Lỗ rò túi lệ có nguy hiểm không? Nguyên nhân, cách điều trị

Lỗ rò túi lệ là đường thông bất thường từ túi lệ ra da vùng góc trong mắt, thường xuất hiện sau viêm túi lệ hoặc áp xe kéo dài. Tình trạng này gây rỉ dịch liên tục, dễ tái nhiễm và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày nếu không được xử trí đúng cách. Cùng Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa tìm hiểu dấu hiệu nhận biết và hướng điều trị phù hợp trong bài viết dưới đây.

1. Lỗ rò túi lệ là gì?

Lỗ rò túi lệ là một đường thông bất thường dẫn từ túi lệ ra bề mặt da. Nhiều người thường nhầm lẫn túi lệ với tuyến lệ (cơ quan sản xuất nước mắt nằm ở góc ngoài mí mắt trên). Thực tế, túi lệ nằm ở góc trong hốc mắt, đóng vai trò là ‘bể chứa’ dẫn nước mắt xuống mũi. Khi túi lệ bị tắc nghẽn và nhiễm trùng, áp lực tăng cao sẽ tạo thành lỗ rò ra ngoài da.

Tùy vào diễn tiến của bệnh, lỗ rò túi lệ được chia thành 3 dạng chính:

• Rò mới hình thành: Đường rò mới xuất hiện, lượng dịch tiết ra còn ít và vùng da xung quanh chưa bị viêm nhiễm hay biến đổi cấu trúc quá nhiều.
• Rò mạn tính: Tình trạng chảy dịch (nước mắt hoặc nhầy) qua lỗ rò kéo dài, tái đi tái lại nhiều lần. Vùng da quanh lỗ rò thường bị thâm xỉn, dày lên hoặc xơ hóa do tiếp xúc liên tục với dịch tiết.
• Rò kèm nhiễm trùng nặng: Lỗ rò sưng tấy, đỏ đau dữ dội và có mủ chảy ra. Đây là giai đoạn nguy hiểm, dễ dẫn đến viêm mô tế bào hốc mắt nếu không được xử lý bằng kháng sinh kịp thời.

2. Lỗ rò túi lệ có nguy hiểm không?

Có. Nếu không được điều trị kịp thời, lỗ rò túi lệ có thể gây ra các biến chứng nhiễm trùng như viêm tấy lan tỏa vùng mặt, áp xe hoặc viêm hốc mắt, từ đó ảnh hưởng đến thị lực. Tình trạng rỉ nước mắt và mủ kéo dài không chỉ gây bất tiện trong sinh hoạt mà còn có thể để lại sẹo và co kéo da vùng góc mắt, ảnh hưởng đến thẩm mỹ. 

Đặc biệt, tình trạng rỉ dịch kéo dài khiến da quanh mắt dễ bị kích ứng, viêm da và có thể làm mô xơ chai, gây khó khăn hơn cho quá trình phẫu thuật về sau.

3. Tại sao lỗ rò túi lệ xuất hiện?

Lỗ rò túi lệ có thể gặp dưới hai dạng là bẩm sinh và mắc phải. Trong đó, lỗ rò mắc phải thường liên quan đến viêm túi lệ kéo dài hoặc áp xe túi lệ.

Ở trẻ em, lỗ rò bẩm sinh thường nằm tại vị trí đặc trưng là dưới dây chằng mi trong vùng khóe mắt. Với người lớn, đây thường là biến chứng từ tắc lệ đạo kéo dài gây áp xe. Khi áp lực túi lệ tăng cao, mủ sẽ phá vỡ bề mặt da để thoát ra, tạo thành “đường hầm” rò rỉ dịch liên tục.

Ngoài ra, chấn thương vùng mặt hoặc phẫu thuật mũi xoang cũng có thể gây tổn thương và hình thành lỗ rò túi lệ. Tình trạng này khó tự lành nếu chưa xử lý nguyên nhân tắc nghẽn, nhưng có thể cải thiện khi dòng chảy nước mắt được phục hồi.

4. Dấu hiệu nhận biết lỗ rò túi lệ

Lỗ rò túi lệ là một đường thông bất thường, các triệu chứng thường biểu hiện rất rõ rệt ngay trên bề mặt da vùng mặt. Dưới đây là các dấu hiệu đặc trưng nhất:

• Xuất hiện lỗ nhỏ bất thường: Bạn sẽ thấy một lỗ thủng nhỏ li ti nằm ở vùng khóe mắt trong, ngay vị trí gần sống mũi. Đây chính là miệng của đường rò dẫn từ túi lệ ra ngoài.
• Chảy dịch qua da mặt: Thay vì thoát xuống mũi, nước mắt, dịch nhầy hoặc mủ sẽ rỉ ra liên tục qua lỗ nhỏ này, vùng da quanh mắt luôn trong trạng thái ẩm ướt, khó chịu.
• Kích ứng vùng da quanh lỗ rò: Do phải tiếp xúc thường xuyên với dịch mủ và vi khuẩn, vùng da xung quanh lỗ rò thường bị đỏ, hăm loét hoặc đóng vảy cứng. Nếu không vệ sinh kỹ, tình trạng này dễ dẫn đến viêm túi lệ lan ra các mô xung quanh.
• Sưng nề và đau nhức: Khi lỗ rò bị bít tắc tạm thời bởi vảy mủ, dịch sẽ tích tụ bên trong gây sưng tấy vùng góc mắt. Khi áp lực tăng, mủ có thể thoát ra ngoài qua lỗ rò, giúp giảm đau tạm thời nhưng không giải quyết được nguyên nhân.

5. Phương pháp điều trị lỗ rò túi lệ hiệu quả nhất

Sử dụng thuốc bôi hay thuốc nhỏ mắt thông thường chỉ là giải pháp tạm thời để kiểm soát nhiễm trùng, rất hiếm khi lỗ rò có thể tự lành hoàn toàn ở người lớn. Để điều trị hiệu quả và hạn chế tái phát, bệnh nhân cần can thiệp ngoại khoa để tái cấu trúc lại hệ thống dẫn lưu nước mắt.

5.1. Phẫu thuật Nối thông túi lệ mũi (DCR) kết hợp cắt bỏ đường rò

Đây được coi là phương pháp điều trị hiệu quả đối với lỗ rò túi lệ mắc phải có tắc lệ đạo:

• Giải quyết nguyên nhân nền: Bác sĩ sẽ tạo một đường thông mới từ túi lệ trực tiếp vào khoang mũi (DCR). Khi nước mắt và dịch mủ đã có đường thoát tự nhiên xuống mũi, áp lực bên trong túi lệ được giảm đáng kể.
• Xử trí đường rò: Đồng thời với việc thông lệ đạo, bác sĩ sẽ thực hiện thủ thuật loại bỏ mô xơ của đường rò khi cần thiết.
• Hiệu quả: Phương pháp này giúp kiểm soát tình trạng rò rỉ dịch mủ qua da và cải thiện rõ rệt tình trạng chảy nước mắt sống. DCR là phẫu thuật có tỉ lệ thành công cao, thường trên 90% trong điều trị tắc lệ đạo.

5.2. Kiểm soát nhiễm trùng nội khoa (Giai đoạn chuẩn bị)

Trước khi tiến hành phẫu thuật, việc điều trị nội khoa là bắt buộc để đảm bảo an toàn:

• Kháng sinh chuyên biệt: Sử dụng kháng sinh đường uống hoặc đường tiêm phối hợp với thuốc nhỏ mắt để dập tắt ổ viêm cấp tính.
• Vệ sinh lệ đạo: Vệ sinh nhẹ nhàng vùng rò theo hướng dẫn của bác sĩ.

Lưu ý: Chỉ phẫu thuật khi tình trạng viêm nhiễm đã ổn định, không nên mổ khi vùng da quanh lỗ rò đang sưng tấy, mưng mủ dữ dội để tránh nhiễm trùng lan rộng.

5.3. Kỹ thuật vi phẫu thẩm mỹ

Vì lỗ rò nằm ngay trên da mặt (vùng khóe mắt), yếu tố thẩm mỹ luôn được các bác sĩ tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa ưu tiên:

• Sử dụng chỉ khâu siêu mảnh (vi phẫu) và đường rạch tinh tế trùng với nếp nhăn tự nhiên của da.
• Kỹ thuật này giúp vết mổ nhanh lành, sẹo thường nhỏ và có xu hướng mờ dần theo thời gian, tùy thuộc cơ địa và kỹ thuật phẫu thuật, giúp cải thiện tính thẩm mỹ sau phẫu thuật.

6. Quy trình chăm sóc sau khi phẫu thuật lỗ rò

Dưới đây là quy trình chăm sóc sau khi phẫu thuật lỗ rò chuẩn y khoa giúp bạn nhanh chóng hồi phục và ngăn ngừa biến chứng:

• Vệ sinh vết mổ kỹ lưỡng theo hướng dẫn của bác sĩ để làm sạch nhẹ nhàng vết thương, giúp loại bỏ dịch tiết, ngăn ngừa vi khuẩn.
• Tránh các hoạt động thể thao mạnh, không bơi lội và tuyệt đối không va chạm hoặc dụi tay vào vùng mắt vừa phẫu thuật. Các tác động vật lý có thể làm bung chỉ khâu, gây chảy máu hoặc tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây nhiễm trùng vết mổ hoặc làm chậm quá trình lành thương.
• Tuân thủ tuyệt đối liều lượng thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau và các loại thuốc nhỏ mắt mà bác sĩ đã kê đơn. Dùng thuốc đúng giờ giúp kiểm soát tốt tình trạng nhiễm trùng.
• Thực hiện tái khám đúng lịch hẹn để bác sĩ kiểm tra độ thông thoáng của lệ đạo và tình trạng lành thương của da vùng mặt. Đồng thời giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường (nếu có) để xử lý kịp thời, tránh tình trạng lỗ rò tái phát.

7. Câu hỏi thường gặp

7.1. Lỗ rò túi lệ có tự lành không?

Lỗ rò túi lệ hiếm khi tự lành nếu nguyên nhân bên trong chưa được xử lý. Ở trẻ em, một số trường hợp bẩm sinh có thể được theo dõi. Trong khi đó, ở người lớn, rò thường dai dẳng và cần can thiệp để giải quyết nguyên nhân tắc lệ đạo và hạn chế tái phát.

7.2. Có thể phòng tránh lỗ rò túi lệ không?

Bạn hoàn toàn có thể phòng tránh lỗ rò túi lệ bằng cách giữ vệ sinh mắt, điều trị dứt điểm tình trạng viêm nhiễm mắt/mũi và tránh chấn thương vùng mắt. Tuy nhiên, không thể phòng tắc lệ đạo bẩm sinh ở trẻ nhỏ, nhưng có thể can thiệp sớm bằng các phương pháp massage túi lệ hoặc thông lệ đạo.

7.3. Phẫu thuật đóng lỗ rò có để lại sẹo lớn không? 

Thông thường, phẫu thuật đóng lỗ rò được thực hiện bằng kỹ thuật vi phẫu với đường rạch nhỏ, ưu tiên theo nếp da tự nhiên vùng khóe mắt. Nhờ đó, vết mổ thường lành tốt và sẹo có xu hướng mờ dần theo thời gian. Mức độ sẹo còn phụ thuộc vào cơ địa và quá trình chăm sóc sau phẫu thuật.

Lỗ rò túi lệ là tình trạng cần được thăm khám và xử trí đúng cách để hạn chế nguy cơ nhiễm trùng và ảnh hưởng đến thẩm mỹ vùng mắt. Việc phát hiện sớm và điều trị phù hợp sẽ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả và giảm nguy cơ tái phát. Nếu bạn đang gặp tình trạng rỉ dịch vùng khóe mắt hoặc nghi ngờ lỗ rò túi lệ, hãy chủ động đến Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được bác sĩ chuyên khoa kiểm tra và tư vấn hướng điều trị phù hợp.