Trẻ bị xuất huyết dưới da quanh mắt là tình trạng khiến nhiều bậc phụ huynh lo lắng khi thấy vùng da quanh mắt bé xuất hiện các vết bầm đỏ hoặc tím bất thường. Vậy nguyên nhân nào dẫn đến hiện tượng xuất huyết dưới da ở trẻ em và ba mẹ cần xử lý thế nào? Bài viết sẽ giúp mẹ tìm ra cách giải quyết tốt nhất cho bé yêu.

1. Trẻ bị xuất huyết dưới da quanh mắt là gì?

Xuất huyết dưới da quanh mắt ở trẻ em là tình trạng xuất huyết dưới da vùng mắt xảy ra khi các mao mạch hoặc mạch máu nhỏ dưới da bị vỡ, khiến máu rò rỉ và tích tụ ngay bên dưới bề mặt da. Biểu hiện dễ nhận thấy là vùng da quanh mắt của trẻ xuất hiện các chấm nhỏ hoặc mảng màu đỏ, hồng, tím, trông giống như vết bầm.

Thực chất, đây là một dạng cụ thể của tình trạng xuất huyết dưới da vùng mắt, nhưng xảy ra ở đối tượng trẻ em nên cần được theo dõi cẩn thận hơn. Nguyên nhân là do làn da của trẻ rất mỏng, nhạy cảm và hệ mạch máu chưa hoàn thiện, dễ bị tổn thương hơn so với người lớn.

2. Nguyên nhân gây xuất huyết dưới da quanh mắt ở trẻ em

Xuất huyết dưới da quanh mắt ở trẻ em có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm các tác động cơ học bên ngoài cho đến những vấn đề sức khỏe tiềm ẩn bên trong cơ thể.

2.1. Chấn thương trực tiếp vùng mắt

Chấn thương trực tiếp là nguyên nhân phổ biến nhất gây xuất huyết dưới da quanh mắt ở trẻ. Trẻ có thể bị va đập khi té ngã, chơi đùa mạnh, va vào đồ vật cứng hoặc bị tác động trong lúc nô đùa. Khi vùng mắt bị lực tác động mạnh, các mao mạch dưới da dễ bị vỡ, dẫn đến tụ máu ở mắt sau chấn thương, hình thành các vết bầm tím rõ rệt quanh mí mắt hoặc hốc mắt.

Tùy mức độ chấn thương, tình trạng tụ máu có thể nhẹ và tự tan sau vài ngày hoặc nặng hơn, gây sưng đau, khó mở mắt. Cha mẹ cần theo dõi sát để kịp thời đưa trẻ đi khám nếu có dấu hiệu bất thường.

2.2. Chấn thương gián tiếp và chấn thương đầu

Không chỉ va đập trực tiếp vào mắt, các chấn thương ở vùng đầu, trán hoặc mặt cũng có thể gây xuất huyết dưới da quanh mắt ở trẻ. Lực tác động gián tiếp làm ảnh hưởng đến hệ mạch máu quanh hốc mắt, khiến máu dồn xuống vùng mí dưới và tạo thành vết bầm. Trong nhiều trường hợp, trẻ không bị đau mắt ngay nhưng vài giờ hoặc vài ngày sau mới xuất hiện dấu hiệu xuất huyết dưới da vùng mắt, khiến phụ huynh dễ chủ quan.

2.3. Rối loạn đông máu

Một số trẻ mắc các bệnh lý liên quan đến rối loạn đông máu hoặc thiếu hụt yếu tố đông máu có nguy cơ cao bị xuất huyết dưới da quanh mắt. Chỉ cần tác động rất nhẹ như dụi mắt mạnh, ho nhiều hoặc nôn ói cũng có thể làm vỡ mao mạch dưới da. Đặc điểm của nguyên nhân này là vết bầm xuất hiện tự nhiên, lâu tan và có thể kèm theo xuất huyết ở các vị trí khác trên cơ thể.

2.4. Nhiễm trùng quanh ổ mắt

Nhiễm trùng quanh ổ mắt cũng là một nguyên nhân đáng lưu ý gây xuất huyết dưới da vùng mắt ở trẻ. Khi vùng mắt bị viêm nhiễm, các mô và mạch máu trở nên nhạy cảm, dễ tổn thương và dẫn đến xuất huyết.

Đặc biệt, nếu thấy xuất huyết tiền phòng (máu chảy vào khoang chứa nước của mắt (giữa giác mạc và mống mắt)), máu này có thể gây tăng nhãn áp cấp tính (cườm nước thứ phát) khiến trẻ đau nhức dữ dội và mù lòa rất nhanh. Trong trường hợp này, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám chuyên khoa mắt ngay lập tức để tránh nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực.

3. Dấu hiệu nhận biết xuất huyết dưới da nguy hiểm

Phần lớn các trường hợp xuất huyết dưới da quanh mắt ở trẻ em có mức độ nhẹ và có thể tự hồi phục sau một thời gian ngắn. Tuy nhiên, nếu tình trạng này đi kèm với những dấu hiệu bất thường dưới đây, cha mẹ không nên chần chừ mà cần đưa bé đi khám bác sĩ hoặc đến bệnh viện chuyên khoa ngay.

3.1. Triệu chứng thần kinh bất thường

Nếu trẻ bị xuất huyết dưới da quanh mắt kèm theo các biểu hiện như đau đầu dữ dội, nôn ói liên tục, lơ mơ, đây có thể là dấu hiệu của chấn thương đầu hoặc tổn thương thần kinh. Những triệu chứng này rất nguy hiểm và cần được bác sĩ kiểm tra ngay để loại trừ nguy cơ chấn thương sọ não.

Phụ huynh cần đặc biệt lưu ý nếu vết bầm tím xuất hiện ở cả hai bên mắt sau khi trẻ ngã đập đầu (dấu hiệu “mắt gấu trúc”). Đây có thể là dấu hiệu vỡ nền sọ rất nguy hiểm, cần đưa trẻ đi cấp cứu Ngoại thần kinh ngay, không chỉ khám mắt thông thường.

3.2. Rối loạn thị giác

Cha mẹ cần đặc biệt lưu ý khi trẻ có các dấu hiệu nhìn mờ, nhìn đôi, đau nhức mắt, khó mở mắt, sợ ánh sáng hoặc thấy lòng trắng mắt đỏ nhiều, có vệt máu. Đây có thể là biểu hiện của tổn thương bên trong mắt, không chỉ đơn thuần là xuất huyết dưới da. Khi xuất hiện rối loạn thị giác, việc đưa trẻ đi khám chuyên khoa mắt càng sớm càng tốt là vô cùng cần thiết.

Ở trẻ em có thể gặp gãy sàn hốc mắt trắng: da quanh mắt không bầm nhưng trẻ đau chói khi liếc, buồn nôn, không nhìn lên được. Đây là dấu hiệu cơ vận nhãn bị kẹt, cần phẫu thuật cấp cứu để tránh mất thị lực vĩnh viễn.

3.3. Xuất huyết lan rộng và kéo dài

Thông thường, xuất huyết dưới da quanh mắt ở trẻ sẽ mờ dần và biến mất sau khoảng 1–2 tuần. Nếu vết bầm lan rộng, sưng đau nhiều, đổi màu đậm hơn hoặc kéo dài quá lâu không thuyên giảm, đây có thể là dấu hiệu của rối loạn đông máu, nhiễm trùng hoặc tổn thương nghiêm trọng hơn. Trong trường hợp này, cha mẹ không nên tự xử lý tại nhà mà cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá chính xác.

3.4. Các triệu chứng toàn thân

Xuất huyết dưới da quanh mắt kèm theo các triệu chứng toàn thân như sốt cao, mệt mỏi, chán ăn, da xanh xao, xuất huyết ở nhiều vị trí khác trên cơ thể là dấu hiệu cảnh báo vấn đề sức khỏe toàn thân của trẻ. 

Biểu hiện này có thể liên quan đến nhiễm trùng, bệnh lý về máu hoặc suy giảm miễn dịch. Khi nhận thấy những dấu hiệu này, phụ huynh nên đưa bé đi khám bác sĩ ngay để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh các biến chứng nguy hiểm.

3.5. Mi mắt sưng phồng đột ngột sau khi xì mũi

Nếu sau va chạm, mi mắt trẻ sưng vù nhanh, đặc biệt xảy ra ngay sau khi khóc, hắt hơi hoặc xì mũi, cha mẹ cần đặc biệt lưu ý. Khi chạm vào da mi có thể cảm thấy lạo xạo như bong bóng khí, đây là dấu hiệu nghi ngờ vỡ xương hốc mắt gây tràn khí. Trường hợp này cần đưa trẻ đến bệnh viện chuyên khoa ngay để được chụp CT-Scanner hốc mắt và xử trí kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.

4. Cách xử lý khi trẻ bị xuất huyết quanh mắt tại nhà

Khi phát hiện trẻ bị xuất huyết dưới da quanh mắt, cha mẹ cần giữ bình tĩnh và xử lý đúng cách ngay từ đầu. 

4.1. Xử lý cấp cứu ban đầu

Ngay sau khi trẻ bị va chạm hoặc xuất hiện dấu hiệu xuất huyết quanh mắt, phụ huynh có thể thực hiện các bước sau:

• Chườm lạnh và chườm ấm:Trong 48h đầu, dùng khăn sạch bọc đá lạnh hoặc túi chườm mát, chườm nhẹ lên vùng da quanh mắt trong khoảng 10–15 phút. Chườm lạnh giúp co mạch máu, giảm sưng và hạn chế xuất huyết lan rộng. Sau 48h, chuyển sang chườm ấm nhẹ nhàng sẽ để giúp bạn tan máu bầm nhanh hơn. 
• Cho trẻ nghỉ ngơi: Hạn chế cho trẻ vận động mạnh, chạy nhảy hoặc dụi mắt, tránh làm tổn thương vùng mắt nặng hơn.
• Theo dõi biểu hiện của trẻ: Quan sát xem trẻ có đau đầu, nôn ói, buồn ngủ bất thường hay khó mở mắt không. Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu lạ nào, cần đưa trẻ đi khám ngay.
• Không tự ý dùng thuốc: Tuyệt đối không bôi thuốc, nhỏ mắt hoặc cho trẻ uống thuốc giảm đau, chống viêm khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Cụ thể, trẻ bị chấn thương kèm xuất huyết không dùng Aspirin hoặc Ibuprofen vì làm loãng máu, khiến vết bầm nặng hơn và tăng nguy cơ hội chứng Reye. Khi cần giảm đau, chỉ dùng Paracetamol đúng liều theo cân nặng.

4.2. Chăm sóc tại nhà cho bé

Trong quá trình hồi phục, cha mẹ cần chú ý chăm sóc trẻ đúng cách để xuất huyết dưới da quanh mắt nhanh thuyên giảm:

• Giữ vệ sinh vùng mắt sạch sẽ: Lau nhẹ vùng da quanh mắt bằng khăn mềm, sạch; tránh để bụi bẩn hoặc vi khuẩn xâm nhập gây nhiễm trùng. Khi cần rửa mắt cho bé, nên dùng nước muối sinh lý hoặc nước tinh khiết đóng chai. Không dùng nước máy rửa trực tiếp vào mắt có vết thương hở vì có nguy cơ nhiễm ký sinh trùng Acanthamoeba.
• Hạn chế tác động lên mắt: Nhắc trẻ không dụi mắt, không sờ tay bẩn lên vùng mắt đang bị bầm.
• Theo dõi diễn tiến vết bầm: Nếu vết xuất huyết nhạt dần theo thời gian và không gây đau hay ảnh hưởng thị lực, cha mẹ có thể yên tâm tiếp tục theo dõi tại nhà. Ngược lại, nếu tình trạng không cải thiện sau vài ngày hoặc có dấu hiệu nặng hơn, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được kiểm tra.
• Kiểm tra nhãn khoa: Dù vết bầm chỉ ở ngoài da và trẻ vẫn sinh hoạt bình thường, cha mẹ vẫn nên đưa bé đi khám mắt chuyên sâu. Chấn thương có thể gây tổn thương bên trong như phù võng mạc hoặc xuất huyết dịch kính mà không nhìn thấy bằng mắt thường.

5. Phòng ngừa xuất huyết da quanh mắt ở trẻ em

Cha mẹ có thể chủ động bảo vệ mắt của trẻ bằng cách xây dựng môi trường sống an toàn, hướng dẫn trẻ kỹ năng tự bảo vệ và theo dõi sát trong sinh hoạt hằng ngày.

• Tạo môi trường an toàn tại nhà: Nên sắp xếp không gian sinh hoạt gọn gàng, hạn chế các vật sắc nhọn hoặc đồ dùng có cạnh cứng ở tầm với của trẻ. Các khu vực dễ gây té ngã như cầu thang, phòng tắm, ban công cần được lắp tay vịn, thảm chống trượt hoặc rào chắn an toàn.
• Giáo dục kỹ năng an toàn cho trẻ: Tùy theo độ tuổi, cha mẹ nên hướng dẫn trẻ những kỹ năng cơ bản như đi đứng cẩn thận, không chạy nhảy quá mức trong không gian hẹp, không đùa nghịch nguy hiểm. 
• Lựa chọn hoạt động và đồ chơi phù hợp: Nên cho trẻ tham gia các hoạt động phù hợp với thể trạng và độ tuổi, tránh những trò chơi có nguy cơ va chạm cao nếu không có biện pháp bảo hộ. 
• Giám sát và can thiệp kịp thời: Việc giám sát trẻ trong quá trình vui chơi và sinh hoạt hằng ngày là rất quan trọng, đặc biệt với trẻ nhỏ. Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu té ngã, va chạm hoặc biểu hiện bất thường ở vùng mắt, ba mẹ cần kiểm tra và xử lý sớm. 

Trẻ bị xuất huyết dưới da quanh mắt đa phần không quá nguy hiểm nhưng cũng không nên chủ quan. Nếu tình trạng kéo dài, lan rộng hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường khác, cha mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện chuyên khoa mắt để được thăm khám và điều trị kịp thời. Để được tư vấn nhanh và đặt lịch khám cho bé, cha mẹ có thể liên hệ Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hoà qua hotline 0846 403 403 để được hỗ trợ kịp thời.