Khi bị móng tay quẹt trúng hay bụi bay vào mắt, phản xạ đầu tiên của chúng ta thường là lo lắng liệu tình trạng xước giác mạc có tự khỏi không? Giác mạc thường có tốc độ phục hồi rất nhanh, nhưng không phải mọi vết thương đều có thể tự lành nếu không được chăm sóc đúng cách. Bài viết này của Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ cung cấp mốc thời gian xước giác mạc bao lâu khỏi cho từng mức độ tổn thương. Đồng thời giúp bạn nhận biết những dấu hiệu nguy hiểm mà bạn tuyệt đối không được chủ quan.

1. Trầy xước giác mạc có tự khỏi không?

Có, giác mạc là một trong những mô có tốc độ tái tạo nhanh nhất cơ thể. Đối với các trường hợp trầy xước giác mạc nông và nhẹ, tế bào biểu mô có thể tự lành trong vòng 24 – 48 giờ, nếu được chăm sóc đúng cách và giữ gìn vệ sinh mắt. Nếu sau 24–48 giờ các triệu chứng không thuyên giảm, xuất hiện các dấu hiệu đau nhức, mắt đỏ hơn hoặc có mủ bạn tuyệt đối không được chủ quan và cần đi khám ngay.

2. Xước giác mạc bao lâu thì khỏi?

Thời gian xước giác mạc bao lâu thì khỏi phụ thuộc vào diện tích vùng bị tổn thương, cũng như khả năng đáp ứng điều trị của từng cá nhân. Dưới đây là các mốc thời gian phục hồi dựa trên mức độ nghiêm trọng của vết thương:

• Xước nông (biểu mô): thường lành trong 24 – 48 giờ
• Xước mức độ vừa: lành trong khoảng 2 – 5 ngày
• Tổn thương sâu hoặc diện rộng: có thể mất 1 – 2 tuần hoặc lâu hơn, tùy nguy cơ nhiễm trùng và đáp ứng điều trị

3. Tại sao có những trường hợp xước giác mạc mãi không khỏi?

Nếu vết thương mãi không lành, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo những biến chứng nguy hiểm. Thông thường, giác mạc có khả năng tái tạo cực kỳ nhanh, nhưng nếu tình trạng xước giác mạc sau 48–72 giờ triệu chứng không cải thiện hoặc có xu hướng nặng lên mà không thuyên giảm, nguyên nhân thường rơi vào các trường hợp sau:

• Nhiễm trùng: Khi giác mạc bị trầy xước, hàng rào bảo vệ bị phá vỡ, tạo điều kiện cho vi khuẩn, virus hoặc nấm xâm nhập gây viêm loét giác mạc. Tổn thương có thể lan rộng, kèm theo mắt đỏ, đau nhiều, chảy ghèn hoặc mủ. Trường hợp nặng có thể xuất hiện mủ trong tiền phòng gọi là hypopyon  – dấu hiệu nhiễm trùng nặng cần cấp cứu.
• Dị vật sót lại: Dị vật li ti như mạt sắt, bụi đá hoặc dăm gỗ có thể mắc kẹt dưới mi mắt. Mỗi khi bạn chớp mắt sẽ gây cọ xát lên bề mặt nhãn cầu, liên tục tạo ra những vết trầy xước mới khiến vết thương không thể lành.
• Hội chứng khô mắt: Thiếu nước mắt làm bề mặt nhãn cầu khô, ảnh hưởng đến quá trình tái tạo biểu mô giác mạc. Các tế bào mới hình thành kém bền vững và dễ bong tróc, khiến vết xước lâu lành.
• Sử dụng thuốc sai cách: Tự ý dùng thuốc chứa Corticoid sẽ làm suy giảm miễn dịch tại chỗ, tạo điều kiện cho vi khuẩn/nấm phát triển bùng phát, khiến vết trợt lan rộng và lâu khỏi.
• Trợt giác mạc tái hồi: Ở một số trường hợp, lớp tế bào mới của giác mạc bám không chắc, nên rất dễ bị bong ra lại. Vì vậy, người bệnh có thể bị đau lại đột ngột, nhất là sau khi ngủ dậy hoặc khi chớp mắt, khiến vết xước lâu lành hơn.
• Tổn thương sâu: Nếu vết xước ban đầu quá sâu, xâm lấn xuống các lớp dưới của giác mạc (như màng Bowman hoặc nhu mô), quá trình hồi phục sẽ phức tạp hơn rất nhiều. 

4. Cách giúp vết xước, trầy giác mạc nhanh lành nhất

Dưới đây là lộ trình cách giúp vết xước, trầy giác mạc nhanh lành nhất mà bạn nên áp dụng ngay:

• Sử dụng nước mắt nhân tạo không chất bảo quản nhiều lần trong ngày giúp làm dịu cảm giác cộm xốn, giữ ẩm và bôi trơn bề mặt nhãn cầu, hỗ trợ quá trình tái tạo biểu mô giác mạc.
• Nhỏ kháng sinh dự phòng theo đơn thuốc của bác sĩ để đảm bảo vết xước không biến chứng thành viêm loét giác mạc. Bạn cần tuân thủ đúng liều lượng, ngay cả khi cảm thấy mắt đã bớt đau.
• Hạn chế sử dụng điện thoại và màn hình trong 24 giờ đầu để giảm kích thích và giúp mắt nghỉ ngơi.
• Tuyệt đối không dụi mắt (yếu tố quan trọng nhất để vết thương tự lành). Vì khi dụi mắt có thể đưa vi khuẩn từ tay vào mắt, làm các tế bào biểu mô mới hình thành bị bong tróc, làm vết xước loét rộng và sâu hơn.
• Nếu đang đeo kính áp tròng, bạn nên ngừng sử dụng ngay và không đeo lại cặp kính cũ. Kính có thể đã nhiễm vi khuẩn sau khi mắt bị trầy xước, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và dẫn đến viêm loét giác mạc

Lưu ý quan trọng: Tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt có chứa chất gây tê, vì có thể làm chậm lành vết thương và gây loét giác mạc nghiêm trọng.

5. Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Mặc dù nhiều vết xước có thể tự lành, nhưng bạn cần đi khám bác sĩ ngay lập tức nếu xuất hiện các dấu hiệu sau đây:

• Đau mắt dữ dội, kịch liệt khiến bạn không thể tập trung làm việc hoặc ngủ được.
• Mắt đỏ kéo dài không có dấu hiệu thuyên giảm mà ngày càng lan rộng.
• Mắt nhìn mờ đi, nhìn vật không rõ nét hoặc nhìn thấy các quầng sáng lạ xung quanh bóng đèn.
• Nhạy sáng, đau nhói hoặc chảy nước mắt giàn giụa mỗi khi tiếp xúc với ánh sáng.
• Có ghèn vàng hoặc mủ ở mắt, đặc biệt khi thấy dịch đục bám trên bề mặt giác mạc.
• Tình trạng cộm xốn, đau nhức không thuyên giảm sau 24 giờ hoặc có xu hướng tăng lên.
• Xuất hiện đốm trắng đục trên tròng đen hoặc có mủ (ghèn xanh/vàng). Đây là dấu hiệu cực kỳ nguy hiểm cảnh báo vết xước đã chuyển sang giai đoạn viêm loét giác mạc.

6. Câu hỏi thường gặp

6.1. Bị xước giác mạc nhỏ thuốc gì?

Đầu tiên, bạn hãy rửa mắt bằng nước muối sinh lý (NaCl 0,9%) để làm sạch và loại bỏ dị vật. Sau khi thăm khám bằng thuốc nhuộm màu mắt chuyên dụng (Fluorescein), bác sĩ thường chỉ định nhỏ kháng sinh phổ rộng để phòng nhiễm trùng và nước mắt nhân tạo không chất bảo quản để nuôi dưỡng biểu mô mau lành.

Cảnh báo: Tuyệt đối không tự mua thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid (như Tobradex, Dexacol, Polydexa…) vì hoạt chất này sẽ khiến vết loét bùng phát, dễ gây thủng giác mạc dẫn đến mù lòa. Mọi loại thuốc nhỏ mắt đều cần có chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa.

6.2. Trầy giác mạc có để lại sẹo không?

Có, nếu vết trầy sâu (tổn thương ăn sâu vào lớp nhu mô hoặc màng Bowman) hoặc bị nhiễm trùng. Tuy nhiên đối với các vết xước nông, nhỏ thường tự lành hoàn toàn sau 24 – 48 giờ.

6.3. Ngủ xong một đêm mắt có hết xước không?

Câu trả lời là Chưa. Giác mạc cần trung bình từ 24 đến 48 giờ để hoàn thành quá trình tái tạo biểu mô. Khi ngủ, việc nhắm mắt làm hạn chế sự trao đổi oxy, có thể khiến tốc độ lành thương chậm hơn so với ban ngày. Để tránh tình trạng đau nhói do mi mắt cọ xát vào vết thương lúc ngủ dậy, bạn nên sử dụng thêm thuốc mỡ kháng sinh hoặc gel dưỡng mắt trước khi đi ngủ theo chỉ định của bác sĩ để tạo lớp màng bôi trơn bảo vệ.

Tình trạng xước giác mạc có tự khỏi không hoàn toàn phụ thuộc vào mức độ và độ sâu của vùng bị tổn thương. Dù giác mạc có khả năng tự phục hồi nhưng bạn không được chủ quan nếu có các dấu hiệu nhiễm trùng và đau nhức kéo dài. Nếu bạn vẫn còn lo lắng về các triệu chứng cộm xốn không thuyên giảm, hãy đến ngay Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa. Với quy trình thăm khám tận tâm, các bác sĩ sẽ giúp bạn rút ngắn thời gian hồi phục.