Phân biệt viêm kết mạc và giác mạc: Dấu hiệu & Cách trị

Đỏ mắt là triệu chứng chung của nhiều bệnh lý, nhưng phổ biến nhất là viêm kết mạc và giác mạc. Trong khi viêm kết mạc thường lành tính và dễ điều trị, thì viêm giác mạc lại là tình trạng cấp cứu có thể gây mù lòa. Vậy làm sao để phân biệt viêm kết mạc và viêm giác mạc chính xác nhất? Ở bài viết dưới đây, Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ cung cấp bảng so sánh viêm kết mạc và viêm giác mạc chi tiết giúp bạn bảo vệ đôi mắt kịp thời.

1. Kết mạc và giác mạc nằm ở đâu?

Để hiểu về bệnh lý, trước hết chúng ta cần hiểu rõ cấu trúc của giác mạc và kết mạc. Đây là hai bộ phận bảo vệ ngoài cùng của mắt nhưng có vị trí và chức năng hoàn toàn khác nhau.

• Kết mạc là gì? Đây là một lớp màng mỏng, trong suốt bao phủ phần lòng trắng (củng mạc) và mặt trong của mi mắt. Kết mạc chứa các mạch máu li ti, đó là lý do khi bị kích ứng hoặc viêm, các mạch máu này giãn nở khiến mắt đỏ ngầu (thường gọi là đau mắt đỏ).
• Giác mạc là gì? Khác với kết mạc, giác mạc là phần mô trong suốt, có dạng cong vòm, nằm phía trước mống mắt và đồng tử. Giác mạc đóng vai trò như một thấu kính hội tụ ánh sáng giúp chúng ta nhìn rõ. Đặc biệt, giác mạc không có mạch máu và được nuôi dưỡng bởi nước mắt và thủy dịch.

Vị trí tương quan: Nếu coi mắt như một chiếc đồng hồ, thì giác mạc chính là lớp kính bảo vệ mặt số, còn kết mạc là phần bao quanh bảo vệ các bộ phận còn lại. Trong nhãn khoa, có những bệnh lý ảnh hưởng đồng thời cả kết mạc và giác mạc, khi đó bác sĩ có thể dùng các thuật ngữ như viêm kết giác mạc.

2. Phân biệt viêm kết mạc và viêm giác mạc

Viêm kết mạc và viêm giác mạc đều là viêm mắt, nhưng khác về vị trí và mức độ nghiêm trọng. Viêm kết mạc gây đỏ, ngứa, chảy nước mắt, hiếm khi ảnh hưởng thị lực. Viêm giác mạc có thể nặng, dẫn đến sẹo giác mạc hoặc giảm thị lực nếu không điều trị kịp. Phân biệt hai bệnh là cần thiết để xử lý đúng cách. Cùng xem bảng so sánh dưới đây:

Lưu ý quan trọng: Ranh giới giữa hai bệnh đôi khi rất mong manh. Một tình trạng viêm kết mạc nặng (do vi khuẩn độc lực cao hoặc virus Adeno) nếu không được điều trị đúng cách và kịp thời hoàn toàn có thể lan rộng và tấn công vào giác mạc (gây viêm giác mạc chấm nông hoặc loét giác mạc thứ phát). Do đó, dù ban đầu các dấu hiệu có vẻ giống viêm kết mạc lành tính, bạn vẫn tuyệt đối không được chủ quan tự điều trị tại nhà.

3. Viêm giác mạc và viêm kết mạc bệnh nào nguy hiểm hơn?

Trong đa số trường hợp, viêm giác mạc có nguy cơ ảnh hưởng thị lực cao hơn viêm kết mạc. Giác mạc là “cửa ngõ” của ánh sáng. Khi giác mạc bị viêm, độ trong suốt và bề mặt quang học của giác mạc bị ảnh hưởng, từ đó làm giảm chất lượng thị giác. 

Nếu không điều trị kịp thời, tình trạng viêm loét có thể khiến giác mạc mỏng đi nhanh chóng, gây sẹo giác mạc vĩnh viễn. Trường hợp nặng có thể gây thủng giác mạc, để lại sẹo đục và suy giảm thị lực nghiêm trọng.

Lời khuyên: Hãy đến gặp bác sĩ nhãn khoa ngay lập tức nếu có các dấu hiệu “báo động đỏ” sau:

• Mắt đau nhức dữ dội, không thuyên giảm.
• Nhìn mờ đột ngột hoặc nhìn thấy quầng tán sắc.
• Sợ ánh sáng mạnh (không thể mở mắt khi có đèn chiếu vào).
• Có đốm trắng đục bất thường trên phần tròng đen.

4. Cách điều trị viêm kết mạc và giác mạc

Việc điều trị phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân gây bệnh (vi khuẩn, virus, nấm hay dị ứng).

• Đối với viêm kết mạc: Điều trị viêm kết mạc tùy thuộc vào nguyên nhân. Trường hợp do virus thường được điều trị hỗ trợ và giữ vệ sinh mắt. Nếu do dị ứng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng histamine hoặc thuốc ổn định dưỡng bào. Nếu nghi do vi khuẩn, bác sĩ sẽ cân nhắc thuốc kháng sinh phù hợp.
• Đối với viêm giác mạc: Đây là một bệnh cần theo dõi sát sao. Bác sĩ có thể chỉ định thuốc đặc trị (kháng sinh liều cao, kháng nấm hoặc kháng virus), thuốc giãn đồng tử để giảm đau và đôi khi phải dùng kính áp tròng băng bó để bảo vệ bề mặt giác mạc.

Lưu ý: Tuyệt đối không tự ý dùng các loại lá cây để đắp mắt hoặc nhỏ thuốc chứa Dexamethasone khi chưa có chỉ định, vì có thể làm vết loét giác mạc lan rộng rất nhanh.

5. Cách phòng ngừa viêm kết mạc và viêm giác mạc

Để bảo vệ sức khỏe kết mạc giác mạc, bạn nên duy trì các thói quen sau:

• Vệ sinh tay sạch sẽ: Tránh đưa tay lên dụi mắt.
• Sử dụng kính bảo hộ: Khi đi đường bụi hoặc làm việc trong môi trường có hóa chất, mạt sắt.
• Sử dụng kính áp tròng đúng cách: Vệ sinh kính định kỳ và không đeo kính áp tròng qua đêm.
• Không dùng chung vật dụng cá nhân: Khăn mặt, thuốc nhỏ mắt nên dùng riêng để tránh lây nhiễm chéo.
• Bổ sung dinh dưỡng: Duy trì dinh dưỡng cân đối, đặc biệt tránh thiếu vitamin A, để hỗ trợ sức khỏe bề mặt nhãn cầu
• Sử dụng kính áp tròng đúng cách: Vệ sinh thường xuyên, không đeo qua đêm và tháo ngay nếu mắt đỏ hoặc khó chịu.

Hiểu rõ sự khác biệt giữa kết mạc và giác mạc, cùng với các dấu hiệu nhận biết và mức độ nguy hiểm của từng bệnh lý, sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc thăm khám và điều trị. Khi xuất hiện các triệu chứng bất thường ở mắt hoặc nghi ngờ viêm kết mạc hay viêm giác mạc, bạn nên đến Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được thăm khám và tư vấn kịp thời, giúp bảo vệ thị lực và hạn chế biến chứng.