Thị lực suy yếu ảnh hưởng đến năng suất làm việc và cuộc sống. Nếu không được phát hiện kịp thời, có thể gây ra các bệnh lý đáy mắt nghiêm trọng. Tuy nhiên chỉ kiểm tra mắt thông thường không thể phát hiện những nguy cơ tiềm ẩn bên trong nhãn cầu. Do đó công nghệ chụp đáy mắt ra đời như một giải pháp giúp bác sĩ quan sát chi tiết tình trạng võng mạc, gai thị, hoàng điểm và hệ thống mạch máu. Vậy chụp đáy mắt để làm gì? Quy trình như thế nào? Cùng Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa tìm hiểu chi tiết ngay sau đây. 

1. Chụp ảnh đáy mắt là gì?

Chụp ảnh đáy mắt là một phương pháp chẩn đoán hình ảnh hiện đại, không xâm lấn và không gây đau đớn. Bác sĩ sẽ sử dụng thiết bị chuyên dụng có độ phóng đại cao để ghi lại toàn cảnh lớp võng mạc và các cấu trúc nằm sâu nhất bên trong nhãn cầu. Những bức ảnh này giúp bác sĩ chuyên khoa quan sát kỹ các bộ phận quan trọng đối với thị lực, bao gồm:

• Võng mạc: Lớp tế bào cảm quang, có nhiệm vụ gửi tín hiệu về ánh sáng mà chúng nhận được đến não bộ. Não sẽ sử dụng những tín hiệu đó để xây dựng nên hình ảnh toàn cảnh mà bạn nhìn thấy.
• Điểm vàng: Phần nhạy cảm nhất của võng mạc. Nó chứa các tế bào cảm quang giúp bạn nhìn rõ màu sắc và các chi tiết nhỏ.
• Dây thần kinh thị giác: Giống như một sợi dây cáp dữ liệu kết nối võng mạc với não bộ. Nhiều bệnh lý về mắt có thể gây ảnh hưởng đến phần dây thần kinh nối vào phía sau mắt này.
• Màng mạch: Là lớp màng nằm giữa võng mạc và củng mạc, chứa mạng lưới mạch máu dày đặc để nuôi dưỡng các lớp ngoài của võng mạc. Thông qua hình ảnh đáy mắt, bác sĩ có thể gián tiếp đánh giá tình trạng tưới máu hoặc các tổn thương sâu liên quan đến màng mạch.

Lưu ý quan trọng: Đặc biệt với những ai cận thị nặng (trên 6 Diop), nhóm này rất cần chụp đáy mắt trường rộng để tầm soát các thoái hóa võng mạc chu biên. Đây vốn là nguy cơ hàng đầu gây bong võng mạc dẫn đến mù lòa.

2. Vai trò của chụp đáy mắt để làm gì trong điều trị nhãn khoa?

Hiện nay, phương pháp này được áp dụng rộng rãi như một trợ thủ đắc lực giúp bác sĩ chẩn đoán và đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả nhờ những ưu điểm vượt trội:

• Chẩn đoán sớm bệnh lý: Đây là công cụ quan trọng nhất để tầm soát sớm các biến chứng trên mắt của bệnh nhân tiểu đường và cao huyết áp. Những thay đổi nhỏ trên mạch máu thường được phát hiện qua ảnh chụp trước khi bệnh nhân nhận thấy thị lực giảm sút.
• Xây dựng phác đồ điều trị: Nhờ hình ảnh chi tiết và toàn diện về các lớp võng mạc, bác sĩ có thể đánh giá đúng mức độ nghiêm trọng và nguyên nhân gây bệnh. Từ đó, đưa ra các quyết định can thiệp chính xác như: tiêm nội nhãn, laser quang đông hay phẫu thuật dịch kính.
• Theo dõi tiến triển bệnh: Hình ảnh kỹ thuật số được lưu trữ làm dữ liệu đối chiếu khách quan. Bác sĩ có thể so sánh các bức ảnh qua từng đợt khám để đánh giá mức độ đáp ứng điều trị của các bệnh lý mãn tính như: thoái hóa điểm vàng tuổi già, phù hoàng điểm, hay võng mạc đái tháo đường.
• Cá nhân hóa điều trị: Dựa trên những thay đổi nhỏ nhất ở dây thần kinh và mạch máu, bác sĩ sẽ đưa ra phương án điều trị phù hợp nhất cho từng bệnh nhân.
• Quy trình nhanh chóng, không xâm lấn: Chỉ mất vài phút thực hiện, quy trình nhẹ nhàng, không gây đau đớn hay khó chịu, giúp bệnh nhân (đặc biệt là người già và trẻ em) gỡ bỏ tâm lý lo ngại khi đi khám.

3. Các thiết bị chụp đáy mắt tại Bệnh Viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa 

• Máy chụp đáy mắt tiêu chuẩn: Thường có cấu trúc giống kính thiên văn, có giá đỡ cằm và trán cho bệnh nhân, và thị kính cùng bộ điều khiển cho bác sĩ. Máy chụp ảnh màu, giúp đánh giá cấu trúc mắt chi tiết, phát hiện sớm các tổn thương mà mắt thường khó thấy. Máy cung cấp hình ảnh màu sắc chân thực, giúp chẩn đoán chính xác và lưu trữ để theo dõi tiến triển bệnh. 
• Máy ảnh laser trường rộng: Là thiết bị y tế dùng tia laser quét để tạo ảnh chi tiết võng mạc và dây thần kinh thị giác với trường nhìn rộng. Máy cung cấp hình ảnh màu sắc trung thực để bác sĩ đánh giá sâu hơn. Ngoài ra, công nghệ này đặc biệt quan trọng đối với bệnh nhân cận thị nặng. Máy chụp thông thường chỉ thấy được vùng trung tâm, trong khi máy trường rộng có thể ‘quét’ sạch các tổn thương âm thầm ở vùng rìa võng mạc (chu biên) – nơi thường xuyên xảy ra các vết rách gây bong võng mạc ở người cận thị.

4. Quy trình tiến hành chụp đáy mắt 

Quy trình chụp đáy mắt là một kỹ thuật diễn ra khá nhanh chóng nhưng đòi hỏi sự phối hợp giữa bệnh nhân và kỹ thuật viên. Dưới đây là các bước chi tiết giúp bạn hình dung rõ hơn về quá trình này:

Bước 1: Chuẩn bị trước khi chụp

• Bác sĩ giải thích mục đích chụp và các lưu ý sau khi chụp.
• Làm sạch các vị trí tiếp xúc như phần tựa cằm và trán bằng cồn y tế để đảm bảo an toàn.
• Bệnh nhân tháo kính cận/viễn (nếu có).
• Nhỏ thuốc giãn đồng tử (nếu cần), giúp đồng tử mở rộng để bác sĩ quan sát rõ toàn cảnh võng mạc và hoàng điểm. 

Lưu ý quan trọng: Trước khi nhỏ thuốc giãn đồng tử, bác sĩ bắt buộc phải kiểm tra góc tiền phòng. Chống chỉ định nhỏ giãn đối với người bị Glôcôm góc đóng hoặc tiền phòng nông để tránh gây ra cơn tăng nhãn áp cấp tính.

Sau khi nhỏ, thời gian chờ thuốc ngấm trung bình từ 15-30 phút, nhưng có thể kéo dài đến 60 phút ở người cao tuổi hoặc bệnh nhân tiểu đường lâu năm.

Bước 2: Thực hiện chụp đáy mắt

• Bạn ngồi đối diện máy chụp, đặt cằm lên giá đỡ và áp sát trán vào thanh tựa.
• Bác sĩ sẽ yêu cầu bạn mở to mắt và nhìn vào một điểm cố định bên trong máy hoặc nhìn theo hướng chỉ dẫn để bộc lộ rõ vùng cần chụp.
• Bác sĩ điều chỉnh máy để chiếu sáng và chụp ít nhất 2 ảnh cho mỗi mắt (tập trung vào đĩa thị và hoàng điểm). Bạn có thể thấy một vài tia sáng chớp nhẹ, nhưng hoàn toàn không đau.

Bước 3: Sau khi chụp

• Bác sĩ xem xét hình ảnh chụp đáy mắt trên màn hình để đưa ra chẩn đoán ngay lập tức hoặc so sánh với các kết quả soi đáy mắt trước đó, giúp bác sĩ đưa ra kết luận cuối cùng về tình trạng võng mạc của bạn.
• Thị lực sẽ phục hồi hoàn toàn sau vài giờ.

Lưu ý: Đeo kính râm khi ra ngoài trời để tránh chói mắt. Tuyệt đối không tự lái xe trong vòng 4 – 6 giờ sau đó cho đến khi đồng tử co lại bình thường.

5. Một số phản ứng nhẹ có thể gặp trong quá trình chụp đáy mắt

Về cơ bản, chụp ảnh đáy mắt là một quy trình chẩn đoán hình ảnh cực kỳ an toàn, không xâm lấn và không gây đau đớn. Tuy nhiên, để quá trình thăm khám diễn ra thuận lợi nhất, bạn nên lưu ý một số phản ứng nhẹ thường gặp sau đây: 

• Phản ứng với thuốc giãn đồng tử: Bạn sẽ thấy khó khăn khi đọc chữ hoặc nhìn gần trong vòng vài giờ sau khi nhỏ thuốc. Khi đồng tử giãn rộng, mắt sẽ tiếp nhận nhiều ánh sáng hơn bình thường. Bạn có thể thấy chói mắt ngay cả khi ở trong nhà. Tuy nhiên các triệu chứng này thường tự biến mất sau 4 – 6 giờ. 
• Lóa mắt nhất thời: Sau mỗi lần máy nháy đèn flash, bạn có thể thấy những “điểm mù” hoặc vệt sáng ảo trong vài giây. Điều này hoàn toàn bình thường, tương tự như khi bạn vô tình nhìn vào đèn flash của máy ảnh điện thoại.
• Mỏi mắt: Việc phải mở to mắt và nhìn cố định vào một điểm có thể gây cảm giác mỏi nhẹ, nhưng sẽ biến mất ngay khi kết thúc quy trình.

Mong rằng những chia sẻ chuyên môn trên sẽ giúp bạn hiểu rõ mục đích chụp đáy mắt để làm gì và quy trình thực hiện chi tiết. Chụp đáy mắt là kỹ thuật thăm khám hiện đại, giúp bác sĩ phát hiện và chẩn đoán sớm các bệnh lý về đáy mắt. Nếu bạn đang gặp các triệu chứng liên quan hãy thực hiện chụp đáy mắt ngay hôm nay, để được thăm khám trực tiếp cùng đội ngũ bác sĩ nhãn khoa hàng đầu tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa.