Bệnh lý đáy mắt ngày càng phổ biến, là mối đe dọa hàng đầu đối với sức khỏe thị giác, đặc biệt đối với người lớn tuổi. Vì nằm sâu bên trong nhãn cầu, những bệnh lý này thường diễn tiến âm thầm nhưng lại là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến mù lòa. Vậy làm thế nào để nhận biết và ngăn chặn những rủi ro này? Hãy cùng Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa tìm hiểu chi tiết khái niệm, triệu chứng và các biện pháp bảo vệ đôi mắt khỏi những bệnh lý nguy hiểm này.

1. Đáy mắt là bệnh lý gì?

Đáy mắt là khu vực bên trong cùng của nhãn cầu, bao gồm 2 bộ phận có mối liên hệ mật thiết với nhau, đó là võng mạc và dịch kính.

• Võng mạc: Lớp màng thần kinh nhạy cảm, mỏng nhất, nằm ở phía sau cùng bên trong nhãn cầu. Trong đó, hoàng điểm là vùng trung tâm quan trọng nhất, bạn nhìn rõ từng chi tiết hình ảnh.
• Dịch kính: Là khối gel trong suốt chiếm phần lớn thể tích nhãn cầu. Dịch kính giúp duy trì hình dạng hình cầu của mắt và áp sát lớp võng mạc vào thành nhãn cầu.

Bệnh đáy mắt là một thuật ngữ y khoa, chỉ chung tất cả các bệnh lý liên quan đến dịch kính và võng mạc. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây mất thị lực ở người cao tuổi, tuy nhiên nhiều người vẫn còn chủ quan vì bệnh thường diễn tiến âm thầm ở giai đoạn đầu.

2. Bệnh đáy mắt bao gồm những bệnh nào?

Các bệnh lý đáy mắt thường được xếp vào nhóm nguy hiểm vì ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực, có thể dẫn đến mù lòa nếu không được chẩn đoán và điều trị sớm. Dưới đây là những bệnh lý đáy mắt phổ biến:

• Xuất huyết dịch kính
• Vẩn đục dịch kính
• Bệnh võng mạc tiểu đường
• Rách hoặc bong võng mạc
• Thoái hóa điểm vàng ở người già
• Màng trước võng mạc
• Thoái hóa võng mạc
• Viêm màng bồ đào
• Tắc tĩnh mạch/ động mạch võng mạc
• Thoái hóa dịch kính
• Lỗ hoàng điểm

3. Dấu hiệu nhận biết sớm ở bệnh đáy mắt

Giai đoạn đầu của các bệnh lý vùng đáy mắt thường rất mờ nhạt, dễ nhầm lẫn với mệt mỏi thị giác thông thường nên người bệnh hay chủ quan. Do đó, bạn hãy lưu ý nếu gặp phải các biểu hiện sau:

• Nhìn mờ: Thị lực suy giảm dần dần, không cải thiện sau khi nghỉ ngơi. Đặc biệt khó khăn khi quan sát các chi tiết ở trung tâm hoặc nhìn trong môi trường thiếu sáng.
• Khó phân biệt màu sắc: Màu sắc trở nên nhợt nhạt, thiếu độ tương phản, giống như có một lớp sương mù bao phủ trước mắt.
• Ruồi bay: Thấy các chấm đen, sợi tơ hoặc bóng mờ di chuyển lơ lửng theo hướng liếc mắt. Tình trạng này đặc biệt nguy hiểm nếu số lượng “ruồi bay” tăng lên đột ngột.
• Chớp sáng: Bệnh nhân cảm nhận những tia sáng lóe lên bất ngờ, rõ nhất trong bóng tối, do dịch kính co kéo võng mạc. Nếu kèm theo mờ mắt, xuất hiện nhiều chấm đen hoặc cảm giác có tấm rèm che tầm nhìn, cần đến cấp cứu ngay vì đây là dấu hiệu cảnh báo bong võng mạc với nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn.
• Nhìn hình méo mó: Đây là dấu hiệu điển hình của bệnh lý hoàng điểm. Các đường thẳng bị nhìn thành đường cong, gãy khúc hoặc hình ảnh bị biến dạng kích thước.
• Khuyết thị trường: Một phần không gian phía trước bị che khuất.

4. Cách phòng ngừa bệnh đáy mắt

Bệnh lý đáy mắt thường tiến triển âm thầm, vì vậy việc chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa rất quan trọng để bảo vệ thị lực. Dưới đây là một số cách giúp ngăn ngừa các bệnh lý ở đáy mắt: 

• Thăm khám mắt định kỳ: Nên duy trì khám mắt từ 6 – 12 tháng/lần, bác sĩ sẽ soi đáy mắt để kiểm tra giúp phát hiện sớm các dấu hiệu của bệnh. Nếu có bất thường, bạn sẽ được chỉ định chụp đáy mắt. Kỹ thuật này giúp lưu lại hình ảnh màu sắc nét của võng mạc để làm cơ sở dữ liệu so sánh, theo dõi tiến triển bệnh theo thời gian và hỗ trợ hội chẩn chính xác các biến chứng. 
• Kiểm soát các bệnh lý nền: Đáy mắt phản ánh trực tiếp sức khỏe cơ thể, do đó bạn cần kiểm soát chặt chẽ chỉ số đường huyết, huyết áp và mỡ máu để ngăn biến chứng võng mạc. 
• Chế độ dinh dưỡng: Bổ sung thực phẩm giàu Vitamin A, C, E, Kẽm và Lutein, Zeaxanthin, Omega-3 (có nhiều trong rau xanh đậm như cải bó xôi, cá hồi, trứng và các loại hạt).
• Duy trì lối sống lành mạnh: Hút thuốc là tác nhân hàng đầu làm tăng nguy cơ thoái hóa hoàng điểm. Đồng thời duy trì cân nặng hợp lý và tập thể dục thường xuyên để cải thiện tuần hoàn máu đến mắt.
• Chống tia UV và ánh sáng xanh: Đeo kính râm khi ra ngoài trời nắng và sử dụng kính lọc ánh sáng xanh khi làm việc lâu với máy tính, điện thoại. 
• Giữ gìn vệ sinh mắt: Tránh đưa tay bẩn lên mắt, không dùng chung đồ cá nhân và đeo kính bảo hộ khi làm việc trong môi trường khói bụi, hóa chất.

5. Câu hỏi thường gặp

5.1. Chụp đáy mắt để làm gì?

Nhiều người bệnh thường thắc mắc chụp đáy mắt để làm gì khi được bác sĩ chỉ định. Thực tế, đây là kỹ thuật ghi lại hình ảnh chi tiết các cấu trúc bên trong nhãn cầu, giúp chẩn đoán sớm các bệnh lý nguy hiểm, đồng thời lưu trữ dữ liệu để so sánh tiến triển bệnh và lập phác đồ điều trị kịp thời.

5.2. Hỏng đáy mắt có chữa được không?

Việc điều trị có hiệu quả hay không phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân và giai đoạn bệnh. Đối với các bệnh lý đáy mắt, mục tiêu điều trị chính thường là bảo tồn thị lực còn lại và ngăn ngừa mù lòa, chứ rất khó để khôi phục thị lực hoàn toàn như ban đầu nếu tế bào thần kinh đã bị tổn thương.

Đáy mắt bị tổn thương nặng rất khó phục hồi hoàn toàn. Việc phát hiện sớm qua thăm khám chuyên khoa là cách duy nhất để ngăn chặn biến chứng và giữ gìn đôi mắt sáng khỏe. Hãy đặt lịch hẹn ngay hôm nay tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được đội ngũ bác sĩ nhãn khoa hàng đầu trực tiếp thăm khám và tư vấn phác đồ điều trị, giúp bảo vệ thị lực của bạn.