Viêm bờ mi mắt là bệnh lý nhãn khoa mãn tính, tuy không quá nguy hiểm nhưng lại gây ra không ít phiền toái trong sinh hoạt và cuộc sống hàng này. Bên cạnh tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ, các bước tự chăm sóc và chữa viêm mí mắt tại nhà cũng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng. Trong bài viết sau, Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ hướng dẫn bạn cách chữa viêm bờ mi mắt tại nhà an toàn và hiệu quả.

1. Tổng quan viêm bờ mi mắt 

Viêm bờ mi mắt là tình trạng nhiễm trùng dẫn đến viêm tại khu vực mí mắt. Đây là một trong các bệnh viêm về mắt mãn tính phổ biến, dễ gặp ở người lớn và cả trẻ em. Khi mắc bệnh, bạn thường xuyên cảm giác ngứa ngáy, sưng viêm và kết vảy ở chân lông mi,…gây khó chịu và bất tiện trong sinh hoạt. 

Các dấu hiệu nhận biết viêm bờ mi thường gặp: 

• Mí mắt có dấu hiệu đỏ, sưng tấy, đi kèm cảm giác nóng và rát. Sau khi ngủ dậy, hai mi mắt thường bị dính chặt vào nhau do dịch tiết.
• Khô mắt do thiếu hụt lớp mỡ trong nước mắt, khiến nước mắt bay hơi nhanh.
• Sự xuất hiện của các vảy dạng hình trụ bao quanh chân lông mi thường cho thấy tình trạng nhiễm ký sinh trùng Demodex. Dấu hiệu này giúp bác sĩ phân biệt viêm bờ mi do Demodex với các dạng viêm bờ mi thông thường khác.
• Ngứa mắt dai dẳng, cảm giác cộm như có hạt cát hoặc dị vật bên trong.
• Mắt trở nên nhạy cảm hơn với ánh sáng, thường xuyên chảy nước mắt hoặc ngược lại là bị khô mắt nghiêm trọng.
• Lông mi dễ bị rụng hoặc bắt đầu mọc ngược, mọc lệch đâm vào phía trong nhãn cầu.

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ viêm bờ mi mắt bao gồm: 

• Viêm bờ mi trước: Chủ yếu do nhiễm vi khuẩn tụ cầu hoặc ký sinh trùng Demodex tại chân lông mi.
• Viêm bờ mi sau: Hệ quả của bệnh lý rối loạn chức năng tuyến Meibomian, khiến lớp dầu bảo vệ mắt bị tắc nghẽn.
• Các yếu tố khác: Người có cơ địa viêm da tiết bã, mụn trứng cá đỏ, hoặc thường xuyên tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, dị ứng mỹ phẩm có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

Viêm bờ mi là bệnh lý mang tính chất mạn tính, dễ tái phát. Do đó, mục tiêu điều trị chủ yếu tập trung vào việc kiểm soát triệu chứng và giảm cảm giác khó chịu, hơn là điều trị khỏi hoàn toàn. Người bệnh cần có sự kiên trì trong việc chăm sóc và vệ sinh mắt hằng ngày nhằm bảo vệ và duy trì chức năng thị giác lâu dài.

2. Cách chữa viêm bờ mi mắt tại nhà

Điều trị viêm bờ mi mắt không khó, ngoài can thiệp y tế chuyên sâu, bạn tự chăm sóc tại nhà theo chỉ định của bác sĩ cũng sẽ giúp mắt nhanh hồi phục và ngăn ngừa tái phát. Dưới đây là một số cách chữa viêm bờ mi mắt tại nhà hiệu quả giúp làm dịu nhanh các triệu chứng khó chịu. 

2.1. Chườm ấm thường xuyên

Bạn nên sử dụng khăn mềm, sạch ngâm vào nước ấm vừa phải, vắt khô rồi đắp lên mí mắt trong khoảng 5 – 10 phút. Bạn nên thay khăn hoặc làm nóng lại khăn sau mỗi 2 phút để đảm bảo nhiệt độ luôn đủ để làm tan chảy lớp dầu bị tắc nghẽn. 

Bạn nên thực hiện chườm ấm  2–3 lần/ngày. Phương pháp này giúp làm mềm các vảy bám, giãn nở lỗ tuyến nhờn bị tắc và hạn chế tối đa nguy cơ hình thành chắp, lẹo.

2.2. Mát xa nhẹ nhàng quanh vùng mi mắt

Sau khi chườm ấm và vệ sinh tay sạch sẽ, bạn hãy dùng đầu ngón tay (ưu tiên ngón áp út) vuốt nhẹ nhàng theo chiều dọc: mi trên vuốt xuống và mi dưới vuốt ngược lên hướng về phía khe mi. Hãy tập trung lực vừa phải vào phần sụn mi ngay sát chân lông mi thay vì ấn trực tiếp vào nhãn cầu để tránh làm tổn thương giác mạc hay gây nhìn mờ, giúp các dịch nhờn đã tan chảy thoát ra ngoài và làm thông thoáng lỗ tuyến hiệu quả.

2.3. Vệ sinh và tẩy tế bào chết ở vùng mi mắt mỗi ngày

Bạn cần sử dụng các sản phẩm chuyên dụng cho mắt hoặc gạc sạch để lau nhẹ nhàng bờ mi, loại bỏ bụi bẩn và tế bào chết tích tụ tại chân lông mi mỗi ngày. Bởi tại chân lông mi, bụi bẩn, bã nhờn và tế bào chết tích tụ lâu ngày sẽ tạo thành một lớp màng lý tưởng cho vi khuẩn và ký sinh trùng phát triển, gây tình trạng viêm kéo dài.

2.4. Vệ sinh mắt bằng nước muối sinh lý

Cách chữa viêm bờ mi mắt tại nhà bằng nước muối sinh lý giúp kiểm soát các tác nhân gây viêm và ngăn chặn các biến chứng nguy hiểm. Nước muối sinh lý giúp rửa trôi các dịch bẩn, mủ tích tụ và các vảy gàu bám chặt quanh gốc lông mi. Ngoài ra đây còn là cách hiệu quả giúp giảm cảm giác cộm rát, ngứa ngáy do bụi bẩn hoặc các tác nhân dị ứng gây ra, giúp mắt dễ chịu hơn tức thì.

2.5. Sử dụng thuốc nhỏ hoặc thuốc bôi theo hướng dẫn của bác sĩ

Trong các trường hợp nhiễm khuẩn hoặc viêm nặng, bác sĩ sẽ chỉ định các loại thuốc điều trị viêm bờ mi mắt như thuốc mỡ kháng sinh, thuốc nhỏ mắt chứa corticosteroid hoặc nước mắt nhân tạo để kiểm soát tình trạng khô mắt đi kèm.

• Thuốc kháng sinh: Có thể dùng dưới dạng thuốc mỡ tra mắt hoặc thuốc nhỏ mắt để tiêu diệt vi khuẩn tụ cầu. Trong một số trường hợp viêm bờ mi mạn tính dai dẳng, bác sĩ có thể chỉ định thêm kháng sinh đường uống để hỗ trợ điều trị từ bên trong.
• Thuốc chống viêm (Corticosteroid): Thuốc giúp giảm nhanh các triệu chứng sưng, đỏ và ngứa ngáy khó chịu. Tuy nhiên, nhóm thuốc này tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm, cần sử dụng dưới sự giám sát chặt chẽ từ bác sĩ nhãn khoa để tránh tác dụng phụ như tăng nhãn áp Glôcôm) và đục thủy tinh thể, gây tổn thương mắt vĩnh viễn. 
• Nước mắt nhân tạo: Hỗ trợ cải thiện tình trạng khô mắt, giúp bề mặt nhãn cầu luôn được bôi trơn và dễ chịu.
• Thuốc điều trị ký sinh trùng: Nếu nguyên nhân do Demodex, bác sĩ sẽ sử dụng các loại bọt vệ sinh mi chuyên dụng có chiết xuất từ tinh dầu tràm trà (Tea Tree Oil). Đây được xem là giải pháp tối ưu nhất để tiêu diệt ký sinh trùng Demodex tận gốc, đồng thời làm dịu nhanh cơn ngứa rát cho bờ mi.

Lưu ý quan trọng: Khi áp dụng các cách chữa viêm bờ mi mắt tại nhà bằng thuốc, người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ uống và nhỏ thuốc đúng liều, đúng thời gian theo hướng dẫn của bác sĩ. Tự ý ngưng thuốc khi thấy triệu chứng thuyên giảm hoặc tự mua thuốc bên ngoài có thể khiến vi khuẩn kháng thuốc, làm cho các bệnh viêm về mắt trở nên khó điều trị hơn về sau.

3. Cách phòng ngừa viêm bờ mi mắt

Chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa sẽ giúp bạn bảo vệ đôi mắt khỏi viêm nhiễm:

• Hạn chế thiết bị điện tử: Giảm thời gian sử dụng điện thoại, máy tính để tránh tình trạng mắt bị khô và mệt mỏi.
• Đeo kính bảo vệ khi ra ngoài: Khói bụi và ô nhiễm môi trường là tác nhân chính khiến vi khuẩn và ký sinh trùng bám vào chân lông mi. Đeo kính râm hoặc kính bảo hộ không chỉ giúp chắn bụi mà còn hạn chế gió lùa trực tiếp gây khô mắt.
• Vệ sinh đồ dùng cá nhân: Thường xuyên thay chăn, ga, gối và khăn mặt để loại bỏ vi khuẩn, bụi bẩn. Tuyệt đối không dùng chung đồ trang điểm mắt (cọ phấn mắt, mascara, bút kẻ mắt) với người khác.
• Thói quen trang điểm an toàn: Hạn chế trang điểm mắt khi không cần thiết. Nếu có, hãy đảm bảo tẩy trang thật sạch bằng sản phẩm chuyên dụng để tránh tắc nghẽn tuyến bã nhờn.
• Bỏ thói quen chạm tay vào mắt: Tay là nơi chứa nhiều vi khuẩn nhất. Tránh dụi mắt hoặc chạm tay lên mí mắt để ngăn chặn vi khuẩn xâm nhập trực tiếp.
• Duy trì độ ẩm cho mắt: Sử dụng nước mắt nhân tạo hoặc máy tạo độ ẩm trong phòng máy lạnh để giữ màng phim nước mắt luôn ổn định.
• Kiểm soát dị ứng: Nếu bạn có cơ địa dị ứng (phấn hoa, lông thú vật, mỹ phẩm), hãy chủ động tránh xa các tác nhân này và sử dụng thuốc điều trị theo chỉ dẫn của bác sĩ khi bắt đầu có dấu hiệu kích ứng.
• Chế độ ăn uống lành mạnh: Bổ sung thực phẩm giàu Omega-3 (cá hồi, hạt lanh, óc chó) giúp cải thiện chất lượng dầu trong tuyến bã nhờn, ngăn ngừa tắc nghẽn tuyến Meibomian hiệu quả từ bên trong.
• Kiểm soát các bệnh lý về da: Nếu bạn đang gặp tình trạng gàu da đầu hoặc viêm da tiết bã, cần điều trị dứt điểm các bệnh lý này. Vi khuẩn và vảy da chết từ da đầu rất dễ rơi xuống và gây ra viêm bờ mi mắt thứ phát.
• Vệ sinh kính áp tròng đúng cách: Nếu sử dụng kính áp tròng, hãy sát khuẩn cẩn thận vì nếu kính áp tròng bẩn sẽ đưa vi khuẩn vào bề mặt nhãn cầu và bờ mi, dẫn đến các bệnh viêm về mắt nguy hiểm.
• Khám mắt định kỳ: Tầm soát định kỳ giúp bác sĩ phát hiện sớm tình trạng rối loạn tuyến nhờn (MGD) ngay từ khi chưa có triệu chứng lâm sàng. Từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời trước khi phải dùng đến các loại thuốc điều trị chuyên sâu.

4. Câu hỏi thường gặp

4.1. Chườm nóng bằng trứng gà có được không?

Không. Vì vỏ trứng có thể chứa vi khuẩn nếu không được vệ sinh kỹ, dễ gây nhiễm trùng ngược vào mắt đang bị viêm. Bạn chỉ nên dùng gạc sạch hoặc khăn mềm ngâm nước ấm để chườm.

4.2. Dùng nước muối tự pha có được không?

Không. Vì vi khuẩn và tạp chất trong hỗn hợp nước muối tự pha có thể gây tình trạng viêm nghiêm trọng hơn. Ngoài ra nước muối sinh lý chuẩn y khoa có nồng độ chính xác là 0.9% giúp sát khuẩn và làm dịu mắt. Nước muối tự pha tại nhà thường quá nhạt không có tác dụng sát khuẩn hoặc quá mặn gây kích ứng, làm tổn thương tế bào giác mạc và khiến mắt bị khô hơn.

Bằng việc áp dụng các cách chữa viêm bờ mi mắt tại nhà an toàn, khoa học sẽ giúp đẩy lùi các triệu chứng và ngăn chặn biến chứng nguy hiểm cho giác mạc. Tuy nhiên, nếu tình trạng viêm nhiễm không thuyên giảm hoặc có dấu hiệu sưng đau nặng, bạn nên đến thăm khám trực tiếp tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời nhé.