Xuất huyết mắt ở người già là tình trạng các mạch máu li ti nằm dưới lớp màng trong suốt của mắt bị vỡ ra, khiến máu thoát ra và tụ lại dưới kết mạc, tạo thành mảng đỏ trên nền củng mạc. Tình trạng này sẽ xảy ra với tần suất cao hơn ở người cao tuổi, khiến người bệnh lo âu. Ở bài viết dưới đây, Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ giúp bạn tìm hiểu rõ hơn về tình trạng này.

1. Xuất huyết mắt ở người già

Xuất huyết mắt (thường gặp nhất là xuất huyết dưới kết mạc) xảy ra khi các mạch máu nhỏ li ti nằm dưới lớp màng trong suốt của mắt bị vỡ ra. Lúc này máu sẽ thoát ra và tụ lại dưới kết mạc, tạo thành mảng đỏ trên nền củng mạc

Ở người lớn tuổi, do cấu trúc mắt đã dần bị thoái hóa, nên tình trạng này sẽ xảy ra với tần suất cao hơn và đôi khi tái phát nhiều lần khiến người bệnh lo âu.

2. Tại sao người già hay bị xuất huyết mắt?

Có 3 nhóm nguyên nhân chính khiến mạch máu mắt của người cao tuổi dễ bị tổn thương hơn, bao gồm:

2.1. Xơ cứng và lão hóa mạch máu

Theo thời gian, hệ thống mạch máu toàn thân nói chung và mạch máu mắt nói riêng sẽ bị lão hóa. Lúc này, thành mạch trở nên giòn, kém đàn hồi và dễ vỡ hơn. Hiện tượng này tương tự như việc người già dễ bị các vết bầm tím trên da dù chỉ va chạm nhẹ.

2.2. Bệnh lý nền: cao huyết áp, tiểu đường,..

Đây cũng chính là hai thủ phạm hàng đầu dẫn đến xuất huyết mắt:

• Cao huyết áp: Một cơn tăng huyết áp đột ngột (do gắng sức, xúc động hoặc quên uống thuốc) cũng có thể tạo áp lực lớn làm vỡ mạch máu mắt.
• Tiểu đường: Đường huyết cao kéo dài làm tổn thương thành mạch, đặc biệt là ở đáy mắt, gây ra các biến chứng xuất huyết nghiêm trọng ảnh hưởng đến thị lực. Tuy nhiên, bệnh lý này ít khi gây xuất huyết kết mạc đơn thuần, nhưng lại là nguyên nhân quan trọng gây xuất huyết ở võng mạc và dịch kính – những dạng xuất huyết nội nhãn nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến thị lực

2.3. Tác dụng phụ của thuốc chống đông

Nhiều người già phải duy trì uống thuốc chống đông máu (Aspirin, Warfarin, Clopidogrel…) để phòng ngừa đột quỵ hoặc bệnh lý về tim mạch. Những loại thuốc này làm máu trở nên khó đông hơn, khiến chỉ cần một tác động rất nhỏ như dụi mắt, ho mạnh hoặc hắt hơi cũng có thể gây chảy máu mắt lan rộng.

Tuy nhiên, người bệnh tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc chống đông khi thấy xuất huyết mắt, mà cần trao đổi với bác sĩ điều trị tim mạch hoặc bác sĩ nhãn khoa để được chỉ định dùng thuốc hiệu quả.

3. Dấu hiệu nhận biết khi mắt bị xuất huyết ở người già

Để đánh giá mức độ nghiêm trọng, cần phân biệt rõ hai trạng thái:

• Trường hợp lành tính (Xuất huyết dưới kết mạc): Phổ biến nhất (chiếm >90%). Mắt xuất hiện mảng đỏ tươi ở lòng trắng nhưng không đau, không cộm, nhìn vẫn rõ. Máu sẽ tự tan sau 1-2 tuần, chuyển màu từ Đỏ -> Tím -> Vàng nhạt rồi biến mất. Đây là diễn tiến bình thường, không cần lo lắng.
• Trường hợp nguy hiểm (Xuất huyết nội nhãn): Hiếm gặp hơn nhưng là cấp cứu. Dấu hiệu cảnh báo là nhìn mờ đột ngột, thấy sương mù, mảng đen hoặc “mưa ruồi bay” trước mắt, kèm theo đau nhức sâu trong hốc mắt. Đặc biệt, nếu thấy chớp sáng lóe lên liên tục, cần đi viện ngay lập tức vì có thể là dấu hiệu bong võng mạc.

4. Cách xử lý và chăm sóc mắt dành cho người cao tuổi

Khi phát hiện người lớn tuổi bị xuất huyết mắt, người bệnh và gia đình cần bình tĩnh thực hiện các bước sau:

• Nghỉ ngơi tuyệt đối: Hạn chế vận động mạnh, không bê vác đồ nặng, không cúi đầu quá thấp.
• Không dụi mắt: Việc dụi mắt có thể làm các mạch máu bị vỡ và khiến máu lan rộng hơn.
• Chườm lạnh: Trong 24 giờ đầu, có thể chườm lạnh nhẹ nhàng bên ngoài mí mắt để giúp mạch máu co lại, giảm chảy máu. Sau 48 giờ (khi vết xuất huyết đã cầm), có thể chuyển sang chườm ấm nhẹ để giúp máu bầm tan nhanh hơn. Tuyệt đối không được chườm trực tiếp lên bề mặt nhãn cầu và chỉ áp dụng khi không có đau nhức dữ dội.
• Kiểm soát huyết áp: Đo ngay huyết áp để kiểm tra xem có đang ở mức nguy hiểm hay không.
• Sử dụng nước mắt nhân tạo: Có thể dùng các loại thuốc nhỏ mắt bôi trơn (nước mắt nhân tạo) để làm dịu mắt, giảm cảm giác kích ứng.
• Dinh dưỡng: Bổ sung thêm các thực phẩm giàu Vitamin C để làm bền thành mạch, ngăn ngừa tình trạng vỡ mạch máu và xuất huyết ở mắt cũng như các cơ quan trong cơ thể.

Lưu ý: Với người lớn tuổi có dùng thuốc chống đông, tuyệt đối không được tự ý ngưng thuốc. Rất nhiều người già khi thấy mắt đỏ đã hoảng sợ và tự ý bỏ thuốc tim mạch/chống đột quỵ. Điều này cực kỳ nguy hiểm, có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim hoặc tai biến mạch máu não thật sự. Hãy đến gặp bác sĩ tim mạch để kiểm tra chỉ số đông máu (INR) và điều chỉnh liều lượng nếu cần.

5. Câu hỏi thường gặp

5.1. Xuất huyết mắt ở người già có phải dấu hiệu đột quỵ (tai biến) không?

Đa số xuất huyết kết mạc đơn thuần không phải là dấu hiệu trực tiếp của đột quỵ não. Tuy nhiên, nó cũng có thể là “tín hiệu” cho thấy mạch máu của bạn đang gặp vấn đề hoặc huyết áp đang không ổn định. Nếu xuất huyết mắt kèm theo đau đầu, chóng mặt, méo miệng hoặc yếu tay chân, hãy đến ngay các cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám kịp thời.

5.2. Xuất huyết kết mạc có lây không?

Câu trả lời là không. Đây là tình trạng xảy ra do vỡ mạch máu nội tại, hoàn toàn không phải do vi khuẩn hay virus gây ra, nên không thể lây từ người này sang người khác như bệnh đau mắt đỏ (viêm kết mạc cấp).

Hy vọng với những thông tin trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn về tình trạng xuất huyết mắt ở người già, dấu hiệu nhận biết và cách xử lý nhanh khi người thân gặp phải tình trạng này. Nếu bạn hoặc người thân đang gặp phải các vấn đề về mắt, hãy liên hệ ngay cho Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được hỗ trợ, cũng như thăm khám cùng với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm, cùng với hệ thống trang thiết bị hiện đại nhé!