Trẻ bị zona ở mắt có nguy hiểm không? Dấu hiệu, cách điều trị

Trẻ bị zona ở mắt là bệnh lý do virus thủy đậu gây ra. Bệnh này rất dễ trở nặng vì trẻ chưa biết kêu đau và hay có thói quen dụi mắt. Việc dụi mắt sẽ làm vỡ mụn nước, gây nhiễm trùng, viêm loét lòng đen (giác mạc) và làm giảm thị lực của bé. Cùng tìm hiểu ngay các dấu hiệu sớm và cách điều trị an toàn cho con trong bài viết dưới đây.

1. Trẻ bị zona ở mắt là gì? Tại sao lại cực kỳ nguy hiểm?

Trẻ bị zona ở mắt là tình trạng virus Varicella-Zoster (loại virus gây bệnh thủy đậu) tái hoạt động và tấn công dọc theo dây thần kinh tam thoa, đặc biệt là nhánh dây thần kinh thị giác. Khi virus bùng phát gây ra các nốt mụn nước kèm theo cảm giác đau nhức, bỏng rát dữ dội vùng quanh mắt, trán và mũi của trẻ.

Sau khi trẻ khỏi thủy đậu, virus không mất đi mà “ngủ yên” trong dây thần kinh. Khi bé ốm mệt hoặc miễn dịch yếu, virus sẽ tái hoạt động. Bệnh zona ở mắt vốn đã nguy hiểm, nhưng khi xảy ra ở trẻ nhỏ lại càng dễ chuyển biến xấu vì:

• Nguy cơ viêm loét giác mạc: Bản chất virus Zona tấn công trực tiếp theo đường dây thần kinh vào sâu bên trong giác mạc (lòng đen) và màng bồ đào. Thêm vào đó, trẻ chưa ý thức được mức độ nguy hiểm nên hay dụi mắt, làm vỡ mụn nước, gây bội nhiễm vi khuẩn, khiến tình trạng viêm loét tiến triển nhanh và trầm trọng hơn.
• Khó khăn trong điều trị: Việc nhỏ thuốc, tra thuốc mỡ hay thăm khám cho trẻ gặp nhiều trở ngại do trẻ sợ hãi, không hợp tác. Điều này khiến bác sĩ khó đánh giá chính xác mức độ tổn thương bên trong.
• Biến chứng lâu dài: Nếu không được xử lý kịp thời, virus có thể gây ra những vết sẹo vĩnh viễn, làm suy giảm thị lực của trẻ ngay từ khi còn nhỏ.

2. Dấu hiệu nhận biết zona thần kinh ở mắt trẻ em

Do trẻ nhỏ thường khó diễn đạt cảm giác đau, ba mẹ cần quan sát kỹ các dấu hiệu của trẻ bị zona ở mắt theo từng giai đoạn sau:

2.1. Giai đoạn sớm

Trước khi các nốt mụn nước xuất hiện, trẻ thường có những biểu hiện mà ba mẹ dễ nhầm lẫn với cảm sốt thông thường:

• Cảm giác khó chịu: Trẻ hay quấy khóc, bứt rứt, có thể sốt nhẹ hoặc mệt mỏi, biếng ăn.
• Dấu hiệu tại vùng mắt: Trẻ hay đưa tay lên dụi mắt hoặc gãi vùng trán, chân mày. Nếu quan sát kỹ, vùng da quanh mắt có thể hơi đỏ và trẻ có biểu hiện đau rát, châm chích khi ba mẹ chạm vào.
• Nhạy cảm với ánh sáng: Bé có dấu hiệu nheo mắt hoặc quay mặt đi khi gặp ánh sáng mạnh.

2.2. Giai đoạn phát ban

Đây là giai đoạn điển hình nhất của bệnh Zona với các đặc điểm:

• Mụn nước mọc theo dải: Các nốt mụn nước nhỏ, chứa dịch trong, sẽ xuất hiện tập trung thành từng chùm, đặc biệt là chỉ ở một bên mặt (theo đường đi của dây thần kinh V1).
• Vị trí xuất hiện: Mụn nước thường mọc ở mí mắt, trán, da đầu và đặc biệt là đầu mũi (dấu hiệu Hutchinson). Khi thấy mụn ở đầu mũi, nguy cơ cao là virus đã xâm nhập vào bên trong nhãn cầu.
• Diễn biến mụn: Sau vài ngày, mụn nước sẽ vỡ ra, chảy dịch và bắt đầu khô lại và đóng vảy.

2.3. Dấu hiệu nguy hiểm

Nếu thấy trẻ có một trong các dấu hiệu sau, ba mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức:

• Mắt đỏ ngầu và sưng vù: Mí mắt sưng to khiến trẻ khó mở mắt, lòng trắng mắt đỏ rực.
• Chảy nước mắt liên tục hoặc có mủ: Dịch tiết ở mắt chuyển sang màu vàng, đặc, kèm theo tình trạng mắt luôn ướt át.
• Sợ ánh sáng, nhìn mờ: Trẻ nấp vào chỗ tối, không dám mở mắt. Nếu thấy lòng đen có các đốm đục mờ hoặc trắng xám, đây là dấu hiệu viêm loét giác mạc cực kỳ nguy hiểm, cần đi cấp cứu ngay để giữ thị lực.
• Đau nhức dữ dội: Trẻ khóc thét không dứt, đặc biệt là đau sâu bên trong nhãn cầu.

3. Nguyên nhân khiến zona thần kinh ở mắt trẻ em bùng phát

Theo các bác sĩ nhãn khoa, bệnh Zona rất hiếm gặp ở trẻ nhỏ. Nếu virus bùng phát và tấn công vào mắt trẻ, nguyên nhân thường bắt nguồn từ những yếu tố đặc thù sau:

• Mắc thủy đậu quá sớm: Đa số các ca trẻ mắc Zona thần kinh đều có tiền sử bị thủy đậu trước 1 tuổi, hoặc người mẹ từng mắc thủy đậu trong quá trình mang thai. Lúc này, virus VZV đã âm thầm trú ngụ trong hạch thần kinh từ rất sớm.
• Hệ miễn dịch suy yếu: Sau một đợt ốm nặng, sử dụng thuốc ức chế miễn dịch (như điều trị hen suyễn, bệnh tự miễn) hoặc trẻ bị suy dinh dưỡng khiến “hàng rào” bảo vệ cơ thể yếu đi, tạo cơ hội cho virus thức giấc.
• Thói quen dụi mắt: Mặc dù dụi mắt không sinh ra virus, nhưng ở trẻ em, thói quen này làm vỡ mụn nước, gây trầy xước giác mạc cơ học và tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây bội nhiễm. Sự kết hợp giữa tổn thương do virus tấn công từ bên trong (qua dây thần kinh) và vi khuẩn tấn công từ bên ngoài sẽ khiến tình trạng viêm loét trở nên vô cùng trầm trọng.
• Tiền sử tiêm chủng: Một tỷ lệ rất nhỏ trẻ có thể mắc Zona do chủng virus từ vaccine thủy đậu (dù đã được làm suy yếu) tái hoạt động. Tuy nhiên, các bậc phụ huynh không cần quá lo lắng vì Zona khởi phát do nguyên nhân này thường có triệu chứng rất nhẹ, nhanh khỏi và ít để lại di chứng.

4. Cách chữa và điều trị khi trẻ bị zona ở mắt

Điều trị trẻ bị zona ở mắt cần cẩn thận vì làn da và đôi mắt của trẻ vô cùng nhạy cảm. Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, ba mẹ cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc điều trị dưới đây:

4.1. Thăm khám bác sĩ chuyên khoa (Bắt buộc)

Ba mẹ tuyệt đối không được tự ý mua thuốc uống hoặc thuốc nhỏ mắt cho trẻ khi chưa có sự thăm khám trực tiếp từ bác sĩ nhãn khoa. Việc tự ý chẩn đoán có thể dẫn đến dùng sai thuốc, bỏ lỡ thời gian vàng (72 giờ đầu) để ức chế virus, khiến tình trạng viêm nhiễm lan sâu vào bên trong nhãn cầu.

4.2. Phác đồ thuốc chuyên biệt cho trẻ

Tùy thuộc vào độ tuổi và cân nặng của trẻ, bác sĩ nhãn khoa sẽ chỉ định phác đồ bao gồm:

• Thuốc uống kháng virus (như Acyclovir): Phụ huynh cần cho trẻ uống đúng giờ, đủ liều để nhanh chóng chặn đứng sự nhân lên của virus.
• Thuốc bôi ngoài da: Chỉ dùng loại được bác sĩ kê riêng cho trẻ. Tuyệt đối không dùng thuốc bôi Zona của người lớn vì dễ gây kích ứng làn da non nớt của bé.
• Thuốc tra/nhỏ mắt: Thường dùng mỡ kháng virus (Acyclovir 3%) thoa trực tiếp vào mắt kèm nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản. Ba mẹ cần kiên nhẫn và tuân thủ hướng dẫn tra thuốc của bác sĩ.

Lưu ý đặc biệt về thuốc chứa Corticoid: Phụ huynh không tự ý mua dùng vì nhỏ sai giai đoạn sẽ khiến virus bùng phát, gây loét và thủng giác mạc. Thuốc này chỉ được chính tay bác sĩ Mắt kê đơn trong trường hợp trẻ bị biến chứng sâu (viêm màng bồ đào, viêm nhu mô) để chống sẹo và phải được kiểm soát cực kỳ chặt chẽ.

5. Cách chăm sóc trẻ bị zona ở mắt tại nhà giúp con mau lành

Dưới đây là những lưu ý quan trọng để giúp trẻ bị zona ở mắt mau lành bệnh:

• Vệ sinh mắt sạch sẽ: Ba mẹ nên sử dụng nước muối sinh lý (NaCl 0,9%) và bông gạc vô trùng để lau nhẹ vùng mắt cho trẻ thường xuyên giúp loại bỏ dịch tiết, ngăn ngừa vi khuẩn xâm nhập gây nhiễm trùng.
• Chườm mát giảm đau: Ba mẹ sử dụng gạc y tế thấm nước mát (nước sạch) chườm nhẹ lên vùng da bị bỏng rát khoảng 15-20 phút mỗi lần, giúp làm dịu cơn đau và giúp trẻ bớt quấy khóc.
• Hạn chế tối đa việc gãi: Ba mẹ cần cắt ngắn móng tay cho trẻ hoặc đeo bao tay mềm để ngăn trẻ dụi mắt. Tránh gãi vỡ mụn nước gây đau đớn, dễ dẫn đến nhiễm trùng, hình thành sẹo và làm virus lan rộng vào sâu bên trong.
• Tăng cường dinh dưỡng và sức đề kháng: Vì hệ miễn dịch suy yếu là nguyên nhân khiến virus bùng phát, ba mẹ cần chú ý cho trẻ ăn thức ăn mềm, dễ tiêu, giàu Vitamin C (cam, bưởi, ổi) và kẽm (thịt bò, hải sản nấu chín kỹ) để nâng đỡ tổng trạng, giúp cơ thể bé tự sản sinh kháng thể chống lại virus.

Lưu ý, các cách chữa zona ở mắt tại nhà chỉ mang tính chất hỗ trợ giảm đau rát, không thay thế được thuốc kháng virus do bác sĩ kê đơn.

6. Khi nào cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay?

Ba mẹ cần đưa bé đến bệnh viện gấp nếu thấy các dấu hiệu nguy hiểm sau:

• Sốt cao liên tục: Bé sốt trên 38.5°C và không hạ dù đã dùng thuốc hạ sốt.
• Mắt sưng húp, đỏ rực: Mí mắt sưng to đến mức bé không mở được mắt, lòng trắng đỏ ngầu.
• Mụn nước mưng mủ: Dịch mụn chuyển từ trong suốt sang màu vàng hoặc xanh, có mùi hôi (dấu hiệu nhiễm trùng nặng).
• Bé đau đớn dữ dội: Quấy khóc không dứt, nhắm nghiền mắt và cực kỳ sợ ánh sáng.

7. Giải đáp thắc mắc cho phụ huynh

7.1. Trẻ bị zona ở mắt bao lâu thì khỏi hoàn toàn?

Thông thường, các nốt mụn nước trên da sẽ khô và bong vảy sau 7-10 ngày. Tuy nhiên, tổn thương bên trong nhãn cầu (nếu có) sẽ cần vài tuần để bác sĩ điều trị dứt điểm.

Tuy nhiên. Khác với người lớn (thường bị di chứng đau thần kinh kéo dài nhiều tháng sau khi khỏi bệnh), hệ thần kinh của trẻ em phục hồi rất tốt. Trẻ gần như không bị di chứng đau thần kinh hậu Zona. Chỉ cần phụ huynh tuân thủ đúng phác đồ điều trị mắt của bác sĩ, trẻ sẽ nhanh chóng lấy lại sức khỏe và thị lực bình thường.

7.2. Có nên kiêng nước, kiêng gió không?

Câu trả lời là KHÔNG. Việc kiêng khem quá mức không những không giúp bé nhanh khỏi mà còn khiến vi khuẩn tích tụ, dễ gây nhiễm trùng mụn nước và để lại sẹo vĩnh viễn. Ba mẹ nên cho trẻ tắm rửa bằng nước ấm sạch nhanh chóng, không chà xát mạnh làm vỡ mụn nước và dùng khăn mềm thấm khô nhẹ nhàng sau khi tắm.

Thay vì kiêng gió hoàn toàn, hãy giữ trẻ bị zona ở mắt trong môi trường thoáng mát, sạch sẽ, chỉ cần tránh gió bụi bẩn thổi trực tiếp vào mắt để không làm tình trạng viêm nặng hơn.

7.3. Trẻ bị zona có cần nghỉ học không?

Có, trẻ bị zona nên nghỉ học khi các mụn nước đang chảy mủ hoặc chưa khô hoàn toàn để tránh lây lan virus cho các bạn khác, đặc biệt là trẻ chưa bị thủy đậu. Khi mụn nước đã khô và đóng vảy, trẻ có thể đi học lại bình thường.

Chăm sóc trẻ bị zona ở mắt cần sự cẩn thận và tuân thủ đúng đơn thuốc của bác sĩ. Ba mẹ tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hay đắp lá tại nhà để tránh làm mắt bé bị sẹo vĩnh viễn. Nếu thấy vùng da quanh mắt con nổi mụn nước, sưng đỏ, bé quấy khóc và sợ ánh sáng, hãy liên hệ ngay với Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được bác sĩ thăm khám và điều trị kịp thời nhất!