Mặc dù đa phần sốt xuất huyết mắt đỏ không quá nguy hiểm, nhưng đôi khi nó lại là tín hiệu cảnh báo những biến chứng tiềm ẩn về thị lực nếu chúng ta chủ quan. Vậy nguyên nhân chính là gì, triệu chứng nhận biết ra sao và cách xử trí như thế nào hiệu quả nhất để bảo vệ đôi mắt? Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ giải đáp chi tiết ngay dưới đây.

1. Sốt xuất huyết có bị đỏ mắt không?

Có. Tình trạng đỏ mắt có thể xảy ra ở một số bệnh nhân sốt xuất huyết, nhưng không phải tất cả.

Nguyên nhân chính là do trong giai đoạn nguy hiểm của bệnh (thường là ngày thứ 3 đến ngày thứ 7), lượng tiểu cầu trong máu giảm thấp đột ngột. Khi tiểu cầu giảm nặng, thành mạch máu trở nên yếu và dễ vỡ, dẫn đến các biểu hiện xuất huyết dưới da và niêm mạc. Biểu hiện này bao gồm cả tình trạng vỡ các mạch máu nhỏ ở mắt, tạo thành mảng đỏ tươi trên lòng trắng.

Những đốm đỏ ở mắt này thường không gây đau hay ảnh hưởng thị lực, nhưng chúng là một dấu hiệu cảnh báo quan trọng cho thấy cơ thể đang có tình trạng xuất huyết bên trong và cần được theo dõi y tế sát sao.

2. Nguyên nhân gây mắt đỏ khi bị sốt xuất huyết

Mắt đỏ khi bị sốt xuất huyết có thể xuất phát từ hai nguyên nhân chính mà Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa thường xuyên ghi nhận:

• Do phản ứng viêm và giãn mạch máu: Khi cơ thể bị sốt cao do virus Dengue, một phản ứng viêm toàn thân sẽ xảy ra. Điều này khiến các vi mạch ở kết mạc mắt giãn nở mạnh mẽ. Tình trạng giãn nở này là nguyên nhân trực tiếp gây ra hiện tượng mắt nổi gân máu (hay còn gọi là cương tụ kết mạc). Lúc này, mắt của người bệnh có thể trông đỏ ngầu, có cảm giác nóng hổi và khó chịu. Đây là một phản ứng tự nhiên của cơ thể đối với tình trạng nhiễm trùng, chưa có máu chảy ra ngoài mà chỉ là mạch máu giãn nở mạnh hơn bình thường.
• Do xuất huyết dưới kết mạc: Như đã đề cập ở phần trước, nếu tiểu cầu giảm quá thấp, các mao mạch nhỏ ở kết mạc mắt có thể bị vỡ, gây ra các mảng xuất huyết màu đỏ tươi trên lòng trắng mắt. Đây là một biểu hiện của tình trạng xuất huyết nói chung trong bệnh sốt xuất huyết.

Cảnh báo nguy hiểm (Hiếm gặp): Xuất huyết hốc mắt. Nếu bạn thấy mắt lồi ra, đau nhức khi liếc hoặc nhìn đôi (thấy hai hình), cần cấp cứu nhãn khoa ngay lập tức để tránh chèn ép thần kinh thị, gây mù vĩnh viễn.

3. Triệu chứng nhận biết sốt xuất huyết mắt đỏ

Những dấu hiệu nhận biết dưới đây là cảnh báo mà bạn cần lưu ý:

• Đỏ mắt không kèm tiết dịch bất thường: Mắt đỏ do sốt xuất huyết thường là tình trạng lòng trắng mắt có những mảng đỏ tươi hoặc toàn bộ mắt đỏ ngầu do cương tụ mạch máu. Điểm đặc biệt là thường không có hoặc rất ít ghèn (dịch tiết) bất thường như mủ xanh, vàng. Nếu có, ghèn thường trong và không dính.
• Các triệu chứng sốt xuất huyết đi kèm: Tình trạng mắt đỏ xuất hiện trong bối cảnh các triệu chứng đặc trưng của sốt xuất huyết như:
  • Sốt cao đột ngột, có thể lên đến 39-40 độ C, khó hạ.
  • Đau đầu dữ dội ở vùng trán.
  • Đau nhức cơ, khớp, và sau nhãn cầu.
  • Buồn nôn hoặc nôn mửa.
  • Phát ban đỏ trên da (thường xuất hiện vào khoảng ngày thứ 3-5 của bệnh).
  • Chấm xuất huyết dưới da, chảy máu chân răng, chảy máu cam (ở các trường hợp nặng).
• Không có tính chất lây lan: Mắt đỏ do sốt xuất huyết hoàn toàn không lây nhiễm vì đây là triệu chứng xuất huyết nội tại do bệnh toàn thân, không phải do virus tại mắt.

Bạn cần phân biệt với Đau mắt đỏ lây nhiễm (Viêm kết mạc do Adenovirus). Nếu mắt đỏ rực kèm theo tiết dịch (ghèn) xanh/vàng, dính mi và dễ lây lan cho người thân qua tiếp xúc hoặc dùng chung đồ, thì đây gần như chắc chắn là đau mắt đỏ lây nhiễm, chứ không phải biểu hiện của sốt xuất huyết.

4. Sốt xuất huyết mắt đỏ có nguy hiểm không?

Đa số các trường hợp mắt đỏ khi bị sốt xuất huyết là những biểu hiện không quá nghiêm trọng, nhưng vẫn tồn tại những biến chứng mắt nguy hiểm cần đặc biệt lưu ý.

• Những biểu hiện mắt đỏ thường gặp (và ít nguy hiểm): Đỏ mắt trong sốt xuất huyết thường do giãn mạch nhỏ hoặc xuất huyết dưới kết mạc nhẹ, xuất hiện dưới dạng chấm/mảng đỏ trên lòng trắng. Tình trạng này xảy ra khi thành mạch yếu đi tạm thời do virus và giảm tiểu cầu. Thường không gây đau nhức, không ảnh hưởng đến thị lực và sẽ tự khỏi trong 1-2 tuần khi sốt xuất huyết thuyên giảm. 
• Có một vài biến chứng mắt nghiêm trọng (dù hiếm gặp) cần đặc biệt cẩn trọng: 
  • Xuất huyết dịch kính hoặc võng mạc: Máu chảy vào bên trong mắt, gây cản trở đường truyền ánh sáng, làm thị lực suy giảm đột ngột.
  • Phù hoàng điểm hoặc Xuất huyết hoàng điểm: Gây tổn thương vùng trung tâm võng mạc, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng nhìn chi tiết, đọc hoặc nhận diện vật thể.
  • Viêm thị thần kinh: Dây thần kinh thị giác bị viêm, dẫn đến giảm thị lực đáng kể, có thể để lại ám điểm lớn.

Cảnh báo khẩn cấp về Thị lực: Các biến chứng nguy hiểm ở đáy mắt có thể xảy ra ngay cả khi bạn đã hết sốt. Hãy đi khám mắt ngay lập tức nếu thị lực giảm sút đột ngột, mờ mắt, nhìn vật biến dạng (như thấy khung cửa hoặc các dòng kẻ bị cong méo) hoặc thấy chớp sáng. Đây là báo động đỏ của tình trạng phù hoàng điểm, cần can thiệp ngay để giữ lại thị lực trung tâm.

5. Cách xử lý và điều trị sốt xuất huyết mắt đỏ

Việc xử lý và điều trị sốt xuất huyết mắt đỏ cần được thực hiện một cách khoa học, kết hợp giữa chăm sóc tại nhà và sự can thiệp y tế khi cần thiết.

5.1. Chăm sóc tại nhà

Nếu tình trạng mắt đỏ chỉ là do giãn mạch hoặc xuất huyết dưới kết mạc nhẹ, không kèm theo giảm thị lực hay đau nhức, bệnh nhân có thể áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà dưới sự hướng dẫn của bác sĩ:

• Nghỉ ngơi mắt: Hạn chế tối đa thiết bị điện tử và đọc sách; giữ tâm thế thư giãn để mắt hồi phục.
• Chườm mát & Không dụi mắt: Chườm mát 10-15 phút giúp dịu mắt. Tuyệt đối không chườm nóng và không dụi mắt để tránh làm vỡ mạch máu, khiến mảng máu loang rộng nhanh chóng.
• Vệ sinh & Bảo vệ: Nhỏ nước muối sinh lý 0.9% hàng ngày; đeo kính râm khi ra ngoài để tránh khói bụi và ánh sáng mạnh.
• Dinh dưỡng: Tăng cường Vitamin C (bền mạch máu), Vitamin A và Lutein (phục hồi võng mạc) từ rau xanh, cà rốt, trứng.
• Không tự ý dùng thuốc: Ngoài nước muối sinh lý, tuyệt đối không dùng thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid (như Tobradex, Polydexa…) vì dễ gây tăng nhãn áp và làm xuất huyết nặng hơn.

5.2. Điều trị y tế

Bệnh nhân sốt xuất huyết, đặc biệt là những người có biểu hiện mắt đỏ, cần được theo dõi sát sao bởi đội ngũ y bác sĩ. Việc điều trị y tế sẽ tập trung vào việc kiểm soát bệnh sốt xuất huyết nói chung và xử lý các biến chứng mắt nếu có:

• Điều trị toàn thân: Hạ sốt bằng Paracetamol (tránh Aspirin/Ibuprofen), bù dịch và theo dõi sát chỉ số tiểu cầu theo phác đồ nội khoa.
• Thăm khám chuyên sâu: Nếu mờ mắt hoặc đau nhức, bệnh nhân cần thực hiện:
  • Soi đáy mắt & Siêu âm: Kiểm tra máu tụ trong dịch kính và võng mạc.
  • Chụp OCT: Tầm soát chi tiết các tổn thương lớp tế bào võng mạc.
• Can thiệp ngoại khoa: Phẫu thuật cắt dịch kính nếu xuất huyết nội nhãn nặng, đe dọa thị lực.
• Tái khám sau hồi phục: Sau khi hết sốt 1–2 tuần, cần đi soi lại đáy mắt để tầm soát các tổn thương viêm võng mạc âm thầm, ngay cả khi thị lực đang bình thường.

6. Cách phòng ngừa sốt xuất huyết mắt đỏ

Phòng ngừa sốt xuất huyết mắt đỏ thực chất là phòng ngừa bệnh sốt xuất huyết nói chung. Khi không mắc bệnh, nguy cơ xuất hiện các biến chứng liên quan đến mắt cũng sẽ không còn. Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa khuyến nghị cộng đồng thực hiện nghiêm túc các biện pháp sau:

• Diệt muỗi, lăng quăng (bọ gậy): Hãy thực hiện chiến dịch “Không có lăng quăng, không có sốt xuất huyết” tại gia đình và cộng đồng:
  • Loại bỏ các vật dụng chứa nước đọng như vỏ xe cũ, bát đĩa vỡ, chai lọ.
  • Đậy kín các dụng cụ chứa nước sinh hoạt như lu, vại, bể nước.
  • Thay nước bình hoa, chậu cây cảnh thường xuyên (ít nhất 2 lần/tuần).
  • Thả cá vào các dụng cụ chứa nước lớn để diệt lăng quăng.
• Phòng tránh muỗi đốt:
  • Ngủ màn (mùng) cả ban ngày lẫn ban đêm, đặc biệt là vào ban ngày, khi muỗi vằn hoạt động mạnh nhất.
  • Mặc quần áo dài tay, sáng màu khi đi ra ngoài hoặc ở những khu vực có nhiều muỗi.
  • Sử dụng kem chống muỗi, bình xịt côn trùng trong nhà và các khu vực quanh nhà.
  • Lắp đặt lưới chống muỗi ở cửa sổ và cửa ra vào.
• Vệ sinh môi trường sống: Giữ nhà cửa thông thoáng, sạch sẽ, phát quang bụi rậm quanh nhà để muỗi không có nơi trú ẩn.
• Nâng cao sức đề kháng: Ăn uống đủ chất, sinh hoạt lành mạnh để có một cơ thể khỏe mạnh, chống lại bệnh tật tốt hơn.
• Chủ động tiêm phòng vắc xin Dengue: Hiện nay, đã có vắc xin phòng sốt xuất huyết được cấp phép lưu hành ở một số quốc gia. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ về việc tiêm phòng nếu bạn hoặc người thân sống trong vùng dịch tễ hoặc có nguy cơ cao.

Sốt xuất huyết mắt đỏ là một biểu hiện không thể bỏ qua. Dù đa phần các trường hợp không quá nguy hiểm, nắm được các dấu hiệu và cách xử trí kịp thời sẽ giúp bạn bảo vệ thị lực tốt hơn. Hãy luôn chủ động phòng ngừa sốt xuất huyết và liên hệ Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa khi có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào về mắt để được thăm khám và có phương án xử lý kịp thời từ bác sĩ chuyên khoa mắt có nhiều năm kinh nghiệm.