Mắt bị ngứa và sưng đỏ là do đâu? Cách xử lý hiệu quả

Mắt bị ngứa và sưng là tình trạng phổ biến, có thể xuất hiện do dị ứng, nhiễm khuẩn, virus hoặc các bệnh lý về mắt. Nếu không được xử trí đúng cách, tình trạng này có thể kéo dài hoặc gây ảnh hưởng đến thị lực. Trong bài viết dưới đây, bác sĩ chuyên khoa tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ giúp bạn nhận biết nguyên nhân, cách sơ cứu đúng và thời điểm cần đi khám để điều trị hiệu quả.

1. Cần làm gì ngay khi mắt bị ngứa và sưng húp?

Khi mắt bị sưng và ngứa rầm rộ, phản xạ hầu hết của mọi người thường là đưa tay dụi mắt. Tuy nhiên, đây là sai lầm cần phải được loại bỏ ngay lập tức. Bạn nên tuân thủ nghiêm ngặt các bước xử lý tại nhà dưới đây để giúp xoa dịu đôi mắt:

• Tuyệt đối không được dụi mắt: Dụi mắt có thể làm tăng phản ứng viêm, khiến mắt sưng và ngứa nhiều hơn, đồng thời tăng nguy cơ trầy xước giác mạc và nhiễm khuẩn.
• Rửa mắt bằng nước muối sinh lý (NaCl 0.9%): Hãy dùng dung dịch nước muối sinh lý vô trùng nhỏ liên tục từ 3 – 5 giọt vào mắt để làm loãng và rửa trôi các dị nguyên (bụi mịn, phấn hoa, lông bám) ra ngoài bề mặt nhãn cầu.
• Chườm lạnh giảm sưng ngứa: Chườm lạnh từ 10–15 phút giúp co mạch, giảm sưng, giảm ngứa và cải thiện cảm giác khó chịu. Nên bọc đá trong khăn sạch, không đặt đá trực tiếp lên da hoặc mắt.

2. Mắt bị ngứa và sưng là dấu hiệu của bệnh gì?

Mắt bị ngứa và sưng có thể là biểu hiện của nhiều bệnh lý khác nhau. Dựa vào triệu chứng đi kèm, người bệnh có thể nhận biết một số nguyên nhân phổ biến sau:

• Viêm kết mạc dị ứng (Dị ứng thời tiết, phấn hoa, lông thú): Dị ứng thời tiết, phấn hoa, bụi hoặc lông thú cưng có thể khiến mắt bị ngứa và sưng ở cả hai bên, kèm đỏ mắt, chảy nước mắt trong và ngứa nhiều.
• Viêm kết mạc do Virus (Bệnh đau mắt đỏ): Đau mắt đỏ thường khởi phát ở một mắt rồi lan sang mắt còn lại. Triệu chứng điển hình gồm đỏ mắt, sưng mí, cộm xốn, chảy nước mắt và nhiều ghèn, đặc biệt vào buổi sáng.
• Viêm bờ mi / Nhiễm rận Demodex: Viêm bờ mi và ký sinh trùng Demodex có thể gây ngứa rát bờ mi, sưng nhẹ, gàu chân mi, khô mắt và rụng lông mi nếu không được điều trị.
• Dị ứng mỹ phẩm hoặc kính áp tròng (Lens): Mỹ phẩm vùng mắt hoặc kính áp tròng sử dụng không đúng cách có thể gây kích ứng, khiến mí mắt sưng đỏ, ngứa và chảy nước mắt ngay sau khi tiếp xúc.
• Chắp, lẹo mắt giai đoạn đầu: Ở giai đoạn đầu, chắp và lẹo thường gây mắt bị ngứa và sưng khu trú tại một vị trí trên mí mắt. Nếu kèm đau, đỏ và xuất hiện khối sưng, người bệnh nên khám chuyên khoa mắt để được điều trị phù hợp.

3. Một số nguyên nhân khác dẫn đến mắt bị sưng và ngứa?

Ngoài các bệnh lý nhiễm trùng và dị ứng nhãn khoa, hiện tượng mắt bị sưng và ngứa còn có thể do các yếu tố ngoại cảnh khác và thói quen sinh hoạt hàng ngày gây ra:

• Côn trùng đốt: Muỗi, kiến ba khoang hoặc các côn trùng khác có thể gây sưng, ngứa và đỏ vùng mí mắt do phản ứng viêm hoặc kích ứng từ độc tố.
• Môi trường ô nhiễm độc hại: Khói bụi, khói thuốc, hóa chất hoặc nước hồ bơi chứa nhiều clo có thể kích ứng bề mặt mắt, gây khô mắt, ngứa và sưng mí.
• Thói quen tích nước sinh lý: Thức khuya, ăn nhiều muối hoặc uống nhiều nước trước khi ngủ có thể khiến cơ thể giữ nước, gây sưng mí mắt vào buổi sáng. Tình trạng này thường cải thiện sau khi nghỉ ngơi và điều chỉnh lối sống.

4. Mắt ngứa đỏ và sưng thì dùng thuốc gì an toàn tại nhà?

Việc sử dụng thuốc nhỏ mắt khi mắt bị ngứa và sưng cần có chỉ định của bác sĩ nhãn khoa để đảm bảo an toàn và hiệu quả. Một số nhóm thuốc thường được sử dụng gồm:

• Nước mắt nhân tạo: Hỗ trợ làm dịu bề mặt mắt, duy trì độ ẩm và rửa trôi dị nguyên.
• Thuốc nhỏ mắt kháng Histamine: Được bác sĩ chỉ định trong các trường hợp dị ứng để giảm ngứa, đỏ và sưng mắt.

Lưu ý: Không tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid vì có thể làm tăng nguy cơ tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể và các biến chứng ảnh hưởng đến thị lực.

5. Các biện pháp khắc phục mí mắt bị sưng và ngứa

Để giúp mắt nhanh chóng giảm sưng và ngứa hiệu quả và hạn chế tái phát dai dẳng, bạn cần thiết lập quy trình chăm sóc và bảo vệ mắt một cách khoa học như:

• Vệ sinh bờ mi hằng ngày: Dùng bông tẩy trang hoặc tăm bông sạch để thấm dung dịch vệ sinh bờ mi chuyên dụng (như OcuSoft) hoặc nước muối sinh lý 0,9% để vệ sinh các mảng bám vảy gàu, rỉ mắt bám ở chân mi.
• Ngưng sử dụng Lens và Mỹ phẩm: Trong thời gian mắt đang kích ứng, bạn tuyệt đối không đeo kính áp tròng hay trang điểm vùng mắt để tránh đưa thêm vi khuẩn, hóa chất vào nhãn cầu.
• Cách ly khỏi các nguồn dị nguyên: Có thể sử dụng thêm máy lọc không khí có màng lọc HEPA trong phòng ngủ, thường xuyên hút bụi chăn ga gối để loại bỏ mạt bụi nhà và lông thú cưng.
• Bảo vệ mắt khi ra ngoài: Luôn đeo kính râm hoặc kính bảo hộ ôm sát mắt khi di chuyển ngoài đường để ngăn ngừa khói bụi, gió và phấn hoa bay trực tiếp vào mắt.

6. Câu hỏi thường gặp

6.1. Mắt bị ngứa sưng có lây cho người khác không?

Mắt bị ngứa và sưng không phải lúc nào cũng lây. Nếu nguyên nhân là dị ứng, chắp, lẹo hoặc côn trùng đốt thì bệnh không lây sang người khác. Tuy nhiên, trường hợp do viêm kết mạc do virus hoặc vi khuẩn có thể lây qua tiếp xúc với dịch tiết mắt hoặc dùng chung khăn mặt, vật dụng cá nhân. Vì vậy, cần xác định đúng nguyên nhân để có biện pháp điều trị và phòng ngừa phù hợp.

6.2. Bị sưng ngứa mắt kiêng ăn gì cho nhanh khỏi?

Khi mắt bị ngứa và sưng, người bệnh nên hạn chế các thực phẩm dễ gây dị ứng (nếu có tiền sử), đồ ăn cay nóng và rượu bia vì có thể làm tăng phản ứng viêm, khiến mắt đỏ và khó chịu hơn. Thay vì kiêng khem theo kinh nghiệm dân gian, nên ưu tiên chế độ ăn cân bằng và tránh những thực phẩm đã từng gây dị ứng cho bản thân.

Lưu ý: Nội dung trên chỉ mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ. Nếu mắt bị ngứa và sưng kéo dài, kèm đau nhức, giảm thị lực hoặc chảy nhiều ghèn, người bệnh nên đến cơ sở chuyên khoa mắt để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Mắt bị ngứa và sưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu bạn biết các sơ cứu kịp thời ngay tại nhà. Nếu tình trạng sưng ngứa kéo dài quá 48 giờ hoặc trở nên nặng, hãy đến Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được các bác sĩ nhãn khoa thăm khám và đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả. Đặt lịch ngay qua bài viết để nhận ưu đãi miễn phí 100% phí khám mắt ban đầu.