Hiện tượng các mô kết mạc tăng sinh bất thường (mộng mắt) là một bệnh lý có thể tiến triển âm thầm nhưng lại gây ra nhiều ảnh hưởng nghiêm trọng đến giác mạc và thị lực. Chính vì vậy, người bị mắt mộng thịt nên đi khám sớm để được đánh giá mức độ tổn thương, điều trị phù hợp và hạn chế biến chứng xảy ra. Cùng Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hoà tìm hiểu chi tiết hơn về vấn đề này trong bài viết dưới đây!

1. Tại sao mắt mộng thịt nên đi khám sớm? 

Mộng thịt là bệnh tiến triển chậm, thường không gây khó chịu rõ rệt ở giai đoạn đầu nên dễ bị chủ quan. Tuy nhiên, nếu để kéo dài, mộng thịt có xu hướng lan dần vào giác mạc. Chỉ bác sĩ chuyên khoa mắt mới có thể thăm khám và đánh giá chính xác mộng thịt đang ở giai đoạn nào, dựa trên nhiều tiêu chí như mức độ xâm lấn vào giác mạc, phạm vi ảnh hưởng và khả năng tiến triển trong thời gian tới.

Thông thường, bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật khi mộng thịt xâm lấn vào giác mạc 2mm (độ II trở lên). Tuy nhiên, nếu mộng gây loạn thị, viêm đỏ liên tục hoặc ảnh hưởng thẩm mỹ, bạn nên cân nhắc mổ sớm hơn thay vì chờ đến khi mộng che lấp đồng tử. Việc can thiệp kịp thời giúp ngăn ngừa sẹo giác mạc vĩnh viễn gây mờ mắt sau này, phẫu thuật diễn ra nhanh chóng và bệnh nhân có thể về trong ngày

Khám sớm còn giúp nhận biết mộng thịt ngay từ khi mới xuất hiện (dấu hiệu thường gặp: đỏ góc trong, xốn cộm, chảy nước mắt sống kéo dài). Điều này giúp điều trị kịp thời và hướng dẫn bảo vệ mắt đúng cách như đeo kính râm chống UV.

Để phòng ngừa các biến chứng mộng thịt nghiêm trọng, bạn nên đi khám ngay khi phát hiện dấu hiệu. Việc phát hiện sớm giúp xử lý kịp thời và bảo vệ thị lực, tránh các vấn đề như giảm thị lực hay viêm nhiễm.

2. Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám sớm

Dưới đây là một số dấu hiệu đầu tiên cảnh báo mắt bị mộng thịt cần đi khám sớm:

• Mộng thịt bắt đầu che lên giác mạc: Khi phần mô mộng lan dần vào trung tâm mắt và che lấp giác mạc, ánh sáng sẽ không thể đi vào đúng trục nhìn, khiến hình ảnh trở nên mờ và méo. Đây là dấu hiệu quan trọng vì càng để lâu, mộng càng xâm lấn sâu, tăng nguy cơ giảm thị lực và khiến việc phẫu thuật trở nên khó khăn hơn.
• Mắt đau, đỏ kéo dài hoặc luôn có cảm giác cộm vướng: Những triệu chứng như đỏ mắt, rát, cộm kéo dài nhiều ngày thường cho thấy mắt đang bị kích ứng hoặc viêm. Tình trạng này không chỉ gây khó chịu mà còn có thể thúc đẩy mộng tiến triển nhanh hơn, vì vậy cần được kiểm tra sớm để tránh biến chứng.
• Thị lực thay đổi bất thường như nhìn mờ, hình ảnh méo mó: Khi mộng phát triển, nó có thể kéo biến dạng giác mạc, làm thay đổi độ cong và gây loạn thị. Người bị mộng thịt có thể nhận thấy thị lực giảm dần, nhìn mọi vật mờ nhòe hoặc thậm chí xuất hiện song thị. Những thay đổi này cho thấy mộng đã bắt đầu ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng thị giác.

3. Chẩn đoán và cách điều trị mộng thịt ở mắt

3.1. Chẩn đoán mộng thịt ở mắt

Về cơ bản, các bác sĩ có thể khám cẩn thận từng bộ phận nhỏ trong mắt để phát hiện những bất thường được dễ dàng hơn. Nếu bác sĩ cần làm các xét nghiệm bổ sung, có thể bao gồm:

• Kiểm tra thị lực: Đánh giá khả năng nhìn xa – gần bằng bảng chữ tiêu chuẩn, giúp xác định mức độ nhìn rõ của mắt (ví dụ 20/20, 20/80).
• Địa hình giác mạc: Dùng máy quét hiện đại để lập bản đồ hình dạng giác mạc, giúp phát hiện loạn thị, giác mạc hình chóp và hỗ trợ đánh giá trước các phẫu thuật mắt.
• Đo khúc xạ: Sử dụng hệ thống thấu kính để xác định chính xác độ cận, viễn, loạn thị và làm cơ sở kê kính mắt hoặc kính áp tròng phù hợp.
• Đo độ cong giác mạc: Đo độ cong bề mặt giác mạc trung tâm nhằm đánh giá loạn thị, hỗ trợ chọn kính áp tròng và theo dõi giác mạc sau phẫu thuật.

3.2. Điều trị mộng thịt ở mắt

Về cơ bản, có 2 cách điều trị mộng thịt ở mắt, bao gồm các kỹ thuật hỗ trợ điều trị bảo tồn và điều trị bằng phẫu thuật:

Điều trị nội khoa trong trường hợp nhẹ:

• Sử dụng thuốc nhỏ mắt: Nước mắt nhân tạo hoặc thuốc bôi trơn được sử dụng nhằm giảm cảm giác khô, cộm và rát mắt. Việc duy trì độ ẩm bề mặt mắt giúp giảm ma sát giữa mi mắt và mô mộng, từ đó cải thiện cảm giác dễ chịu. 
• Thuốc chống viêm: Trong những đợt mộng thịt đỏ nhiều hoặc kích ứng, bác sĩ có thể kê thuốc nhỏ mắt steroid dùng trong thời gian ngắn để giảm viêm. Ngoài ra, thuốc co mạch chỉ nên dùng rất hạn chế theo chỉ định của bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý mua dùng kéo dài vì sẽ làm liệt khả năng co giãn của mạch máu, khiến mắt đỏ vĩnh viễn và mộng thịt phát triển nhanh hơn.

Đặc biệt, việc lạm dụng thuốc kháng viêm chứa Corticoid có nguy cơ cao dẫn đến tăng nhãn áp (bệnh cườm nước) và đục thủy tinh thể, gây mù lòa không hồi phục.

Điều trị ngoại khoa:

Khi mộng thịt phát triển lớn, lan vào giác mạc gây mờ mắt hoặc khó chịu kéo dài, bác sĩ thường chỉ định phẫu thuật. Hiện nay, có 3 phương pháp phổ biến:

• Cắt mộng thịt thông thường: Bác sĩ cắt bỏ trực tiếp phần mộng thịt. Kỹ thuật đơn giản nhưng tỷ lệ mộng mọc lại khá cao do vùng phẫu thuật không được che phủ tốt.
• Ghép màng ối: Sau khi cắt mộng, màng ối được dùng để che phủ vùng sẹo, giúp giảm viêm và hạn chế tái phát. Hiệu quả cao hơn so với cắt mộng truyền thống.
• Ghép kết mạc tự thân: Sau khi loại bỏ mộng, bác sĩ ghép một mảnh kết mạc mỏng lấy từ chính mắt người bệnh vào vị trí phẫu thuật. Đây là phương pháp hiệu quả nhất hiện nay, thời gian mổ khoảng 20–30 phút, không cần nằm viện, tỷ lệ tái phát rất thấp (<1%), an toàn và giúp mắt hồi phục nhanh, đảm bảo thẩm mỹ.

4. Khi nào cần can thiệp y tế ngay lập tức

• Mộng thịt che gần hết giác mạc, thị lực giảm nhanh: Khi mộng thịt phát triển lan rộng lên giác mạc và che khuất trục nhìn, người bệnh sẽ nhận thấy thị lực giảm nhanh trong thời gian ngắn. Tình trạng này có thể khiến tầm nhìn mờ như “qua lớp sương”, khó đọc chữ, nhìn đôi hoặc chói sáng khi đi ngoài nắng. 
• Đau đỏ, chảy mủ hoặc có dấu hiệu viêm giác mạc: Nếu mắt đột ngột đỏ nhiều, đau nhói, chảy nước mắt liên tục hoặc xuất hiện dịch vàng, dịch xanh, đây là dấu hiệu cho thấy mộng thịt đã gây viêm hoặc nhiễm trùng. Người bệnh có thể cảm thấy sợ ánh sáng, cộm rát dữ dội và khó mở mắt, biểu hiện đặc trưng của viêm giác mạc. 
• Tái phát sau phẫu thuật (Mộng kép): Mộng tái phát thường là tổ chức xơ cứng, phát triển rất nhanh và có thể gây co kéo làm hạn chế vận động mắt (dính mi cầu). Nếu thấy mắt đỏ dai dẳng, cộm vướng dữ dội hoặc mộng mọc lại nhanh sau mổ, bạn cần đi khám ngay để được xử lý bằng kỹ thuật chuyên sâu, tránh biến chứng sẹo dính phức tạp.

Người bệnh có mắt mộng thịt nên đi khám sớm để hạn chế nguy cơ tiến triển, ngăn chặn biến chứng và đảm bảo kết quả điều trị .Việc thăm khám kịp thời giúp bác sĩ đánh giá chính xác mức độ tổn thương và đưa ra phác đồ phù hợp cho từng trường hợp. Nếu bạn đang gặp phải những dấu hiệu bất thường hoặc nghi ngờ mộng thịt mắt, hãy đến Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được đội ngũ chuyên khoa thăm khám và chẩn đoán chính xác nhất, giúp bảo vệ thị lực một cách an toàn và hiệu quả.