Sử dụng bảng đo thị lực ZU tại nhà giúp kiểm tra sức khỏe sơ bộ của mắt, giúp phát hiện sớm dấu hiệu suy giảm thị lực nghi ngờ do tật khúc xạ. Từ đó có những biện pháp bảo vệ mắt hiệu quả hơn. Ở bài viết này, Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ giúp bạn tìm hiểu cách đo thị lực tại nhà bằng bảng đo ZU dễ dàng.

1. Bảng đo thị lực ZU là gì?

Bảng đo thị lực ZU là công cụ hỗ trợ đánh giá sơ bộ thị lực nhìn xa, hỗ trợ phát hiện dấu hiệu suy giảm thị lực. Khác với bảng chữ E hay Landolt (chữ C), bảng ZU bao gồm các ký tự của chữ cái Latinh với 2 chữ lớn nhất là Z với U và các chữ cái khác được sắp xếp nhỏ dần. Việc sở hữu một bảng ZU giúp bạn phát hiện sớm các dấu hiệu suy giảm thị lực để có hướng can thiệp kịp thời.

2. Hướng dẫn cách đo thị lực bằng bảng Zu đúng chuẩn

Kết quả đo tại nhà chỉ mang tính tham khảo, không thay thế đo thị lực và đo khúc xạ tại phòng khám. Để hạn chế sai lệch, bạn cần tuân thủ các bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị không gian đo

• Khoảng cách: Sử dụng thước dây đo chính xác 5 mét tính từ vị trí đặt bảng đến vị trí mắt người đo. Khoảng cách 5–6m thường được sử dụng để hạn chế điều tiết khi đo thị lực nhìn xa.
• Độ cao: Đây là chi tiết rất quan trọng thường bị bỏ qua. Khi treo bảng, dòng chữ ứng với mức 10/10 (hàng thứ 10) phải đặt đúng ngang tầm mắt của người đo khi ngồi hoặc đứng thẳng. Nếu treo quá cao khiến người đo phải ngước nhìn hoặc quá thấp phải cúi đầu, trục nhìn sẽ bị thay đổi dẫn đến kết quả bị sai lệch so với thực tế.

Bước 2: Che mắt đúng kỹ thuật

• Cách thực hiện: Sử dụng cây che mắt chuyên dụng hoặc dùng lòng bàn tay khum nhẹ để che từng mắt (đo mắt phải thì che mắt trái và ngược lại).
• Lưu ý: Tuyệt đối không ấn tay vào nhãn cầu. Nếu bạn đè tay lên mắt, các mạch máu bị ép và độ cong giác mạc thay đổi tạm thời, khiến khi mở ra mắt sẽ bị mờ và kết quả đo không còn chính xác.

Bước 3: Đọc bảng lần lượt

• Người đo đứng/ngồi đúng vạch 5m, nhìn thẳng vào bảng.
• Đọc theo thứ tự từ hàng chữ lớn nhất (trên cùng) xuống dần các hàng nhỏ hơn.
• Với bảng ZU, bạn cần chỉ rõ các chữ cái. (Ví dụ: “Chữ Z và U to nhất hàng trên cùng”,  “tiếp tục hàng thứ 2 là M, C, F”,…). Khi bạn không còn nhìn rõ các chữ cái ở hàng dưới ít nhất 50% ký tự trong một hàng, đó là giới hạn thị lực của bạn.

Bước 4: Ghi lại kết quả

• Kết quả thị lực được tính bằng con số ghi ở bên cạnh hàng chữ nhỏ nhất mà bạn còn nhìn rõ (thường ký hiệu là 1/10, 2/10… đến 10/10).
• Ghi lại riêng biệt kết quả cho Mắt Phải (MP) và Mắt Trái (MT).

Lưu ý quan trọng: Kết quả thị lực 10/10 chỉ chứng tỏ khả năng nhìn rõ ở xa của bạn rất tốt, nhưng không đồng nghĩa với việc mắt “không có tật”. Một người đọc được 10/10 vẫn có thể mắc bệnh Viễn thị ẩn hoặc Loạn thị nhẹ. Ở những trường hợp này, mắt vẫn nhìn rõ nhưng hệ thống điều tiết phải làm việc liên tục để bù trừ, dẫn đến tình trạng đau đầu, nhức mỏi mắt kinh niên. Do đó, nếu bạn đạt 10/10 mà vẫn thường xuyên mỏi mắt, bạn vẫn nên đi khám chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác.

3. Khi nào nên tự dùng bảng đo thị lực tại nhà?

Bạn không nên chủ quan khi cảm thấy mắt nhìn mờ, nhức mỏi,… Hãy sử dụng bảng đo thị lực ZU trong các tình huống thực tế như:

• Kiểm tra sơ bộ cho trẻ nhỏ: Khi bạn thấy con có biểu hiện nheo mắt khi xem tivi, cúi sát mặt xuống bàn khi học bài hoặc hay nghiêng đầu để nhìn. Một bài test nhanh với bảng ZU sẽ giúp phụ huynh nhận biết dấu hiệu bất thường và quyết định có nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa mắt.
• Người đã đeo kính bị mờ : Nếu bạn cảm giác kính đang đeo bị mờ, thường xuyên nhức đầu, mỏi mắt sau khi làm việc. Việc test thử sẽ giúp bạn biết liệu mắt có bị “tăng độ” hay kính cũ đã không còn phù hợp.
• Hỗ trợ điều trị y khoa: Đặc biệt hữu ích cho những người đang trong lộ trình luyện tập điều trị nhược thị. Việc tự kiểm tra hàng tuần giúp bệnh nhân và bác sĩ theo dõi sát sao tiến trình hồi phục của mắt.

Lời khuyên: Thị lực thấp hoặc có sự chênh lệch rõ rệt giữa hai mắt có thể là dấu hiệu nghi ngờ nhược thị. Trẻ cần được bác sĩ nhãn khoa thăm khám để chẩn đoán chính xác và can thiệp sớm. Nhược thị cho hiệu quả điều trị tốt nhất khi được phát hiện và điều trị trong giai đoạn sớm của trẻ em; nếu phát hiện muộn, đặc biệt sau 10–12 tuổi, khả năng cải thiện thị lực sẽ giảm đáng kể.

Bảng đo thị lực ZU giúp kiểm tra và theo dõi thị lực sơ bộ tại nhà, hỗ trợ sàng lọc ban đầu nhưng không thay thế thăm khám chuyên khoa. Khi kết quả đo bất thường hoặc hai mắt chênh lệch nhiều, bạn nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra toàn diện.

Bạn có thể thăm khám tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được bác sĩ nhãn khoa giàu kinh nghiệm đánh giá chính xác và tư vấn hướng chăm sóc mắt phù hợp.