Viêm kết giác mạc mắt: Triệu chứng và cách phòng ngừa lây

Khác với đau mắt đỏ thông thường, viêm kết giác mạc là cấp độ nguy hiểm hơn khi ổ viêm không chỉ dừng lại ở lòng trắng (kết mạc) mà đã tấn công sâu vào lòng đen (giác mạc). Bệnh thường do Adenovirus gây ra, tiến triển cực nhanh và dễ lây lan thành dịch. Nếu không được can thiệp đúng cách, các vết loét có thể để lại sẹo đục vĩnh viễn, đe dọa trực tiếp đến thị lực của người bệnh. Bài viết sau đây sẽ cung cấp những kiến thức y khoa quan trọng giúp bạn nhận diện sớm và bảo vệ đôi mắt kịp thời.

1. Viêm kết giác mạc là gì? Phân biệt rõ kết mạc và giác mạc

Để hiểu rõ về tình trạng viêm kết giác mạc, cần phân biệt hai cấu trúc quan trọng nhất ở bề mặt nhãn cầu. Nhiều người thường nhầm lẫn giữa lòng trắng và lòng đen, dẫn đến việc chủ quan khi mắt có dấu hiệu bất thường.

• Kết mạc (Lòng trắng/Mí mắt): Là lớp màng  mỏng, trong suốt che phủ phần tròng trắng và mặt trong của mi mắt.
• Giác mạc (Lòng đen): Là màng trong suốt hình chỏm cầu nằm ở phía trước nhãn cầu, cho phép ánh sáng đi qua (chi phối thị lực).

Viêm kết giác mạc là tình trạng viêm nhiễm đồng thời ở kết mạc (lòng trắng) và giác mạc (lòng đen). Tình trạng này không đơn thuần là viêm giác mạc hay viêm kết mạc riêng lẻ, mà gây tổn thương, sưng viêm đồng thời trên cả hai cấu trúc này. Bệnh thường bắt đầu bằng viêm kết mạc (đau mắt đỏ), sau đó lan rộng và ăn sâu vào giác mạc, cho thấy bệnh đã tiến triển nặng hơn.

2. Triệu chứng nhận biết viêm kết giác mạc mắt 

Do tổn thương xảy ra đồng thời trên cả hai cấu trúc, các biểu hiện viêm kết giác mạc mắt thường dồn dập và gây khó chịu tột độ. Dưới đây là những dấu hiệu điển hình chia theo từng vị trí tổn thương:

2.1. Triệu chứng tại kết mạc

• Đỏ mắt: Tròng trắng ửng đỏ rực do các mạch máu kết mạc bị giãn nở.
• Tiết nhiều ghèn mủ: Mắt có dịch tiết màu vàng hoặc xanh, đặc biệt là sau khi ngủ dậy khiến hai mi mắt dính chặt vào nhau.
• Sưng nề mi mắt: Mi mắt húp híp, cảm giác nặng nề và khó mở mắt.
• Ngứa cộm: Cảm giác cộm xốn như có hạt cát nằm trong mắt khiến người bệnh hay có phản xạ dụi mắt liên tục. Điều này cực kỳ nguy hiểm vì rất dễ vô tình gây xước giác mạc, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập sâu hơn.
• Xuất hiện giả mạc: Ở những ca nặng, mặt trong mi mắt có thể xuất hiện một lớp màng trắng (giả mạc). Lớp màng này ngăn cản thuốc thấm vào mắt và khiến tình trạng viêm nặng hơn, cần phải được bác sĩ bóc bỏ. 

2.2. Triệu chứng tại giác mạc

Khi các triệu chứng này xuất hiện, chứng tỏ ổ viêm đã tấn công vào lòng đen, đe dọa trực tiếp đến thị lực:

• Sợ ánh sáng, chói mắt: Bạn cảm thấy cực kỳ khó chịu, đau nhức khi gặp ánh sáng mạnh hoặc ánh nắng mặt trời.
• Chảy nước mắt giàn giụa: Phản ứng kích ứng dây thần kinh tại giác mạc khiến nước mắt chảy không kiểm soát.
• Đau nhức sâu trong mắt: Cơn đau không chỉ dừng lại ở bề mặt mà nhức nhối sâu bên trong nhãn cầu.
• Nhìn mờ, thị lực giảm: Đây là dấu hiệu báo động đỏ. Khi giác mạc bị phù nề hoặc loét, độ trong suốt bị mất đi khiến mọi vật trở nên nhòe nhoẹt.

3. Bệnh viêm kết giác mạc có lây không?

Có, bệnh viêm kết giác mạc RẤT DỄ LÂY LAN, đặc biệt là viêm kết giác mạc cấp do virus hoặc vi khuẩn. Bệnh lây qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết của người bệnh (nước mắt, ghèn), dùng chung khăn mặt, dụi mắt sau khi chạm vào bề mặt có chứa virus, lây qua đường hô hấp (nước bọt khi nói chuyện, hắt hơi).

4. Viêm kết giác mạc có nguy hiểm không?

Có, viêm kết giác mạc NGUY HIỂM HƠN nhiều so với đau mắt đỏ (viêm kết mạc) thông thường. Vì viêm đã xâm lấn vào giác mạc. Nếu bệnh giác mạc mắt này không được điều trị đúng cách, có thể để lại di chứng sẹo giác mạc (các đốm mờ trên tròng đen), gây suy giảm thị lực vĩnh viễn, thậm chí dẫn đến viêm loét giác mạc.

5. Người bị viêm kết giác mạc kiêng ăn gì và nên ăn gì?

Lựa chọn đúng thực phẩm không chỉ giúp mắt bớt kích ứng mà còn ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm của bệnh giác mạc. Dưới đây là thực đơn gợi ý giúp đôi mắt bạn nhanh chóng phục hồi:

5.1. Viêm kết giác mạc kiêng ăn gì?

Bạn nên hạn chế các loại thực phẩm có thể làm tăng phản ứng viêm và khiến mắt đỏ hơn:

• Thực phẩm cay nóng (tiêu, ớt, tỏi): Các gia vị này gây giãn mạch, làm tình trạng đỏ mắt và cảm giác cộm xốn trở nên trầm trọng hơn.
• Thực phẩm dễ gây dị ứng (tôm, cua, hải sản…): Nếu có cơ địa nhạy cảm, nhóm thực phẩm này sẽ kích thích giải phóng histamine gây ngứa dữ dội. Phản xạ dụi mắt khi đó cực kỳ nguy hiểm vì dễ làm trầy xước biểu mô giác mạc, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập sâu hơn và gây loét lòng đen.
• Chất kích thích (rượu bia, thuốc lá): Làm suy giảm hệ miễn dịch của cơ thể, khiến virus và vi khuẩn có cơ hội tấn công sâu hơn vào cấu trúc mắt.
• Thực phẩm nhiều đường và dầu mỡ: Có thể làm tăng tiết ghèn mủ, gây khó khăn cho việc vệ sinh mắt hàng ngày.

5.2. Nên ăn gì để nhanh hồi phục?

Bổ sung các dưỡng chất thiết yếu để nuôi dưỡng giác mạc từ bên trong:

• Thực phẩm giàu Vitamin A (cà rốt, đu đủ, bí đỏ): Đây là “thực phẩm vàng” cho các bệnh giác mạc mắt, giúp bảo vệ độ trong suốt và thúc đẩy biểu mô lành thương.
• Vitamin C (cam, bưởi, ổi): Giúp tăng cường sức đề kháng, hỗ trợ cơ thể chống lại tác nhân gây viêm nhiễm.
• Omega-3 (cá hồi, hạt óc chó): Có tác dụng chống viêm tự nhiên, giúp giảm khô mắt và làm dịu bề mặt nhãn cầu.
• Lutein và Zeaxanthin (rau bina, bông cải xanh): Bảo vệ mắt khỏi tác hại của ánh sáng xanh và hỗ trợ phục hồi thị lực sau viêm.

6. Cách phòng ngừa bệnh lây nhiễm viêm kết giác mạc

Bệnh viêm kết giác mạc có tốc độ lây lan nhanh và dễ biến chứng vào lòng đen. Dưới đây là những nguyên tắc vàng giúp bạn bảo vệ đôi mắt và ngăn chặn nguồn lây:

• Dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ như nước mắt nhân tạo, kháng sinh nhỏ mắt chống bội nhiễm, thuốc kháng viêm. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc nhỏ mắt có chứa Corticoid vì có thể làm loét thủng giác mạc.
• Rửa tay thường xuyên, sử dụng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt là sau khi chăm sóc mắt hoặc tiếp xúc với các bề mặt công cộng.
• Tuyệt đối không dụi mắt để tránh nguy cơ xước giác mạc hay trực tiếp đưa virus từ tay vào mắt hoặc ngược lại.
• Dùng riêng đồ cá nhân, bao gồm khăn mặt, gối, chậu rửa và thuốc nhỏ mắt, phải được dùng riêng biệt hoàn toàn. Khăn mặt nên được giặt sạch và phơi nắng hoặc sấy khô thường xuyên.
• Người bệnh nên hạn chế đến nơi đông người (trường học, công sở) và không sử dụng chung nguồn nước tại hồ bơi.

7. Câu hỏi thường gặp về viêm kết giác mạc

7.1. Viêm kết giác mạc bao lâu thì khỏi?

Thời gian hồi phục của viêm kết giác mạc phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, mức độ tổn thương và sự tuân thủ điều trị của người bệnh. Thông thường, một đợt viêm nhiễm sẽ diễn tiến theo các mốc thời gian sau:

• Do virus: Triệu chứng sưng đỏ cấp tính thường giảm sau 7–14 ngày. Tuy nhiên, tình trạng nhìn mờ, chói sáng do tổn thương giác mạc có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng. Người bệnh cần kiên trì dùng thuốc và tái khám.
• Do vi khuẩn: Nếu được điều trị bằng kháng sinh phù hợp, các triệu chứng có thể giảm sau 3 – 5 ngày, nhưng cần khoảng 10 – 14 ngày để ổ viêm dứt điểm hoàn toàn.

7.2. Viêm kết giác mạc có giống đau mắt đỏ không?

Không, vì đau mắt đỏ thông thường chỉ là viêm kết mạc (phần tròng trắng). Trong khi đó, viêm kết giác mạc nặng và nguy hiểm hơn vì tình trạng viêm nhiễm đã lan rộng và ăn sâu vào giác mạc (tròng đen). Bệnh không chỉ gây đỏ mắt mà còn làm giảm thị lực, chói sáng và có nguy cơ để lại sẹo nếu không điều trị đúng cách.

7.3. Có được đeo kính áp tròng khi mắt bị viêm kết giác mạc không?

TUYỆT ĐỐI KHÔNG. Đeo kính áp tròng lúc này sẽ làm bít tắc bề mặt mắt, giữ lại vi khuẩn. Hơn nữa, sự cọ xát của thấu kính lên bề mặt tròng đen đang sưng viêm sẽ làm tăng nguy cơ xước giác mạc và trợt loét biểu mô. Chỉ đeo lại kính khi có sự cho phép của bác sĩ.

Viêm kết giác mạc là một bệnh lý nhãn khoa phức tạp, cần can thiệp y tế kịp thời để tránh những biến chứng nguy hiểm gây sẹo giác mạc vĩnh viễn. Nếu nhận thấy những dấu hiệu bất thường, bạn cần đi khám ngay. Tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa, chúng tôi cam kết mang đến quy trình chẩn đoán chính xác và phác đồ điều trị hiệu quả, giúp kiểm soát ổ viêm triệt để và đẩy nhanh quá trình phục hồi.