Thuốc điều trị thoái hóa điểm vàng: Các giải pháp hiện nay

Thoái hóa điểm vàng là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm thị lực trung tâm ở người lớn tuổi, ảnh hưởng đáng kể đến khả năng đọc, sinh hoạt và chất lượng cuộc sống. Hiện nay, thuốc điều trị thoái hóa điểm vàng và các phương pháp điều trị khác được lựa chọn tùy theo từng thể bệnh nhằm kiểm soát tiến triển, bảo tồn thị lực và giảm nguy cơ mất thị lực nghiêm trọng. Trong bài viết này, Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ giúp bạn hiểu rõ các hướng điều trị hiện nay cũng như những lưu ý quan trọng để lựa chọn phương pháp phù hợp.

1. Hiểu đúng về thuốc điều trị thoái hóa điểm vàng theo từng thể bệnh

Thoái hóa điểm vàng (AMD) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm thị lực trung tâm ở người cao tuổi, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng đọc, nhìn nhận khuôn mặt và thực hiện các hoạt động hàng ngày.

Mặc dù thường được gọi chung là thuốc điều trị thoái hóa điểm vàng, nhưng phương pháp điều trị sẽ khác nhau tùy thể bệnh. Với thể khô, điều trị hiện nay chủ yếu tập trung vào hỗ trợ dinh dưỡng và theo dõi tiến triển; trong khi thể ướt thường cần điều trị bằng thuốc tiêm nội nhãn.

Bệnh được phân loại gồm:

• Thoái hóa điểm vàng thể khô (Dry AMD): Chiếm tỷ lệ cao (khoảng 85% – 90%), đặc trưng bởi sự thoái hóa dần dần của lớp tế bào võng mạc tại điểm vàng. Thể khô diễn tiến chậm, thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Hiện chưa có thuốc đặc trị triệt để, chủ yếu sử dụng các biện pháp hỗ trợ dinh dưỡng và khoáng chất nhằm làm chậm quá trình tiến triển và bảo vệ tế bào mắt khỏi gốc tự do.
• Thoái hóa điểm vàng thể ướt (Wet AMD): Chỉ chiếm khoảng 10% – 15% nhưng gây mất thị lực nhanh và nghiêm trọng hơn. Thể ướt xảy ra khi các mạch máu bất thường phát triển dưới võng mạc, rò rỉ dịch và xuất huyết, dẫn đến tổn thương điểm vàng. Đây là thể bệnh cần can thiệp y tế khẩn cấp.

2. Các nhóm thuốc và giải pháp điều trị thoái hóa điểm vàng

Tùy theo thể bệnh mà các loại thuốc trị thoái hóa điểm vàng được chỉ định khác nhau. Mục tiêu chung là bảo vệ tế bào võng mạc, giảm viêm và ngăn chặn tổn thương thêm.

2.1. Thuốc điều trị thoái hóa điểm vàng thể Khô

Thoái hóa điểm vàng thể khô chiếm tỷ lệ lớn và tiến triển chậm, do đó trọng tâm điều trị là bổ sung dưỡng chất chống oxy hóa để bảo vệ điểm vàng. Trong đó, Lutein và Zeaxanthin là hai Carotenoid quan trọng, được xem như “bộ lọc ánh sáng” tự nhiên của mắt. Các dưỡng chất này tập trung với nồng độ cao tại điểm vàng, giúp hấp thụ một phần ánh sáng xanh có hại, giảm tác động của stress oxy hóa và hỗ trợ bảo vệ các tế bào cảm thụ ánh sáng trước nguy cơ tổn thương.

Theo nghiên cứu khoa học AREDS2 (Age-Related Eye Disease Study 2), công thức bổ sung được khuyến cáo bao gồm:

• Vitamin C (500mg)
• Vitamin E (400 IU)
• Kẽm (80mg)
• Đồng (2mg)
• Lutein (10mg)
• Zeaxanthin (2mg)

Hiện chưa có phương pháp điều trị giúp chữa khỏi hoàn toàn AMD thể khô. Ở một số trường hợp phù hợp (đặc biệt giai đoạn trung gian hoặc có nguy cơ tiến triển), bác sĩ có thể cân nhắc bổ sung công thức AREDS2 nhằm hỗ trợ làm chậm tiến triển bệnh.

2.2. Thuốc điều trị thoái hóa điểm vàng thể ướt (Liệu pháp tiêm nội nhãn)

Thể ướt nguy hiểm vì các mạch máu tân sinh bất thường phát triển dưới võng mạc, gây xuất huyết, rò rỉ dịch dẫn đến sẹo hóa và mất thị lực trung tâm nhanh chóng nếu không điều trị kịp thời.

Liệu pháp tiêm Anti-VEGF là phương pháp điều trị ưu tiên và hiệu quả hiện nay cho thể ướt. Thuốc thuộc nhóm kháng VEGF (yếu tố tăng trưởng nội mô mạch máu) hoạt động bằng cách ức chế sự hình thành và phát triển của các mạch máu bất thường, giúp giảm rò rỉ dịch, kiểm soát hoạt động của tân mạch và hạn chế tổn thương điểm vàng.

Các thuốc tiêm nội nhãn phổ biến bao gồm:

• Bevacizumab (Avastin)
• Ranibizumab (Lucentis)
• Aflibercept (Eylea)

Lưu ý quan trọng: Liệu pháp tiêm Anti-VEGF phải được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa mắt tại bệnh viện hoặc phòng khám chuyên sâu, không thể tự mua và sử dụng tại nhà. Quá trình điều trị thường cần tiêm định kỳ và theo dõi chặt chẽ để đánh giá khả năng đáp ứng và giảm thiểu rủi ro.

3. Lưu ý khi lựa chọn thuốc và sản phẩm hỗ trợ cho người thoái hóa điểm vàng

Khi chọn thuốc điều trị thoái hóa điểm vàng hoặc thực phẩm chức năng, cần dựa vào các tiêu chí sau để đạt hiệu quả tối ưu:

• Thành phần phải đạt chuẩn theo nghiên cứu AREDS/AREDS2: Ưu tiên sản phẩm chứa đầy đủ Lutein, Zeaxanthin, Vitamin C, E, Kẽm, Đồng.
• Dạng sử dụng phù hợp: Ưu tiên các sản phẩm bổ sung đường uống theo tư vấn của bác sĩ. Việc lựa chọn thành phần cần phù hợp với thể bệnh và không thay thế điều trị chuyên khoa.
• Nguồn gốc uy tín, đạt chuẩn chất lượng: Chọn sản phẩm của thương hiệu lớn, có nguồn gốc rõ ràng, lưu hành hợp pháp và được bác sĩ tư vấn.
• Phù hợp với thể bệnh và tình trạng cá nhân: Thể khô tập trung bổ sung dinh dưỡng, trong khi thể ướt cần kết hợp với liệu pháp tiêm Anti-VEGF theo chỉ định bác sĩ. Không tự ý dùng mà phải thăm khám chuyên khoa trước.

Lưu ý quan trọng: Người bệnh thoái hóa điểm vàng cần được bác sĩ chuyên khoa mắt khám, chẩn đoán và tư vấn cụ thể trước khi sử dụng bất kỳ thuốc bổ hay thực phẩm chức năng nào.

4. Chế độ dinh dưỡng và lối sống để bảo vệ điểm vàng

Bên cạnh thuốc, chế độ dinh dưỡng và lối sống lành mạnh góp phần quan trọng trong việc hỗ trợ điều trị thoái hóa điểm vàng. Dưới đây là một số phương pháp hỗ trợ:

• Bổ sung rau xanh đậm màu (cải xoăn, súp lơ xanh, rau bina…) và cá béo giàu Omega-3 để cung cấp Lutein, Zeaxanthin cùng các chất chống oxy hóa tự nhiên.
• Ăn nhiều trái cây giàu vitamin C (cam, chanh, kiwi, cà chua) và các nguồn vitamin E (hạt ngũ cốc, dầu thực vật, quả hạch).
• Tăng cường thực phẩm giàu kẽm (hàu, tôm, thịt bò, sữa chua) và selenium (thịt, trứng, cá) để hỗ trợ sức khỏe võng mạc.
• Đeo kính râm đạt chuẩn chống tia UV (UV400) khi ra ngoài để giúp giảm phơi nhiễm tia cực tím và hỗ trợ bảo vệ sức khỏe mắt lâu dài.
• Hạn chế hút thuốc lá, kiểm soát cân nặng, huyết áp và đường huyết.
• Tầm soát đáy mắt định kỳ tại các bệnh viện chuyên khoa mắt (từ 50 tuổi trở lên hoặc sớm hơn nếu có yếu tố nguy cơ) để phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.

5. Câu hỏi thường gặp

Dưới đây là những thắc mắc phổ biến của người bệnh khi tìm hiểu về thuốc điều trị thoái hóa điểm vàng.

5.1. Thuốc kháng VEGF được tiêm hay nhỏ mắt?

Thuốc kháng VEGF được đưa vào mắt thông qua phương pháp tiêm nội nhãn, không dùng đường nhỏ mắt.

5.2. Thuốc nhỏ mắt có thể chữa khỏi thoái hóa điểm vàng không?

Không. Hiện nay chưa có thuốc nhỏ mắt nào được xem là phương pháp điều trị chuẩn có khả năng chữa khỏi thoái hóa điểm vàng. Với thoái hóa điểm vàng thể khô, ở một số trường hợp phù hợp, bác sĩ có thể cân nhắc bổ sung dinh dưỡng theo khuyến cáo nhằm hỗ trợ làm chậm tiến triển của bệnh. Với thể ướt, điều trị chủ yếu dựa vào thuốc tiêm nội nhãn theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt.

5.3. Có nên dùng thuốc nhỏ mắt không kê đơn để tự điều trị thoái hóa điểm vàng không?

Tuyệt đối KHÔNG NÊN tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt không kê đơn để tự điều trị thoái hóa điểm vàng. Các chuyên gia y tế cảnh báo việc này không mang lại hiệu quả chữa trị và có thể gây suy giảm thị lực nặng thêm.

Thuốc điều trị thoái hóa điểm vàng hiện nay không giống nhau giữa các thể bệnh. Với thể khô, điều trị chủ yếu tập trung vào theo dõi và hỗ trợ dinh dưỡng ở nhóm phù hợp; với thể ướt, thuốc tiêm nội nhãn Anti-VEGF đang là lựa chọn điều trị quan trọng giúp bảo tồn thị lực. Nếu bạn hoặc người thân đang gặp các dấu hiệu mờ mắt trung tâm, nhìn méo hoặc có nguy cơ thoái hóa điểm vàng, hãy liên hệ ngay Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa qua hotline 0846 403 403 để được hỗ trợ và đặt lịch khám nhanh chóng.