Viêm kết mạc xuất huyết là một bệnh lý về mắt khá phổ biến, có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Bệnh thường gây đỏ mắt, xuất huyết dưới kết mạc và khiến người bệnh cảm thấy khó chịu, lo lắng. Trong nhiều trường hợp, viêm kết mạc xuất huyết có thể tự khỏi sau vài ngày. Cùng Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hoà tìm hiểu về nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị viêm kết mạc trong bài viết này!

1. Viêm kết mạc xuất huyết là bệnh gì?

Viêm kết mạc xuất huyết (thường gọi là đau mắt đỏ chảy máu) là bệnh lý lây lan nhanh do virus Enterovirus 70 hoặc Coxsackievirus gây ra. Thực tế, đây là tình trạng máu tụ dưới lớp kết mạc tạo mảng đỏ rực trong lòng trắng chứ không phải máu chảy ròng ròng ra ngoài mặt, do đó người bệnh không nên quá hoảng sợ khi nhìn thấy mắt đỏ rực đột ngột.

Đặc điểm dễ nhận biết của viêm kết mạc xuất huyết là tình trạng mắt đỏ rực, có vệt máu hoặc mảng đỏ như tụ máu trong lòng trắng, kèm theo cảm giác cộm, xốn, đau rát và chảy nhiều nước mắt. Nhiều người lầm tưởng đây chỉ là đau mắt đỏ thông thường, tuy nhiên đau mắt đỏ chảy máu thường có mức độ nặng hơn, gây đau nhức rõ rệt, sợ ánh sáng và có thể ảnh hưởng tạm thời đến thị lực.

2. Nguyên nhân gây viêm kết mạc xuất huyết

Viêm kết mạc xuất huyết không xuất hiện ngẫu nhiên mà thường liên quan đến những yếu tố cụ thể từ môi trường và nguồn lây nhiễm. Dưới đây là một số nguyên nhân thường gặp của bệnh lý này.

• Tác nhân chính: Viêm kết mạc xuất huyết chủ yếu do các loại virus thuộc nhóm Enterovirus, đặc biệt là Enterovirus 70 và Coxsackievirus A24. Đây là những tác nhân có khả năng lây lan rất mạnh qua tiếp xúc trực tiếp như tay – mắt, dùng chung đồ cá nhân hoặc nguồn nước nhiễm virus. Khi xâm nhập vào mắt, virus nhanh chóng gây viêm lớp kết mạc và làm bệnh khởi phát đột ngột, dễ bùng phát thành dịch trong cộng đồng.
• Cơ chế gây bệnh: Khác với đau mắt đỏ thông thường, các virus gây viêm kết mạc xuất huyết có độc lực cao, tấn công trực tiếp vào các mao mạch nhỏ ở kết mạc. Những virus này làm thành mạch bị tổn thương và vỡ, dẫn đến tình trạng vừa viêm vừa xuất huyết dưới kết mạc. Chính cơ chế này khiến mắt người bệnh đỏ rực, có mảng máu rõ, kèm theo đau rát, cộm xốn và sợ ánh sáng nhiều hơn.
• Yếu tố thuận lợi: Bệnh thường xuất hiện nhiều vào thời điểm giao mùa, khi thời tiết nóng ẩm hoặc mưa nhiều, tạo điều kiện cho virus phát triển và tồn tại lâu ngoài môi trường. Ô nhiễm không khí, khói bụi và nguồn nước không đảm bảo vệ sinh cũng làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh. Ngoài ra, việc sinh hoạt và học tập tại nơi đông người như trường học, nhà trẻ, khu công cộng hay bể bơi khiến viêm kết mạc xuất huyết dễ lây lan nhanh và khó kiểm soát.

3. Dấu hiệu nhận biết điển hình  

Viêm kết mạc xuất huyết có các dấu hiệu khá đặc trưng, dễ nhận biết nếu quan sát kỹ. 

• Triệu chứng nổi bật nhất là tình trạng chảy máu mắt, biểu hiện bằng các mảng đỏ sẫm hoặc vệt máu lan rộng trong lòng trắng mắt. Máu có thể xuất hiện ở một góc mắt rồi nhanh chóng lan ra toàn bộ kết mạc, khiến mắt đỏ rực bất thường. 
• Người bệnh thường cảm thấy đau rát, cộm xốn như có dị vật trong mắt, kèm theo chảy nhiều nước mắt và cảm giác nóng râm ran. Mắt có thể sợ ánh sáng, khó mở to khi ra nắng hoặc nhìn vào nguồn sáng mạnh. Một số trường hợp còn thấy mí mắt hơi sưng, nặng mắt và nhìn mờ tạm thời do phản ứng viêm diễn ra mạnh.
• Ở một số trường hợp, người bệnh có thể sờ thấy một hạch nhỏ, đau khi ấn ở vùng trước tai hoặc dưới hàm, thường nằm cùng bên với mắt đang bị đỏ. Đây là biểu hiện cho thấy hệ miễn dịch đang phản ứng mạnh mẽ trước sự tấn công của virus có độc lực cao.
• Nếu sau vài ngày bị đỏ mắt, người bệnh bắt đầu cảm thấy nhìn không rõ, dễ chói hoặc khó chịu khi gặp ánh sáng, đây có thể là dấu hiệu virus đã xâm nhập vào giác mạc. Tình trạng này được gọi là viêm giác mạc chấm nông và cần được theo dõi, xử trí sớm để tránh ảnh hưởng đến thị lực.

Đặc biệt, trong các trường hợp nặng, mắt người bệnh có thể xuất hiện giả mạc. Lớp mạc này khiến mi mắt sưng húp, đau nhức tăng rõ rệt và làm giảm hiệu quả của thuốc nhỏ mắt do thuốc khó thấm vào bề mặt nhãn cầu. Khi người bệnh thấy dịch tiết mắt có màu hồng hoặc lẫn máu, kèm theo cảm giác cộm rát và khó mở mắt, đây là dấu hiệu cảnh báo cần được bác sĩ chuyên khoa mắt thăm khám và bóc giả mạc kịp thời để tránh biến chứng.

4. Cách điều trị và biện pháp chăm sóc mắt tại nhà

Khi mắc viêm kết mạc xuất huyết, người bệnh thường rất lo lắng vì mắt đỏ, đau và khó chịu kéo dài. Lúc này, việc điều trị đúng hướng kết hợp với chăm sóc mắt tại nhà hợp lý sẽ giúp kiểm soát triệu chứng, phòng biến chứng và rút ngắn thời gian hồi phục.

4.1. Cách điều trị (sử dụng thuốc)

Dưới đây là một số cách sử dụng thuốc hỗ trợ điều trị viêm kết mạc xuất huyết hiệu quả:

• Chưa có thuốc đặc trị tiêu diệt virus gây viêm kết mạc xuất huyết, việc điều trị chủ yếu nhằm giảm triệu chứng và ngăn ngừa nhiễm trùng cơ hội do vi khuẩn (bội nhiễm).
• Rửa mắt bằng nước muối sinh lý 0,9% nhiều lần mỗi ngày giúp làm sạch dịch tiết, giảm kích ứng và hạn chế tình trạng viêm nặng hơn.
• Thuốc nhỏ mắt kháng sinh như Tobrex hoặc Oflovid có thể được sử dụng theo chỉ định để phòng bội nhiễm vi khuẩn, nhất là khi mắt có nhiều ghèn. Ngoài ra, tuyệt đối không dùng Corticoid trong giai đoạn đầu (khi virus đang nhân bản mạnh) vì nó làm giảm khả năng miễn dịch của mắt, tạo điều kiện cho virus hủy hoại biểu mô giác mạc.
• Nước mắt nhân tạo giúp làm ẩm bề mặt mắt, giảm cảm giác cộm xốn, khô rát và khó chịu. Bạn nên ưu tiên dùng nước mắt nhân tạo loại không chất bảo quản để nuôi dưỡng bề mặt mắt, giúp vết xuất huyết nhanh tan hơn.

4.2. Biện pháp chăm sóc mắt tại nhà

• Vệ sinh mắt: Giữ mắt sạch, không dụi mắt để tránh làm nặng tình trạng chảy máu mắt. Rửa tay thường xuyên, dùng riêng khăn mặt và đồ cá nhân để hạn chế lây lan. Khi rửa mắt bằng nước muối sinh lý, hãy nghiêng đầu về phía mắt đau để nước cuốn trôi virus ra ngoài. Không rửa từ mắt đau sang mắt lành để tránh lây nhiễm. Đồng thời, lau khử khuẩn tay nắm cửa, điện thoại bằng cồn 70 độ để hạn chế lây lan virus.
• Kỹ thuật chườm lạnh: Trong 2 ngày đầu khi bệnh khởi phát, người bệnh nên dùng gạc sạch thấm nước lạnh hoặc bọc đá trong khăn mềm để chườm nhẹ lên mi mắt. Mỗi lần chườm khoảng 5–10 phút, thực hiện 3–4 lần mỗi ngày. Nhiệt độ lạnh giúp co mạch máu, từ đó hạn chế tình trạng xuất huyết lan rộng, đồng thời làm dịu cảm giác nóng rát, cộm đau ở mắt một cách hiệu quả.
• Cảnh báo về chườm nóng: Người bệnh tuyệt đối không chườm nóng, xông hơi hay đắp lá lên mắt. Nhiệt độ cao có thể làm giãn mạch máu, khiến xuất huyết nặng hơn, đồng thời tạo điều kiện cho virus phát triển mạnh, làm bệnh kéo dài và tăng nguy cơ biến chứng.

5. Câu hỏi thường gặp

5.1. Viêm kết mạc xuất huyết có lây không?

Có. Viêm kết mạc xuất huyết (đau mắt đỏ thể xuất huyết) là bệnh rất dễ lây lan, chủ yếu do virus gây ra và có thể bùng phát thành dịch. Bệnh lây qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mắt như ghèn, gỉ mắt, nước mắt, nước bọt của người bệnh hoặc qua vật dụng trung gian như khăn mặt, tay nắm cửa, chậu rửa, nước sinh hoạt. 

Lưu ý, virus gây viêm kết mạc xuất huyết tồn tại lâu ngoài môi trường. Cần khử khuẩn tay nắm cửa, điện thoại, điều khiển tivi bằng cồn hoặc dung dịch sát khuẩn để hạn chế lây lan trong gia đình.

5.2. Bệnh có miễn dịch trọn đời không?

Không. Viêm kết mạc xuất huyết không tạo miễn dịch trọn đời. Sau khi khỏi bệnh, cơ thể chỉ có khả năng miễn dịch tạm thời với chủng virus đã nhiễm. Do virus có thể biến đổi và tồn tại nhiều chủng khác nhau, người bệnh vẫn có nguy cơ tái nhiễm nếu tiếp xúc với nguồn lây mới. 

Bệnh thường ổn định sau 7–10 ngày. Tuy nhiên, mảng máu đỏ cần 1–2 tuần mới tan hết hoàn toàn, giống như vết bầm trên da. Nếu mắt đã hết cộm rát nhưng vẫn còn vết đỏ thì đây là diễn tiến bình thường, không nên quá lo lắng.

Nhìn chung, viêm kết mạc xuất huyết tuy không quá nguy hiểm nhưng cũng không nên chủ quan. Khi bệnh kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường, người bệnh nên chủ động thăm khám bác sĩ chuyên khoa mắt để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về viêm kết mạc xuất huyết và biết cách chăm sóc, bảo vệ đôi mắt đúng cách. Nếu cần tư vấn thêm, bạn có thể liên hệ Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được hỗ trợ nhanh chóng.