Xuất huyết mắt khiến nhiều người lo lắng và cần được chăm sóc đúng cách. Việc ăn uống không phù hợp có thể cản trở quá trình hồi phục, thậm chí làm tình trạng nặng hơn, hoặc có thể tái phát nhiều lần. Vậy, xuất huyết mắt kiêng ăn gì và nên ăn gì để đôi mắt nhanh lành, tránh biến chứng một cách hiệu quả? Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ giúp bạn tìm hiểu cặn kẽ để chăm sóc thị lực tốt nhất.

1. Xuất huyết mắt kiêng ăn gì?

Chế độ ăn uống đóng một vai trò quan trọng trong việc kiểm soát tình trạng xuất huyết mắt.  Theo khuyến nghị từ các bác sĩ chuyên khoa tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa, những thực phẩm sau đây người bệnh xuất huyết mắt nên hạn chế hoặc kiêng tuyệt đối:

1.1. Hạn chế các thực phẩm gây dị ứng

Đối với những người có tiền sử dị ứng thức ăn, việc tiêu thụ các thực phẩm lạ có thể kích thích cơ thể giải phóng Histamine, gây ngứa và dẫn đến phản xạ dụi mắt – hành động “tối kỵ” khiến mạch máu vỡ thêm.

• Nếu bạn có cơ địa dị ứng: Cần tránh các nhóm như hải sản (tôm, cua), nhộng tằm, hoặc các loại hạt lạ.
• Lưu ý quan trọng: Nếu bạn không bị dị ứng, bạn hoàn toàn có thể ăn uống bình thường các loại thực phẩm như trứng, sữa, cá… để bổ sung dinh dưỡng, giúp cơ thể khỏe mạnh và nhanh hồi phục hơn. Không cần thiết phải kiêng khem quá mức gây thiếu chất.

1.2. Kiêng thực phẩm cay, nóng

Các món đồ ăn cay nóng như ớt, hạt tiêu, mù tạt, hoặc các gia vị hoạt huyết mạnh như gừng tươi, tỏi sống… có thể làm tăng cường lưu thông máu, làm giãn mạch máu và tăng huyết áp tạm thời. Sự tăng áp lực này có thể khiến tình trạng chảy máu trầm trọng hơn, khó cầm máu và chậm lành vết thương. Đồng thời, cần kiêng rượu bia vì chúng làm giãn tĩnh mạch và dễ gây tái phát.

1.3. Thực phẩm dễ gây kích thích và nhiều dầu mỡ

Mặc dù việc tiêu thụ thực phẩm nhiều dầu mỡ không tác động ngay lập tức làm vết xuất huyết nặng thêm, nhưng người bệnh vẫn nên hạn chế nhóm thực phẩm này (đồ chiên xào, thức ăn nhanh, mỡ động vật, bánh kẹo ngọt…) để bảo vệ hệ mạch máu về lâu dài.

• Kiểm soát huyết áp: Chế độ ăn nhiều chất béo xấu và đường là nguyên nhân gây tăng huyết áp và xơ cứng mạch máu. Cần lưu ý rằng, cao huyết áp chính là “thủ phạm” hàng đầu gây áp lực làm vỡ các mao mạch nhỏ tại mắt.
• Ngăn ngừa tái phát: Việc duy trì chế độ ăn thanh đạm giúp giữ cho hệ thống thành mạch mềm mại và đàn hồi tốt hơn. Điều này giúp bạn giảm thiểu nguy cơ bị vỡ mạch máu mắt trở lại trong tương lai.
• Tăng sức đề kháng: Hạn chế đồ uống có ga, rượu bia và chất kích thích giúp cơ thể ổn định quá trình chuyển hóa, hỗ trợ hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả để dọn dẹp các tế bào máu tụ tự nhiên.

1.4. Hạn chế thực phẩm và thảo dược có tính chất loãng máu

Trong 3 đến 5 ngày đầu sau khi mạch máu bị vỡ, người bệnh cần hạn chế tiêu thụ quá nhiều các loại thực phẩm hoặc thảo dược có tính chất chống đông hoặc làm loãng máu. Việc tiêu thụ quá mức có thể cản trở quá trình cầm máu tự nhiên. Cụ thể, nên hạn chế một lượng lớn các loại thảo dược bồi bổ, tăng cường lưu thông máu như nhân sâm hoặc các chiết xuất từ bạch quả.

Lưu ý quan trọng: Nếu bạn đang sử dụng thuốc chống đông máu theo chỉ định của bác sĩ (điều trị tim mạch, tai biến…), tuyệt đối không được tự ý ngưng thuốc mà phải tuân thủ nghiêm ngặt theo phác đồ.

1.5. Thực phẩm có hàm lượng natri cao (muối)

Muối là một yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến huyết áp. Việc tiêu thụ quá nhiều natri sẽ khiến cơ thể giữ nước, làm tăng thể tích máu và dẫn đến tăng huyết áp. Khi huyết áp tăng cao, các mạch máu nhỏ trong mắt, đặc biệt là ở đáy mắt và võng mạc, có nguy cơ bị vỡ cao hơn, gây ra những biến chứng xuất huyết nghiêm trọng hơn.

Người bệnh cần đặc biệt lưu ý, nên kiêng dưa cà muối, đồ hộp vì lượng muối cao sẽ giữ nước, làm tăng huyết áp. Đây chính là yếu tố nguy cơ hàng đầu có thể dẫn tới vỡ mạch máu đáy mắt, dẫn đến biến chứng xuất huyết võng mạc ở người cao tuổi hoặc người bị tiểu đường.

2. Người bị xuất huyết dưới kết mạc cần ăn kiêng trong bao lâu?

Xuất huyết dưới kết mạc thường là tình trạng lành tính, tự giới hạn và sẽ tự biến mất trong vòng 10 đến 14 ngày khi máu được hấp thụ trở lại. Tuy nhiên khi phát hiện mắt có dấu hiệu xuất huyết dù chỉ là một đốm nhỏ, bạn đừng có vội chủ quan.

• Thời gian ăn kiêng khuyến nghị:
  • Trong giai đoạn cấp tính (3-5 ngày đầu): Nghiêm túc tuân thủ các hướng dẫn kiêng cữ ở trên để kiểm soát tình trạng chảy máu. Ngoài việc ăn kiêng, bạn cần tránh các hoạt động gắng sức như bế vật nặng, rặn khi đi vệ sinh hoặc ho mạnh, vì các hành động này làm tăng áp lực tĩnh mạch vùng đầu mặt, dễ gây chảy máu tái phát.
  • Trong toàn bộ quá trình phục hồi (10-14 ngày): Tiếp tục duy trì chế độ ăn lành mạnh, hạn chế tối đa các thực phẩm có nguy cơ.
  • Sau khi mắt đã hoàn toàn bình phục: Bạn có thể dần trở lại chế độ ăn bình thường, nhưng vẫn nên duy trì thói quen ăn uống khoa học, cân bằng để bảo vệ sức khỏe tổng thể của mắt và cơ thể.
  • Lưu ý quan trọng:  Thời gian hồi phục tùy từng người. Cần thăm khám ngay nếu xuất huyết mắt kèm đau dữ dội, nhìn mờ đột ngột hoặc xuất hiện bóng đen trong tầm nhìn, vì đây có thể là dấu hiệu tổn thương nội nhãn nghiêm trọng. Chế độ ăn uống không thể thay thế can thiệp y tế trong các trường hợp này.

3. Xuất huyết mắt nên ăn gì?

Bên cạnh việc kiêng cữ, việc bổ sung các loại thực phẩm giàu dưỡng chất sẽ giúp đẩy nhanh quá trình phục hồi, củng cố mạch máu và tăng cường sức khỏe cho đôi mắt. Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa khuyến nghị bạn nên tăng cường các nhóm thực phẩm sau:

3.1. Thực phẩm giàu vitamin A

Vitamin A là một “vệ sĩ” không thể thiếu cho sức khỏe thị lực. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành Rhodopsin, một sắc tố nhạy cảm với ánh sáng trong võng mạc, giúp mắt nhìn rõ trong điều kiện ánh sáng yếu. Đồng thời, vitamin A cũng hỗ trợ duy trì độ ẩm cho mắt và bảo vệ các tế bào mắt khỏi tổn thương.

• Nguồn thực phẩm giàu vitamin A: Cà rốt, khoai lang, bí đỏ, rau bina, cải xoăn, ớt chuông, gan động vật.
• Mẹo nhỏ: Vitamin A là vitamin tan trong dầu, vì vậy hãy kết hợp với một chút chất béo lành mạnh để cơ thể hấp thụ tốt hơn.

3.2. Thực phẩm chứa nhiều vitamin B6, B9, B12 cần cho sản xuất hồng cầu

Các vitamin nhóm B, đặc biệt là B6, B9 (folate) và B12, đóng vai trò cốt lõi trong quá trình tạo máu. Nhóm các vitamin này cần thiết cho việc sản xuất hồng cầu, giúp vận chuyển oxy và dưỡng chất đến các mô trong cơ thể, bao gồm cả mắt. Một hệ thống máu khỏe mạnh sẽ hỗ trợ quá trình chữa lành vết thương và hấp thụ máu đông hiệu quả hơn.

Nguồn thực phẩm giàu vitamin B6, B9, B12:

• Vitamin B6: Thịt gà, cá hồi, chuối, khoai tây, rau bina.
• Vitamin B9 (Folate): Rau xanh đậm (bông cải xanh, rau bina), đậu lăng, hạt hướng dương, cam, bơ.
• Vitamin B12: Thịt đỏ (thịt bò), cá (cá ngừ, cá hồi), trứng, sữa.

3.3. Thực phẩm giàu vitamin C

Vitamin C không chỉ nổi tiếng với khả năng tăng cường miễn dịch mà còn là một chất chống oxy hóa mạnh mẽ và cần thiết cho sự hình thành collagen. Collagen là thành phần cấu tạo chính của thành mạch máu, giúp chúng trở nên bền vững và đàn hồi. Khi các mạch máu khỏe mạnh, nguy cơ xuất huyết sẽ giảm đi đáng kể. 

Các loại thực phẩm giàu vitamin C không thể bỏ qua như: Ổi, cam, quýt, dâu tây, kiwi, ớt chuông, bông cải xanh. Đặc biệt, các loại quả có múi như cam hay bưởi cũng giúp ngăn ngừa vỡ mạch máu tái phát một cách hiệu quả. Bởi Rutin chứa nhiều trong hai loại quả này tăng cường độ bền thành mạch khá tốt.

3.4. Thực phẩm giàu vitamin E

Vitamin E là một chất chống oxy hóa mạnh mẽ, giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do các gốc tự do và hỗ trợ sức khỏe tổng thể của mắt. Bạn có thể thoải mái bổ sung Vitamin E qua chế độ ăn hàng ngày với: Hạt hướng dương, hạnh nhân, quả bơ, rau bina, bông cải xanh, dầu ô liu.

3.5. Thực phẩm giàu Vitamin K

Vitamin K đóng vai trò thiết yếu trong quá trình đông máu, giúp cơ thể kiểm soát và ngăn chặn việc chảy máu kéo dài. Đối với người bình thường, việc bổ sung rau xanh đậm (cải xoăn, rau bina, bông cải xanh…) giúp duy trì chức năng đông máu ổn định.

Nếu bạn bị xuất huyết mắt trên nền bệnh lý tim mạch và đang sử dụng thuốc chống đông máu (như Warfarin/Coumadin), việc thay đổi đột ngột lượng Vitamin K trong khẩu phần ăn (ăn quá nhiều rau xanh bất thường) có thể làm mất tác dụng của thuốc, dẫn đến nguy cơ hình thành cục máu đông nguy hiểm ở tim hoặc não.

Lời khuyên: Nếu đang dùng thuốc chống đông, hãy duy trì lượng rau xanh ổn định như ngày thường, không nên tự ý ăn thật nhiều rau để “chữa” xuất huyết mắt. Hãy tuân thủ tuyệt đối chỉ định của bác sĩ tim mạch.

3.6. Thực phẩm giàu acid béo omega 3

Omega-3 (có nhiều trong cá hồi, cá thu, hạt óc chó, hạt chia) là dưỡng chất vàng cho mắt với hai tác dụng thực tế sau:

• Hỗ trợ điều trị khô mắt: Khô mắt gây ngứa, cộm, dẫn đến phản xạ dụi mắt – đây là nguyên nhân cơ học hàng đầu gây vỡ mạch máu dưới kết mạc. Omega-3 giúp cải thiện chất lượng nước mắt, giảm khô và ngứa, từ đó gián tiếp ngăn ngừa xuất huyết tái phát.
• Bảo vệ thành mạch: DHA và EPA trong Omega-3 giúp giảm viêm, tăng cường sức bền thành mạch máu và tốt cho hệ tim mạch (giúp ổn định huyết áp).

Lưu ý: Khác với các quan điểm kiêng khem thái quá, bạn hoàn toàn có thể ăn cá hồi, cá thu bình thường ngay cả trong những ngày đầu bị xuất huyết mắt. Lượng Omega-3 trong thực phẩm tự nhiên không đủ mạnh để gây rối loạn đông máu hay làm vết xuất huyết lan rộng như lời đồn. Tuy nhiên, nếu bạn đang uống thực phẩm chức năng dầu cá liều cao (>3g/ngày), hãy tham khảo ý kiến bác sĩ về việc tạm ngưng hoặc giảm liều.

3.7. Thực phẩm giàu lutein và zeaxanthin

Lutein và zeaxanthin là hai chất chống oxy hóa mạnh mẽ tập trung ở điểm vàng của mắt, nơi chịu trách nhiệm cho thị lực trung tâm và khả năng nhìn màu sắc chi tiết. Hai chất này khi được nạp vào cơ thể sẽ hoạt động như một “kính râm tự nhiên” bảo vệ mắt khỏi tác hại của ánh sáng xanh và tia cực tím, giảm nguy cơ tổn thương võng mạc và các vấn đề về mắt liên quan đến tuổi tác. Nguồn thực phẩm giàu lutein và zeaxanthin: Rau bina, cải xoăn, trứng (lòng đỏ), bắp, ớt chuông cam.

3.8. Thực phẩm có hàm lượng kẽm, sắt cao

Kẽm là một khoáng chất thiết yếu, đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường hệ miễn dịch của cơ thể. Đặc biệt, kẽm còn hỗ trợ đáng kể quá trình làm lành các vết thương, giúp mô tổn thương nhanh chóng phục hồi, bao gồm cả những tổn thương nhỏ ở mắt. Kẽm cũng góp phần vận chuyển vitamin A đến võng mạc, duy trì chức năng thị giác.

Kết hợp lại, sắt và kẽm đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường sức đề kháng tổng thể. Đồng thời, chúng hỗ trợ hiệu quả quá trình làm lành các tổn thương vi mô tại mạch máu mắt, giúp mắt phục hồi tốt hơn sau xuất huyết. Việc bổ sung đầy đủ hai khoáng chất này rất cần thiết cho giai đoạn hồi phục.

Bạn có thể bổ sung sắt và kẽm bằng các loại thực phẩm sau:

• Thực phẩm giàu kẽm: Hàu, thịt bò, thịt gà, đậu lăng, hạt bí, hạt điều.
• Thực phẩm có hàm lượng sắt cao: Thịt đỏ, gan, đậu lăng, rau bina, hạt bí, diêm mạch (quinoa).

3.9. Nên ăn thực phẩm chứa đồng

Đồng là một khoáng chất vi lượng cần thiết cho nhiều chức năng enzyme trong cơ thể, bao gồm cả quá trình hình thành mô liên kết và mạch máu. Khoáng chất này cũng có vai trò trong việc chống oxy hóa, hỗ trợ bảo vệ các tế bào mắt khỏi tổn thương. Các loại thực phẩm để bạn có thể bổ sung đồng như: Hạt điều, hạt hướng dương, đậu lăng, gan, nấm, sô cô la đen.

3.10. Thực phẩm chứa nhiều selen

Selen là một khoáng chất chống oxy hóa mạnh mẽ, hoạt động song hành với vitamin E để bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do gốc tự do. Đối với sức khỏe mắt, selen giúp duy trì chức năng võng mạc và bảo vệ các cấu trúc mắt nhạy cảm. Các loại thực phẩm chứa selen phổ biến trong bữa ăn hàng ngày có: các loại hạt (đặc biệt là hạt Brazil), cá (cá ngừ, cá hồi), thịt gà, trứng, nấm.

Xuất huyết mắt cần sự chăm sóc và theo dõi cẩn trọng. Việc hiểu rõ xuất huyết mắt kiêng ăn gì và nên bổ sung thực phẩm nào là cực kì quan trọng giúp quá trình phục hồi diễn ra nhanh chóng, tránh các biến chứng không mong muốn. Quan trọng nhất, khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu xuất huyết, hãy đến ngay Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa. Chúng tôi sẽ thăm khám, chẩn đoán chính xác và tư vấn phác đồ điều trị tối ưu nhất.