Hiện tượng chảy máu mắt khi xem điện thoại là gì? Ngày nay, việc dành hàng giờ đồng hồ miệt mài bên màn hình smartphone đã trở thành thói quen của nhiều người. Tình trạng này kéo dài có thể gây đau mỏi mắt, hoặc xuất hiện những mảng máu tụ đáng sợ. Hãy cùng Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa tìm hiểu nguyên nhân và tác hại của hiện tượng này đối với sức khỏe, đồng thời biết cách bảo vệ mắt khoa học nhất.

1. Hiện tượng chảy máu mắt khi xem điện thoại là gì?

Dù thường được gọi là chảy máu mắt, nhưng thực tế đây là tình trạng xuất huyết dưới kết mạc, máu đọng lại trong mắt chứ không chảy ra ngoài. Tuy nhiên, để đánh giá đúng mức độ, chúng ta cần phân biệt rõ hai hiện tượng sau:

• Mắt nổi gân máu: Thực tế, đa số trường hợp xem điện thoại quá nhiều sẽ gây ra hiện tượng mắt nổi gân máu. Đây là các tia máu đỏ li ti hình mạng nhện xuất hiện do các mạch máu bị giãn nở (giãn mạch) khi mắt phải điều tiết liên tục, bị khô và căng thẳng dưới tác động của ánh sáng xanh.
• Vỡ mạch máu mắt: Đây là tình trạng máu thoát ra khỏi lòng mạch tạo thành mảng đỏ phẳng. Dù hiếm gặp hơn khi chỉ xem điện thoại, nhưng thói quen thức khuya kết hợp với việc dụi mắt mạnh khi bị mỏi có thể dẫn đến vỡ mạch máu mắt thực sự.

Lưu ý: Tình trạng đỏ mắt do điện thoại thường gặp ở người lớn và trẻ lớn. Ngược lại, nếu cha mẹ thấy mắt trẻ sơ sinh có vệt đỏ (khi bé chưa tiếp xúc thiết bị điện tử), nguyên nhân thường do sinh lý hoặc bệnh bẩm sinh chứ không phải do ánh sáng xanh. Nguyên nhân thường do sinh lý (áp lực khi sinh) hoặc các bệnh lý bẩm sinh khác.

2. Nguyên nhân khiến mắt xuất huyết khi xem điện thoại

Dưới đây là những nguyên nhân chính lý giải tại sao thói quen xem điện thoại lại khiến mắt dễ bị xuất huyết: 

2.1. Ánh sáng xanh (Blue Light) gây kích ứng

Ánh sáng xanh năng lượng cao từ màn hình điện thoại làm giảm tần số chớp mắt (từ 15-20 lần/phút xuống còn 5-7 lần/phút). Điều này khiến màng phim nước mắt bay hơi nhanh, mắt bị khô rát nghiêm trọng. 

Khi mắt bị khô, phản xạ tự nhiên của cơ thể khi mắt khô ngứa là đưa tay lên dụi. Chính lực tác động cơ học từ việc dụi mắt này là nguyên nhân trực tiếp làm vỡ các mao mạch mỏng manh dưới kết mạc, gây ra mảng xuất huyết đỏ tươi.

2.2. Cơ chế điều tiết quá tải gây khô mắt

Khi tập trung xem điện thoại, tần suất chớp mắt giảm đi đáng kể. Mắt điều tiết quá tải khiến lớp màng phim nước mắt bị bốc hơi nhanh chóng, gây khô mắt. Mắt quá khô sẽ tạo ra cảm giác cộm xốn, khiến chúng ta có xu hướng dụi mắt mạnh, từ đó trực tiếp gây ra hiện tượng vỡ mạch máu mắt.

2.3. Thói quen dí sát mắt vào màn hình gây căng thẳng điều tiết

Nhìn màn hình ở khoảng cách quá gần buộc cơ điều tiết bên trong mắt phải co thắt liên tục và gắng sức để duy trì hình ảnh rõ nét. Trạng thái làm việc quá tải này kích thích các mạch máu kết mạc phải giãn nở tối đa để tăng cường lượng máu đến nuôi dưỡng, gây ra tình trạng mắt đỏ ngầu, nổi gân máu.

Đồng thời, sự căng mỏi cơ điều tiết gây cảm giác nặng mắt, nhức hốc mắt, kích thích người dùng có phản xạ dụi mắt. Chính tác động lực cơ học từ tay khi dụi mắt trên nền các mạch máu đang giãn căng mới là “giọt nước tràn ly” làm vỡ thành mạch, gây xuất huyết.

2.4. Tăng huyết áp kịch phát do thức khuya

Việc dành quá nhiều thời gian xem điện thoại vào ban đêm gây căng thẳng thần kinh và thiếu ngủ trầm trọng. Ở người trưởng thành, “combo” thiếu ngủ và căng thẳng này có thể dẫn đến cơn tăng huyết áp kịch phát. Khi áp lực máu tăng đột ngột, các mao mạch nhỏ vốn đang mệt mỏi dưới kết mạc sẽ dễ dàng bị vỡ ra, gây hiện tượng xuất huyết đỏ rực.

3. Xem điện thoại thường xuyên ảnh hưởng sức khỏe như thế nào?

Việc lạm dụng điện thoại không chỉ gây mỏi mắt tạm thời, mà còn gây ra những ảnh hưởng lâu dài về sức khỏe. Dưới đây là những tác động tiêu cực của việc xem điện thoại thường xuyên:

3.1. Đối với đôi mắt

• Tăng nguy cơ cận thị, loạn thị: Việc mắt phải điều tiết liên tục ở khoảng cách gần khiến trục nhãn cầu bị dài ra (đối với trẻ em) hoặc gây co thắt cơ điều tiết, dẫn đến cận thị tiến triển nhanh. Riêng đối với người trưởng thành, mắt đã ổn định trục nhãn cầu nên ít bị tăng độ cận thật, nhưng rất dễ bị Cận thị giả (do co quắp điều tiết) gây nhìn mờ thoáng qua
• Thoái hóa điểm vàng sớm: Ánh sáng xanh có khả năng xuyên thấu qua các lớp lọc tự nhiên của mắt để đến võng mạc. Tiếp xúc lâu dài làm tăng nguy cơ tổn thương võng mạc tiềm ẩn: Tiếp xúc ánh sáng xanh cường độ cao lâu dài có thể đẩy nhanh quá trình lão hóa của võng mạc sau này, gây ảnh hưởng thị lực. Ngoài ra, thói quen này còn dễ gây ra hiện tượng mắt nổi gân máu do khô mắt mãn tính.

Lưu ý đặc biệt cho phụ huynh: Trẻ em có thủy tinh thể rất trong suốt so với người lớn, nên khả năng tự lọc ánh sáng xanh tự nhiên của mắt trẻ còn rất kém. Do đó, khi trẻ xem điện thoại quá gần và trong thời gian dài, lượng ánh sáng xanh đi xuyên thấu vào đáy mắt sẽ nhiều hơn, tiềm ẩn nguy cơ tổn thương võng mạc và điểm vàng cao hơn gấp nhiều lần so với người trưởng thành.

3.2. Gây ra tình trạng mất ngủ

Ánh sáng xanh từ điện thoại ức chế quá trình sản sinh Melatonin (hormone điều hòa giấc ngủ). Điều này khiến bạn khó đi vào giấc ngủ, ngủ không sâu giấc, làm cơ thể mệt mỏi và dễ xuất hiện tình trạng vỡ mạch máu mắt do sự căng thẳng thần kinh và áp lực lên hệ thống mạch máu khi cơ thể thiếu ngủ kéo dài.

3.3. Gây ra các bệnh về da

Nhiệt năng và bức xạ điện từ phát ra từ điện thoại có thể kích thích tăng sắc tố da, dẫn đến tình trạng nám, tàn nhang và sạm da. Đặc biệt, vùng da quanh mắt vốn mỏng manh và ít tuyến bã nhờn nhất trên khuôn mặt sẽ chịu tác động nặng nề nhất. Khi nheo mắt liên tục khi đọc chữ nhỏ trên màn hình cộng với tác hại từ ánh sáng xanh sẽ hình thành nếp nhăn chân chim và thâm quầng mắt rất khó điều trị và mất thẩm mỹ.

3.4. Làm tăng cảm giác lo âu

Việc tiếp nhận dòng thông tin hỗn loạn, tiêu cực trên mạng xã hội một cách thụ động khiến não bộ luôn trong trạng thái “báo động”, gây căng thẳng thần kinh kéo dài. Điều này trực tiếp dẫn đến các hội chứng rối loạn lo âu, trầm cảm hoặc hội chứng FOMO (sợ bị bỏ lỡ). Khi thần kinh căng thẳng, hệ mạch máu toàn thân bao gồm cả mạch máu mắt cũng co thắt bất thường, gián tiếp ảnh hưởng đến thị lực.

3.5. Gây tổn thương hệ cơ xương khớp

Thói quen cúi đầu một góc 45 – 60 độ để nhìn điện thoại tạo ra một áp lực lớn lên cột sống cổ. Tình trạng này kéo dài gây ra hội chứng “cổ văn phòng”, dẫn đến thoái hóa đốt sống cổ, thoát vị đĩa đệm, chèn ép dây thần kinh gây tê tay và đau nhức vai gáy mạn tính. Duy trì tư thế sai lệch này thường xuyên cũng làm giảm lưu thông máu lên não và mắt, khiến tình trạng nhức mỏi mắt trở nên trầm trọng hơn.

4. Cách bảo vệ mắt và xử lý khi chảy máu mắt xem điện thoại

Khi xuất hiện tình trạng chảy máu mắt do sử dụng điện thoại quá mức, việc thay đổi thói quen ngay lập tức là cách duy nhất để bảo vệ thị lực lâu dài. Dưới đây cách xử lý và bảo vệ mắt khoa học dành cho bạn:

• Áp dụng quy tắc 20-20-20: Đây là giải pháp được các bác sĩ nhãn khoa khuyên dùng để giảm áp lực điều tiết cho mắt. Cụ thể cứ sau 20 phút nhìn vào màn hình điện thoại, hãy để mắt nghỉ ngơi và nhìn vào một vật gì đó ở khoảng cách 20 feet (khoảng 6 mét) trong ít nhất 20 giây. Cách này giúp các cơ vận nhãn được thư giãn, ngăn ngừa tình trạng co thắt điều tiết dẫn đến vỡ các mao mạch nhỏ.
• Sử dụng nước mắt nhân tạo: Sử dụng các loại nước mắt nhân tạo để cấp ẩm tức thì, giúp làm dịu bề mặt nhãn cầu, giảm ma sát khi chớp mắt. Từ đó hạn chế nguy cơ vỡ mạch máu mắt do dụi mắt hoặc kích ứng.
• Bật chế độ lọc ánh sáng xanh: Hầu hết các dòng điện thoại hiện nay đều tích hợp tính năng “Night Shift” hoặc “Blue Light Filter” chuyển màn hình sang tông màu ấm hơn, giúp giảm bớt năng lượng của ánh sáng xanh tác động lên võng mạc. Từ đó làm dịu mắt và hỗ trợ giấc ngủ ngon hơn. Hãy luôn bật chế độ này, đặc biệt là vào buổi tối. 
• Sử dụng kính chống ánh sáng xanh: Ngoài chế độ Night Shift trên điện thoại, bạn nên cân nhắc sử dụng kính chống ánh sáng xanh khi làm việc để bảo vệ mắt chủ động hơn.

Lưu ý theo dõi: Mảng máu sẽ đổi màu từ đỏ sang vàng rồi tự tan sau 1-2 tuần như vết bầm trên da. Nếu sau 14 ngày vết máu không tan hoặc có dấu hiệu lan rộng hơn, bạn cần đi khám ngay để kiểm tra chức năng đông máu và các bệnh lý nền.

Hiện tượng chảy máu mắt khi xem điện thoại thường là lời cảnh báo nghiêm trọng về việc đôi mắt đang bị quá tải do ánh sáng xanh và thói quen sinh hoạt thiếu khoa học. Dù phần lớn trường hợp đều lành tính, nhưng bạn tuyệt đối không được chủ quan. Nếu tình trạng đỏ mắt kéo dài hoặc bạn nhận thấy những dấu hiệu đau nhức dữ dội, thị lực suy giảm đột ngột, nhìn mờ, tầm nhìn bị che phủ…, hãy đến ngay Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được thăm khám chuyên sâu và can thiệp điều trị sớm nhất, giúp bảo vệ đôi mắt khỏe mạnh.