Viễn loạn nhược thị xảy ra khi đôi mắt phải đối mặt cùng lúc với tình trạng nhìn mờ, hình ảnh biến dạng và sự suy giảm thị lực chức năng. Khác với tật khúc xạ thông thường có thể giải quyết bằng cách đeo kính, nhược thị có nguy cơ suy giảm thị lực vĩnh viễn nếu không được can thiệp kịp thời. Hãy cùng Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa tìm hiểu mức độ nguy hiểm của bệnh và các phương pháp điều trị viễn loạn nhược thị tốt nhất hiện nay.

1. Viễn loạn nhược thị là gì?

Viễn loạn nhược thị là một tình trạng nhãn khoa phức tạp, xảy ra khi một hoặc cả hai mắt đồng thời mắc phải ba vấn đề: viễn thị, loạn thị và nhược thị. Mắt vừa nhìn xa mờ, méo mó, hình ảnh giữa hai mắt không đồng nhất (một mắt rõ, một mắt mờ méo), não bộ không thể hợp nhất hình ảnh, dễ gây ra tình trạng mất thị giác chiều sâu (3D). Đây là lý do tại sao trẻ bị bệnh này hay bước hụt cầu thang hoặc vụng về khi bắt bóng. 

Đây không đơn thuần là một tật khúc xạ thông thường mà là một hội chứng suy giảm thị lực chức năng, không thể cải thiện hoàn toàn bằng kính và thường gặp ở trẻ em. 

2. Viễn loạn nhược thị có nguy hiểm không? Có chữa khỏi được không?

Có, Viễn loạn nhược thị là một tình trạng thực sự nguy hiểm nếu không được chữa trị kịp thời trong “giai đoạn vàng” (thường trước 7 tuổi), não bộ sẽ hoàn toàn ngắt kết nối với mắt yếu. 

Từ 7 – 17 tuổi khả năng chữa khỏi vẫn còn nhưng đòi hỏi sự kiên trì và thời gian điều trị kéo dài hơn. Sau lứa tuổi này, khi hệ thần kinh thị giác đã hoàn thiện, khả năng phục hồi sẽ rất hạn chế dù người bệnh có phẫu thuật hay sử dụng các loại kính đắt tiền. 

Mức độ nguy hiểm và khả năng chữa khỏi phụ thuộc hoàn toàn vào độ tuổi phát hiện và sự kiên trì trong quá trình điều trị. Tình trạng viễn loạn nhược thị có thể dẫn đến nguy cơ suy giảm thị lực vĩnh viễn hoặc nhược thị một mắt. Do đó cần đưa trẻ đi khám mắt định kỳ, đặc biệt là trước 7 tuổi để phát hiện sớm và điều trị ngay.

Tuy nhiên, bằng các công nghệ tập luyện thị giác hiện đại kết hợp với chỉnh quang tối ưu, người trưởng thành vẫn có thể đạt được những cải thiện đáng kể về độ sắc nét và khả năng phối hợp thị giác so với trước khi điều trị.

3. Các phương pháp điều trị bệnh viễn loạn nhược thị

Điều trị viễn loạn nhược thị là một quá trình kiên trì, kết hợp giữa việc điều chỉnh khúc xạ và rèn luyện chức năng thị giác. Dưới đây là các phương pháp điều trị hiệu quả đang được áp dụng phổ biến:

3.1. Đeo kính gọng chuyên dụng (BẮT BUỘC)

Đây là bước bắt buộc. Kính giúp điều chỉnh triệt để các sai số khúc xạ (viễn thị và loạn thị), mang lại hình ảnh sắc nét nhất lên võng mạc. Việc đeo kính phải được duy trì liên tục để não bộ dần làm quen với việc tiếp nhận tín hiệu hình ảnh rõ ràng.

Lưu ý quan trọng: Trẻ cần được đo khúc xạ kỹ lưỡng để có đơn kính chính xác, đeo kính duy trì 24/24 (trừ lúc ngủ) để não bộ làm quen với hình ảnh rõ nét.

3.2. Che mắt

Phương pháp này áp dụng cho trường hợp nhược thị một mắt. Bằng cách bịt kín mắt khỏe từ 2–6 tiếng mỗi ngày, chúng ta buộc não bộ phải sử dụng mắt yếu, từ đó kích thích các tế bào thần kinh thị giác tại mắt nhược thị phát triển trở lại.

3.3. Tập nhược thị

Các bài tập như xâu hạt cườm, tô màu tranh chi tiết…đây được gọi là trị liệu tích cực (Active Visual Stimulation). Khi mắt khỏe bị che, mắt yếu buộc phải làm những việc đòi hỏi độ tập trung cực cao, từ đó kích thích các tế bào thần kinh thị giác vốn đang ‘ngủ quên’ hoạt động trở lại mạnh mẽ hơn.

3.4. Phẫu thuật (Nếu có chỉ định)

Nhiều phụ huynh thường thắc mắc “mổ nhược thị cho con có điều trị dứt điểm bệnh được không”. Thực tế không có một phương pháp phẫu thuật nào tác động trực tiếp để chữa khỏi nhược thị. Phương pháp điều trị cốt lõi cho viễn loạn nhược thị vẫn là đeo kính gọng tối ưu và tập luyện.

Tuy nhiên, trong trường hợp trẻ bị viễn thị cao dẫn đến biến chứng Lác/ Lé (lác trong do điều tiết) đeo kính không thể giúp mắt thẳng trục hoàn toàn, bác sĩ sẽ chỉ định can thiệp ngoại khoa.

Phẫu thuật lác (lé): Can thiệp vào các cơ vận nhãn để chỉnh trục nhãn cầu thẳng hàng. Khi hai mắt cùng nhìn về một hướng, quá trình hợp thị (phối hợp nhìn bằng hai mắt) của não bộ sẽ diễn ra thuận lợi hơn, loại bỏ tình trạng mắt khỏe ức chế mắt yếu.

Lưu ý quan trọng: Phẫu thuật lác chỉ giúp giải quyết vấn đề “thẳng trục” về mặt cơ học nhãn cầu và thẩm mỹ. Sau khi mổ xong, trẻ vẫn bắt buộc phải phối hợp đeo kính viễn – loạn và kiên trì tập nhược thị (che mắt, tập máy) theo đúng phác đồ thị lực mới có thể hồi phục.

4. Những lưu ý khi mắc bệnh viễn loạn nhược thị

Dưới đây là những lưu ý quan trọng mà bạn cần tuyệt đối tránh khi điều trị bệnh hoặc chăm sóc trẻ mắc viễn loạn nhược thị:

• Tuyệt đối không đo kính tại các tiệm kính thông thường: Đo kính viễn loạn ở trẻ em tại đây thường không đảm bảo độ chính xác. Bạn bắt buộc phải đưa trẻ đến bệnh viện hoặc Phòng khám chuyên khoa mắt để được bác sĩ thăm khám và thực hiện quy trình đo khúc xạ chuẩn y khoa.
• Đo kính viễn loạn bắt buộc phải nhỏ thuốc liệt điều tiết: Nếu đo kính viễn loạn không nhỏ thuốc liệt điều tiết, trẻ rất dễ đeo kính sai độ, khiến tình trạng nhược thị không những không cải thiện mà còn trầm trọng hơn, gây mỏi mắt và đau đầu kéo dài.
• Không tự ý tháo kính hoặc bỏ dán mắt: Tự ý tháo kính hay bỏ dán mắt sẽ khiến mắt khỏe tiếp tục lấn lướt mắt yếu, làm vô hiệu hóa mọi nỗ lực tập luyện trước đó. Bạn cần kiên trì nhắc nhở và tạo động lực để trẻ hợp tác.
• Duy trì lịch tái khám định kỳ: Tái khám theo chỉ định giúp xác định liệu độ kính hiện tại còn phù hợp hay không, mức độ nhược thị đã cải thiện đến đâu để bác sĩ điều chỉnh giờ dán mắt. Thông thường, trẻ cần tái khám sau mỗi 3 – 6 tháng để đảm bảo phác đồ điều trị đạt hiệu quả cao nhất.

5. Câu hỏi thường gặp

5.1. Viễn loạn nhược thị có mổ được không?

Với trẻ em dưới 18 tuổi, giác mạc và độ khúc xạ chưa ổn định nên không được chỉ định mổ LASIK/SMILE/Phakic, phương pháp duy nhất là đeo kính gọng/kính áp tròng.

Với người trưởng thành trên 18 tuổi có thể phẫu thuật khúc xạ để bỏ kính gọng. Tuy nhiên, phẫu thuật chỉ giải quyết độ Viễn – Loạn, thị lực sau mổ sẽ chỉ đạt bằng đúng mức thị lực tối đa khi đang đeo kính, chứ không thể đạt 10/10 do não bộ đã bị nhược thị. 

5.2. Trẻ bị viễn loạn bao lâu phải thay kính?

Trẻ bị viễn loạn thị cần được kiểm tra mắt định kỳ mỗi 3 – 6 tháng một lần. Khi trẻ lớn lên, trục nhãn cầu phát triển sẽ làm thay đổi độ khúc xạ (độ viễn thị thường có xu hướng giảm đi). Việc đo lại kính giúp điều chỉnh số kính phù hợp với mắt tại từng thời điểm, đảm bảo quá trình điều trị nhược thị diễn ra liên tục và hiệu quả.

Phát hiện sớm tình trạng viễn loạn nhược thị và can thiệp đúng phương pháp giúp cải thiện thị lực cho trẻ. Bạn đang lo lắng về độ kính hiện tại của con hoặc muốn tìm kiếm một địa chỉ uy tín để điều trị viễn loạn nhược thị? Hãy nhắn tin ngay để đặt lịch hẹn thăm khám và nhận tư vấn phác đồ phục hồi thị lực toàn diện tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa nhé!