Xuất huyết dịch kính là một bệnh lý nghiêm trọng, có thể khiến người bệnh  gặp phải tình trạng thấy màu hồng hoặc đen che phủ ngay trước mắt. Đây cũng là một trong các nguyên nhân dẫn đến suy giảm thị lực nghiêm trọng. Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ giúp bạn tìm hiểu chi tiết về bệnh lý này ở bài viết dưới đây.

1. Bệnh xuất huyết dịch kính là gì?

Dịch kính là một khối gel trong suốt, chiếm đến 80% thể tích của nhãn cầu. Thường nằm giữa của thủy tinh thể và võng mạc, chức năng chính là duy trì hình dạng của mắt và cho ánh sáng có thể đi qua mà không bị cản trở hội tụ ở võng mạc. Dịch kính có thành phần gồm nước, collagen và acid hyaluronic.

Xuất huyết dịch kính võng mạc là tình trạng máu chảy ra từ các mạch máu nhỏ ở võng mạc hoặc các mạch máu bất thường tràn vào bên trong dịch kính. Sự hiện diện của máu sẽ khiến cho ánh sáng bị cản lại không hội tụ được ở võng mạc, từ đó gây ra suy giảm thị lực.

2. Cơ chế gây xuất huyết dịch kính

Các cơ chế gây xuất huyết dịch kính có thể được phân loại dựa vào nguồn gốc của máu chảy, gồm:

• Tổn thương các mạch máu bình thường trong mắt: Thường sẽ xảy ra khi chấn thương nhãn cầu, gây ra rách hoặc vỡ mạch máu lớn ở võng mạc. Tình trạng rách võng mạc cũng có thể gây đứt các mạch máu khác kèm theo.
• Các mạch máu bất thường tăng sinh: Đây chính là nguyên nhân phổ biến gây ra xuất huyết dịch kính, đặc biệt ở các bệnh lý thiếu máu cục bộ võng mạc. Khi võng mạc bị thiếu oxy, nó sẽ giải phóng các chất gây tăng trưởng mạch máu, làm kích thích sự hình thành các mạch máu mới trên bề mặt võng mạc hay đĩa thị. Các mạch máu này thường có thành rất mỏng, dễ bị vỡ và không có sự hỗ trợ từ mô đệm, dẫn đến chảy máu tự phát hoặc lực kéo từ dịch kính.
• Chảy máu từ các bộ phận khác của mắt: Máu có thể từ khoang tiền phòng, khoang dưới võng mạc hoặc dưới màng bồ đào có thể khuếch tán vào trong dịch kính. Cơ chế này thường ít phổ biến hơn.

3. Dấu hiệu nhận biết mắt bị xuất huyết dịch kính

Các dấu hiệu của xuất huyết dịch kính sẽ tùy thuộc vào lượng máu cũng như tốc độ xuất huyết.

• Giảm thị lực đột ngột và không đau: Đây là dấu hiệu quan trọng nhất. Mức độ suy giảm thị lực có thể từ nhẹ cho đến gây mất thị lực hoàn toàn, chỉ có thể nhận biết được ánh sáng.
• Nhìn thấy các đốm đen, mạng nhện, hoặc vật bay lơ lửng (Hiện tượng Ruồi Bay): Khi xuất huyết nhẹ, bệnh nhân có thể cảm thấy các hạt máu nhỏ di chuyển bên trong tầm nhìn. Hiện tượng này cũng có thể liên quan đến tình trạng vẩn đục dịch kính do các hạt máu gây ra, làm ánh sáng trở nên tán xạ và tạo ra bóng ở trên võng mạc.
• Tầm nhìn có màu đỏ hoặc hồng: Khi xuất huyết trở nên nhiều hơn, toàn bộ dịch kính có thể bị nhuộm thành màu đỏ.
• Cảm giác chớp sáng (Cảnh báo khẩn cấp): Nếu thấy chớp sáng lóe lên liên tục như có đèn flash từ máy ảnh chiếu vào trong khi bị mờ mắt, hãy đến ngay bệnh viện để thăm khám ngay lập tức. Đây chính là dấu hiệu võng mạc đang bị rách hoặc bong, cần cấp cứu để cứu vãn thị lực lập tức.

4. Nguyên nhân dẫn đến bệnh xuất huyết dịch kính

Phần lớn xuất huyết dịch kính đều có căn nguyên từ các bệnh lý võng mạc:

• Bong dịch kính sau (Posterior Vitreous Detachment – PVD): Khi dịch kính co lại và tách khỏi võng mạc, lực kéo này có thể làm rách các mạch máu nhỏ ở bề mặt võng mạc, gây ra xuất huyết nhẹ.
• Bệnh võng mạc đái tháo đường: Đây chính là nguyên nhân chủ yếu gây xuất huyết dịch kính. Ở giai đoạn võng mạc đái tháo đường tăng sinh, các tân mạch sẽ được hình thành và dễ bị vỡ ra gây xuất huyết nặng. Trường hợp này cũng thường kèm theo xuất huyết võng mạc trước khi máu tràn vào trong dịch kính.
• Rách hoặc Bong võng mạc: Lực kéo từ dịch kính khi bị co lại có thể làm rách lớp võng mạc, gây chảy máu từ mạch máu võng mạc. Nếu máu tích tụ phía dưới võng mạc, có thể dẫn đến bong võng mạc cấp.
• Tắc tĩnh mạch võng mạc (Retinal Vein Occlusion – RVO): Sự tắc nghẽn của tĩnh mạch gây ra tình trạng thiếu máu cục bộ và phù võng mạc, kích thích tăng sinh các mạch máu mới và dễ chảy máu.
• Thoái hóa hoàng điểm thể ướt (Wet Age-related Macular Degeneration – Wet AMD): Sự tăng sinh các mạch máu mới ở dưới võng mạc có thể khiến cho chảy máu nhiều và làn vào bên trong khoang dịch kính.
• Chấn thương nhãn cầu: Các chấn thương có thể dẫn đến rách mô, vỡ mạch máu trực tiếp, gây xuất huyết dịch kính.

5. Điều trị mắt bị xuất huyết dịch kính

Điều trị xuất huyết dịch kính sẽ tùy thuộc vào nguyên nhân gốc rễ (đái tháo đường, rách võng mạc, chấn thương mắt,…) và mức độ xuất huyết. Bác sĩ sẽ dựa vào hình ảnh siêu âm B-scan để đưa ra phương pháp điều trị hiệu quả.

5.1. Theo dõi và điều trị bằng nội khoa

Trong các trường hợp nhẹ và trung bình. Thông thường với các trường hợp xuất huyết dịch kính mức độ nhẹ hoặc tự phát (không phải do rách võng mạc) có thể tự hấp thu theo thời gian.

• Chế độ sinh hoạt: Bệnh nhân cần được nghỉ ngơi, kê cao gối khi ngủ (khoảng từ 30 – 45 độ) để máu có thể được lắng xuống, giúp cho vùng nhìn phía trên được trong hơn và bác sĩ dễ dàng soi đáy mắt và bắn laser.
• Dùng thuốc: Các thuốc hỗ trợ thành mạch gồm Rutin C, Vitamin C,… hoặc thuốc tiêu máu có thể được chỉ định để hỗ trợ, tùy thuộc vào mức độ mà kéo dài từ vài tuần cho tới vài tháng.
• Tiêm nội nhãn (Anti-VEGF): Với những bệnh nhân bị mắc đái tháo đường hoặc tắc tĩnh mạch, tiêm thuốc ức chế tăng sinh mạch máu sẽ giúp tân mạch thoái triển, làm giảm nguy cơ chảy máu tái phát và hỗ trợ tan máu nhanh hơn.

5.2. Điều trị bằng laser và phẫu thuật

• Phương pháp dùng laser quang đông võng mạc: Bác sĩ dùng tia laser để bịt các điểm rò mạch máu có nguy cơ chảy máu, thường áp dụng cho trường hợp tăng sinh mạch. Phương pháp chỉ thực hiện khi máu đã tan bớt hoặc kết hợp trong phẫu thuật cắt dịch kính.
• Cắt dịch kính: Là phương pháp quan trọng giúp loại bỏ máu trong dịch kính, được chỉ định khi xuất huyết nặng, kéo dài không tan, kèm bong võng mạc, tăng nhãn áp hoặc tân mạch.
• Liệu pháp áp lạnh võng mạc lạnh đông: Giúp máu tan và làm sạch nhanh hơn nhưng có nguy cơ gây viêm, tăng fibrin và bong võng mạc, thường dùng khi tái xuất huyết sau phẫu thuật.

Khi thị lực giảm đột ngột, ruồi bay tăng hoặc nhìn màu hồng, cần đi khám ngay. Có thể liên hệ Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được tư vấn và điều trị bệnh võng mạc an toàn, hiệu quả.

Chú ý: 

• Tư thế ngủ: Khi bị xuất huyết dịch kính, bệnh nhân nên gối cao đầu khi ngủ. Điều này làm máu dễ lắng xuống dưới thấp theo trọng lực, giúp phần trên của trục thị giác trở nên trong hơn. Nhờ vậy, bệnh nhân có thể nhìn thấy đường đi dễ dàng hơn vào sáng hôm sau.
• Hạn chế vận động mạnh: Cần hạn chế các động tác cúi gập người đột ngột hoặc mang vác vật nặng để tránh làm xuất huyết lan rộng hơn. 

6. Phòng ngừa tình trạng xuất huyết dịch kính

Việc phòng ngừa bệnh xuất huyết dịch kính chủ yếu sẽ kiểm soát chặt chẽ các yếu tố nguy cơ cũng như một số bệnh lý nền nghiêm trọng:

• Kiểm soát tốt bệnh đái tháo đường và tăng huyết áp: Cần duy trì lượng đường huyết và huyết áp ở giới hạn mục tiêu là điều kiện chính để ngăn ngừa tiến triển và tái phát của bệnh võng mạc đái tháo đường.
• Thăm khám định kỳ: Đối với bệnh nhân mắc đái tháo đường, người trên 50 tuổi có tiền sử bong dịch kính sau. Việc thăm khám định kỳ giúp phát hiện sớm, từ đó điều trị kịp thời các mạch máu mới ở võng mạc trước khi chúng bị vỡ, gây chảy máu.
• Bảo vệ mắt khỏi các chấn thương: Nên sử dụng kính bảo hộ khi làm việc hoặc tham gia các hoạt động có nguy cơ dẫn đến chấn thương.
• Nếu đang sử dụng thuốc chống đông máu điều trị bệnh tim mạch: Bệnh nhân cần thông báo ngay cho bác sĩ mắt. Tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc tim mạch mà cần có sự hội chẩn giữa hai chuyên khoa.

Ở bài viết này, Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa đã giúp bạn hiểu rõ hơn về bệnh lý xuất huyết dịch kính, các nguyên nhân, dấu hiệu và phương pháp điều trị bệnh hiệu quả và an toàn. Hy vọng qua bài viết này giúp bạn có thêm kiến thức để bảo vệ tốt cửa sổ tâm hồn. Hiện với đội ngũ các bác sĩ trên 30 năm kinh nghiệm trong việc điều trị bệnh lý về mắt cùng với hệ thống trang thiết bị hiện đại, Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa chắc chắn sẽ là địa chỉ chăm sóc và bảo vệ đôi mắt của bạn hiệu quả.