mắt không liếc được (kẹt cơ), nhìn một thành hai (song thị) hoặc thấy có máu chảy bên trong tròng đen (xuất huyết tiền phòng), thì đây là tình trạng cấp cứu nhãn khoa cần phải đến ngay các bệnh viện chuyên khoa mắt ngay lập tức để được can thiệp kịp thời, tránh biến chứng mù lòa về sau.

Trong chấn thương vùng mắt, vết bầm tím đôi khi chỉ là ‘phần nổi của tảng băng’. Đừng chỉ tập trung vào việc làm tan vết bầm bằng trứng gà hay thuốc uống. Hãy tự kiểm tra 3 dấu hiệu báo động: (1) Thị lực có mờ đi không? (2) Liếc mắt về các phía có bị đau hay vướng không? (3) Vùng má có bị tê không? Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào trong 3 điều trên, bạn cần đến bệnh viện chuyên khoa ngay để loại trừ các tổn thương vỡ xương hốc mắt hoặc xuất huyết nội nhãn.

4. Hướng dẫn chăm sóc khi xuất huyết dưới da quanh vùng mắt

Để tổn thương nhanh chóng biến mất và đảm bảo an toàn, bạn nên tuân thủ các bước chăm sóc mắt sau:

• Chườm lạnh ngay sau chấn thương: Trong 24–48 giờ đầu, chườm lạnh 10–15 phút/lần, chườm ngắt quãng để tránh bỏng lạnh. Nhiệt độ thấp giúp co mạch, giảm chảy máu và sưng nề. Lưu ý không để đá tiếp xúc trực tiếp lên da và không đè ép mạnh lên nhãn cầu; chỉ chườm nhẹ nhàng quanh hốc mắt.
• Chườm ấm sau 48 giờ: Khi vết thương đã ngừng chảy máu, việc chườm ấm sẽ giúp máu lưu thông tốt hơn, từ đó đẩy nhanh quá trình tái hấp thu máu bầm.
• Kê cao đầu khi ngủ: Giúp giảm áp lực máu lên vùng mắt, hạn chế tình trạng sưng nề vào buổi sáng.
• Sử dụng thuốc hỗ trợ: Các loại men kháng viêm (như Alpha Chymotrypsin) giúp tan máu bầm nhanh hơn. Tuy nhiên, nếu bạn có tiền sử đau dạ dày (viêm loét dạ dày – tá tràng) hoặc rối loạn đông máu, tuyệt đối phải hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng, vì thuốc có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày hoặc làm tăng nguy cơ chảy máu.

Lưu ý: Nếu bạn đang uống thuốc chống đông máu hoặc có bệnh lý dạ dày, tuyệt đối phải hỏi ý kiến bác sĩ. Ngoài ra, nếu vết thương có trầy xước da, hãy kiểm tra lại lịch tiêm phòng uốn ván để tiêm nhắc lại nếu cần thiết.

5. Câu hỏi thường gặp

5.1. Khi nào xuất huyết dưới da là dấu hiệu nguy hiểm?

Khi bị xuất huyết dưới da vùng mắt, bạn nên đến gặp bác sĩ ngay nếu vết bầm đi kèm với:

• Nhìn đôi (1 vật thành 2).
• Mất thị lực hoặc nhìn mờ đột ngột.
• Không thể di chuyển nhãn cầu (liệt vận nhãn).
• Vết bầm xuất hiện ở cả hai mắt sau chấn thương đầu (dấu hiệu “mắt gấu trúc” – có thể là vỡ nền sọ, cần được đưa đi cấp cứu ngoại khoa thần kinh ngay lập tức.)
• Mi mắt sưng phồng khi xì mũi: Nếu sau khi va chạm vùng mũi/mắt, bạn xì mũi và thấy mi mắt sưng phồng lên đột ngột (như bơm hơi), hãy dừng xì mũi ngay lập tức. Đây là dấu hiệu của tràn khí dưới da, cảnh báo vỡ thành hốc mắt thông với xoang mũi, cần được cấp cứu khẩn cấp.
• Ở trẻ em: Nếu trẻ bị va đập vùng mắt, dù da mi mắt không bầm tím nhiều nhưng trẻ có biểu hiện nôn ói, đau đầu, hoặc không thể liếc mắt lên trên, đây là dấu hiệu kẹt cơ vận nhãn cấp cứu. Cha mẹ cần đưa trẻ đi chụp CT-Scanner hốc mắt ngay lập tức, không nên chỉ theo dõi vết bầm bên ngoài.

5.2. Bị bầm mắt có được lăn trứng gà nóng không?

Khi bị xuất huyết dưới da vùng mắt, bạn không nên lăn trứng gà nóng ngay. Việc này sẽ làm giãn mạch, khiến máu chảy nhiều hơn và vết bầm lan rộng hơn. Bạn chỉ nên áp dụng nhiệt độ ấm nhẹ nhàng sau ít nhất 48 giờ kể từ khi bị chấn thương.

5.3. Có được bôi dầu gió vào vết bầm ở mắt không?

Tuyệt đối không nên bôi dầu gió vào vết bầm. Dầu có tính nóng và nồng độ tinh dầu cao, khi bôi gần mắt rất dễ gây kích ứng giác mạc, làm mắt sưng đỏ và đau rát nặng hơn. Bạn có thể thay thế bằng các loại kem bôi chuyên dụng dành cho vùng mắt theo chỉ định của bác sĩ.

Lời khuyên: Không nên chủ quan với những vết bầm vùng mắt, đặc biệt là ở trẻ em. Nếu bạn cảm thấy đau nhức hoặc có bất thường về thị lực, hãy đến ngay các cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám kịp thời.

Như vậy, Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa đã giúp bạn tìm hiểu về tình trạng xuất huyết dưới da vùng mắt, các cách xử trí khi bị chấn thương cũng như các dấu hiệu bất thường cần lưu ý để thăm khám kịp thời. Nếu bạn hoặc người thân bị các chấn thương liên quan đến vùng mắt, hãy liên hệ ngay cho Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được thăm khám và điều trị kịp thời.