Phẫu thuật Laser mống mắt chu biên bằng Laser YAG là gì?

Laser mống mắt chu biên, còn gọi là laser cắt mống mắt chu biên hoặc Laser Peripheral Iridotomy – LPI, là thủ thuật ngoại trú tạo một lỗ rất nhỏ ở ngoại vi mống mắt. Lỗ này giúp thủy dịch lưu thông từ hậu phòng ra tiền phòng, giảm nghẽn đồng tử và hỗ trợ mở góc thoát lưu. LPI được chỉ định cho một số trường hợp glôcôm góc đóng hoặc mắt có nguy cơ cao, không phải cho tất cả người có góc tiền phòng hẹp.

Thông tin quan trọng: Laser mống mắt chu biên không phục hồi phần thị lực đã mất do tổn thương thần kinh thị giác. Sau thủ thuật, người bệnh vẫn cần tái khám và có thể phải tiếp tục sử dụng thuốc hoặc áp dụng phương pháp điều trị khác.

1. Laser mống mắt chu biên là gì?

Trong mắt, thủy dịch được tạo ra ở phía sau mống mắt, đi qua đồng tử vào tiền phòng rồi thoát ra ngoài qua vùng bè. Khi xảy ra nghẽn đồng tử, áp lực phía sau mống mắt tăng, đẩy mống mắt ra trước và làm hẹp hoặc đóng góc thoát lưu.

Laser mống mắt chu biên sử dụng năng lượng laser để tạo một lỗ nhỏ xuyên qua phần ngoại vi của mống mắt. Lỗ này tạo thêm đường lưu thông giữa hậu phòng và tiền phòng, giúp cân bằng áp lực hai phía mống mắt, giảm tình trạng mống mắt bị đẩy ra trước và hỗ trợ mở góc tiền phòng. Lỗ laser thường nằm ở vùng ngoại vi, được mi trên che một phần và khó quan sát bằng mắt thường.

Phân biệt các thủ thuật trên mống mắt:

Các phương pháp này không hoàn toàn giống nhau. Bác sĩ cần soi góc tiền phòng và xác định cơ chế gây đóng góc trước khi lựa chọn.

2. Khi nào cần laser mống mắt chu biên?

Bác sĩ có thể cân nhắc LPI trong những trường hợp:

• Glôcôm góc đóng có cơ chế nghẽn đồng tử.
• Cơn đóng góc cấp sau khi tình trạng nhãn áp và giác mạc đã được xử trí phù hợp.
• Mắt còn lại có nguy cơ cao khi một mắt từng xuất hiện cơn glôcôm góc đóng.
• Góc tiền phòng hẹp kèm các yếu tố làm tăng nguy cơ đóng góc.
• Một số trường hợp nghẽn đồng tử thứ phát được bác sĩ xác định.

Không phải người nào có góc tiền phòng hẹp cũng bắt buộc phải laser. Quyết định điều trị dự phòng cần dựa trên mức độ đóng góc, nhãn áp, cấu trúc tiền phòng, tình trạng thần kinh thị giác và các yếu tố nguy cơ đi kèm.

3. Bác sĩ cần kiểm tra gì trước khi chỉ định?

Người bệnh thường được đánh giá bằng một số phương pháp sau:

• Đo thị lực và nhãn áp.
• Khám mắt bằng sinh hiển vi.
• Soi góc tiền phòng để xác định góc mở, hẹp hay đóng.
• Đánh giá gai thị và thần kinh thị giác.
• Chụp OCT hoặc đo thị trường khi có chỉ định.
• Đánh giá giác mạc, mống mắt và thủy tinh thể.

Kết quả thăm khám giúp bác sĩ xác định người bệnh cần laser ngay, tiếp tục theo dõi hay phù hợp với phương án điều trị khác.

4. Laser mống mắt chu biên có tác dụng gì?

Mục tiêu của LPI là:

• Giảm hoặc loại bỏ tình trạng nghẽn đồng tử.
• Hỗ trợ mở góc thoát lưu.
• Giảm nguy cơ xuất hiện cơn tăng nhãn áp do đóng góc.
• Hạn chế nguy cơ tổn thương thêm đối với thần kinh thị giác.
• Tạo điều kiện để bác sĩ đánh giá lại cấu trúc góc tiền phòng.

Tuy nhiên, LPI không phải phương pháp chữa khỏi hoàn toàn mọi trường hợp glôcôm góc đóng. Góc tiền phòng vẫn có thể còn hẹp do cấu trúc mống mắt, thủy tinh thể hoặc tình trạng dính góc. Khi đó, người bệnh có thể cần thuốc hạ nhãn áp, laser tạo hình chân mống mắt, phẫu thuật thủy tinh thể hoặc phương pháp điều trị glôcôm khác.

Xem thêm: Các phương pháp điều trị và phẫu thuật cườm nước.

5. Laser mống mắt chu biên có đau không?

Trước khi thực hiện, mắt thường được nhỏ thuốc tê bề mặt. Bác sĩ đặt một kính tiếp xúc chuyên dụng lên mắt để quan sát và hội tụ tia laser vào vị trí cần điều trị.

Người bệnh có thể cảm thấy:

• Hơi căng hoặc tức khi đặt kính.
• Chói sáng trong lúc thực hiện.
• Nhói hoặc châm chích nhẹ ở một số thời điểm.

Mức độ khó chịu khác nhau ở từng người nhưng thủ thuật thông thường không cần gây mê toàn thân. Nếu người bệnh quá lo lắng, khó hợp tác hoặc có tình trạng đặc biệt, bác sĩ sẽ đánh giá và hướng dẫn riêng.

6. Quy trình laser mống mắt chu biên

6.1. Bước 1: Khám và xác định chỉ định

Bác sĩ đo nhãn áp, khám giác mạc, mống mắt, thần kinh thị giác và soi góc tiền phòng. OCT, thị trường hoặc những xét nghiệm khác được thực hiện khi cần thiết.

6.2. Bước 2: Chuẩn bị trước laser

Người bệnh được giải thích mục tiêu, giới hạn và rủi ro của thủ thuật. Một số thuốc nhỏ có thể được sử dụng để co đồng tử, hạ nhãn áp hoặc gây tê bề mặt.

Cần thông báo với bác sĩ về thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc chống đông hoặc chống kết tập tiểu cầu. Không tự ý ngừng thuốc nếu chưa có chỉ định.

6.3. Bước 3: Thực hiện laser

Người bệnh ngồi trước máy laser tương tự thiết bị khám mắt. Sau khi đặt kính chuyên dụng, bác sĩ tập trung tia laser vào vùng ngoại vi mống mắt và tạo lỗ thông có kích thước phù hợp.

Số xung, mức năng lượng và vị trí thực hiện được điều chỉnh theo cấu trúc mống mắt và đáp ứng của từng người, không áp dụng một thông số cố định cho mọi trường hợp.

6.4. Bước 4: Theo dõi sau laser

Sau thủ thuật, bác sĩ có thể kiểm tra lại nhãn áp, tình trạng viêm và độ thông của lỗ laser. Người bệnh được hướng dẫn dùng thuốc, tái khám và tiếp tục thuốc điều trị glôcôm nếu cần.

Thời gian thực hiện và theo dõi tại bệnh viện phụ thuộc vào tình trạng từng mắt.

7. Tác dụng phụ và rủi ro có thể gặp

Laser mống mắt chu biên nhìn chung là thủ thuật ít xâm lấn nhưng vẫn có thể phát sinh tác dụng phụ hoặc biến chứng.

Các biểu hiện thường mang tính tạm thời gồm:

• Nhìn mờ nhẹ.
• Cộm hoặc châm chích.
• Nhạy cảm với ánh sáng.
• Đỏ mắt nhẹ.
• Viêm trong mắt ở mức độ nhẹ.

Các vấn đề cần được bác sĩ theo dõi gồm:

• Nhãn áp tăng tạm thời sau laser.
• Chảy máu nhẹ từ mống mắt.
• Viêm kéo dài.
• Xuất hiện quầng sáng, vệt sáng hoặc hình ảnh phụ.
• Lỗ laser chưa đủ thông hoặc đóng lại, cần thực hiện bổ sung.
• Tổn thương giác mạc hoặc thủy tinh thể, tuy ít gặp.

Nguy cơ cụ thể phụ thuộc vào mức độ bệnh, cấu trúc mắt và đáp ứng của từng người.

8. Chăm sóc mắt sau laser mống mắt chu biên

Sau thủ thuật, người bệnh nên:

• Dùng thuốc đúng loại, đúng liều và đủ thời gian.
• Tiếp tục thuốc điều trị glôcôm nếu bác sĩ chưa yêu cầu ngừng.
• Không dụi hoặc ấn mạnh vào mắt.
• Tránh tự lái xe khi thị lực còn mờ hoặc chưa được bác sĩ cho phép.
• Tái khám đúng lịch để kiểm tra nhãn áp và lỗ laser.
• Khám định kỳ lâu dài để theo dõi góc tiền phòng, nhãn áp và thần kinh thị giác.

LPI không có yêu cầu kiêng ăn đặc hiệu. Người bệnh nên duy trì chế độ sinh hoạt phù hợp với bệnh nền và hướng dẫn riêng của bác sĩ.

9. Một số câu hỏi thường gặp về laser mống mắt chu biên

9.1. Laser mống mắt chu biên có đau không?

Trước thủ thuật, mắt thường được nhỏ thuốc tê bề mặt. Người bệnh có thể cảm thấy hơi căng khi đặt kính, chói sáng hoặc nhói nhẹ lúc laser. Cảm giác khác nhau ở từng người nhưng LPI thông thường không cần gây mê toàn thân.

9.2. Phẫu thuật laser mống mắt chu biên có hết cườm nước không?

Không hoàn toàn. LPI chủ yếu giải quyết cơ chế nghẽn đồng tử và giảm nguy cơ đóng góc. Phương pháp không phục hồi tổn thương thần kinh thị giác đã xảy ra. Người bệnh vẫn có thể phải dùng thuốc, điều trị bổ sung và tái khám lâu dài.

9.3. Có phương pháp khác thay thế laser mống mắt chu biên không?

Hiện nay, để điều trị Glaucoma góc đóng không chỉ có một phương pháp duy nhất. Phẫu thuật đục thủy tinh thể là một phương pháp thay thế được cho laser mống mắt chu biên. Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp để thực hiện phẫu thuật thay thủy tinh thể bị đục. Bệnh nhân cần có quá trình thăm khám và chẩn đoán bệnh với bác sĩ để được tư vấn chỉ định phương pháp điều trị phù hợp nhất.

9.4. Có cần laser mống mắt chu biên cả hai mắt không?

Không phải trường hợp nào cũng cần laser cả hai mắt. Tuy nhiên, nếu một mắt đã bị đóng góc, mắt còn lại có thể có cấu trúc tương tự và cần được đánh giá nguy cơ. Bác sĩ sẽ soi góc và quyết định riêng cho từng mắt.

9.5. Laser mống mắt chu biên có giúp nhìn rõ hơn không?

Mục tiêu chính của LPI là bảo vệ thị lực và giảm nguy cơ tổn thương thêm, không phải cải thiện độ nhìn. Thị lực có thể không thay đổi sau laser. Những phần thị lực đã mất do tổn thương thần kinh thị giác thường không thể phục hồi.

Trên đây là những thông tin cần biết về phương pháp phẫu thuật Laser mống mắt chu biên cho người bệnh glaucoma góc đóng. Đây là một phương pháp an toàn, thực hiện nhanh và không gây đau nhức. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về phương pháp này, hãy gửi câu hỏi về cho Bệnh viện mắt Sài Gòn Biên Hòa để được hỗ trợ giải đáp. Đừng quên khám mắt định kỳ để kịp thời phát hiện và sớm điều trị những tổn thương về mắt, tránh ảnh hưởng đến thị lực về lâu dài.