Bệnh quáng gà bẩm sinh có chữa được không? Bác sĩ giải đáp

Quáng gà là tình trạng suy giảm khả năng nhìn trong điều kiện ánh sáng yếu, gây khó khăn rõ rệt khi đi lại vào buổi tối. Bên cạnh các nguyên nhân do dinh dưỡng hay bệnh lý, quáng gà bẩm sinh cũng là vấn đề khiến nhiều người lo lắng. Vậy bệnh quáng gà bẩm sinh có chữa được không, và người bệnh cần làm gì để cải thiện thị lực? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn và có hướng chăm sóc mắt phù hợp.

1. Hiểu đúng về bệnh quáng gà bẩm sinh

Nhiều phụ huynh khi thấy con sợ bóng tối thường nhầm lẫn tình trạng này với quáng gà thông thường ở người lớn (thường liên quan đến lão hóa hoặc bệnh lý khác như đục thủy tinh thể). Tuy nhiên, quáng gà bẩm sinh bản chất là một bệnh lý nguyên phát hiếm gặp của võng mạc. Ở trẻ mắc bệnh, các tế bào hình que, là bộ phận giúp mắt nhìn trong điều kiện ánh sáng yếu, hoạt động không bình thường. Vì vậy, trẻ nhìn rất kém vào buổi tối hoặc nơi thiếu sáng, nhưng ban ngày vẫn có thể nhìn tương đối tốt.

Để hiểu rõ hơn, cần phân biệt bệnh quáng gà bẩm sinh với quáng gà do thiếu vitamin A – một nguyên nhân phổ biến và có thể cải thiện nếu phát hiện sớm:

2. Dấu hiệu “cảnh báo sớm” trẻ mắc chứng quáng gà bẩm sinh

Nhận biết sớm các dấu hiệu bệnh quáng gà bẩm sinh là yếu tố quan trọng giúp cha mẹ chủ động đưa con đi thăm khám và có hướng hỗ trợ kịp thời. Do trẻ nhỏ chưa thể diễn đạt rõ ràng, các biểu hiện thường xuất hiện qua hành vi hằng ngày:

• Sợ bóng tối bất thường: Trẻ có thể khóc thét, hoảng sợ hoặc chới với khi đột ngột tắt đèn, đặc biệt là khi chuyển từ môi trường sáng sang tối.
• Khó di chuyển trong điều kiện thiếu sáng: Trẻ dễ va vào đồ vật, vấp ngã khi đi lại vào buổi tối, ngay cả trong không gian quen thuộc như trong nhà.
• Phản ứng chậm với môi trường tối: Khi vào phòng tối, trẻ mất nhiều thời gian để thích nghi hơn bình thường.

Ngoài ra, một số dấu hiệu đi kèm có thể xuất hiện:

• Rung giật nhãn cầu: Mắt đảo qua lại liên tục, khó kiểm soát.
• Tật khúc xạ nặng: Thường gặp là cận thị mức độ cao từ sớm.
• Lác mắt (lé): Hai mắt không nhìn thẳng hàng, ảnh hưởng đến khả năng phối hợp thị giác.

3. Nguyên nhân gây bệnh quáng gà bẩm sinh (Yếu tố di truyền)

Nguyên nhân cốt lõi của bệnh quáng gà bẩm sinh là yếu tố di truyền. Hiểu đơn giản, bệnh xảy ra khi trẻ nhận phải gen bị đột biến từ cha hoặc mẹ (có thể là gen lặn hoặc gen liên kết nhiễm sắc thể X).

Những đột biến này làm gián đoạn quá trình truyền tín hiệu từ tế bào hình que (tế bào giúp nhìn trong bóng tối) lên não. Kết quả là mắt không xử lý tốt hình ảnh trong điều kiện ánh sáng yếu ngay từ khi trẻ sinh ra.

Một hiểu lầm rất phổ biến là khi thấy trẻ có biểu hiện quáng gà, nhiều phụ huynh lập tức tìm kiếm “bệnh quáng gà thiếu vitamin gì” và tự ý mua thuốc bổ sung cho con. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rõ:

• Quáng gà bẩm sinh là do LỖI GEN DI TRUYỀN, không phải do chế độ ăn uống.
• Không liên quan đến việc mẹ thiếu chất trong thai kỳ hay trẻ bị thiếu vitamin A.
• Việc tự ý bổ sung vitamin A liều cao không giúp cải thiện bệnh, thậm chí có thể gây hại, đặc biệt là nguy cơ ảnh hưởng đến gan của trẻ.

Vì vậy, thay vì tự điều trị theo hướng dinh dưỡng, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa mắt để được chẩn đoán chính xác và tránh nhầm lẫn với quáng gà do thiếu vi chất.

4. Bệnh quáng gà bẩm sinh có chữa được không?

Tính đến năm 2026, y học vẫn chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn bệnh quáng gà bẩm sinh (CSNB). Đây là bệnh lý di truyền ảnh hưởng đến võng mạc, khiến khả năng nhìn trong điều kiện ánh sáng yếu bị suy giảm ngay từ nhỏ. Vì nguyên nhân nằm ở yếu tố bẩm sinh, nên việc “điều trị dứt điểm” là rất khó.

Tuy nhiên, cần hiểu đúng một điểm quan trọng: quáng gà bẩm sinh là bệnh “tĩnh”. Điều này có nghĩa là tình trạng không tiến triển nặng thêm theo thời gian. Trẻ mắc bệnh không bị mù hoàn toàn, mà chủ yếu gặp khó khăn khi nhìn vào ban đêm hoặc nơi thiếu ánh sáng. Nếu được hỗ trợ đúng cách, trẻ vẫn có thể học tập, sinh hoạt và phát triển gần như bình thường.

Hiện nay, hướng tiếp cận chính không phải là chữa khỏi mà là hỗ trợ và tối ưu khả năng nhìn:

• Thiết bị hỗ trợ thị giác: Sử dụng kính lúp, đèn chiếu sáng mạnh hoặc các ứng dụng điện thoại giúp tăng độ sáng, cải thiện khả năng quan sát trong môi trường thiếu sáng.
• Liệu pháp gen (đang nghiên cứu): Một số phương pháp như Luxturna đã cho thấy tín hiệu tích cực ở một số dạng bệnh di truyền cụ thể, mở ra hy vọng trong tương lai, dù hiện chưa phổ biến rộng rãi.
• Đào tạo kỹ năng thích nghi: Trẻ được hướng dẫn cách di chuyển an toàn trong bóng tối, làm quen với môi trường ánh sáng yếu và sử dụng công nghệ hỗ trợ như AI nhận diện vật cản.

5. Cha mẹ cần làm gì khi nghi ngờ con bị quáng gà bẩm sinh?

Vậy mắt bị quáng gà phải làm sao? Điều quan trọng trước tiên không phải là tự tìm cách chữa tại nhà, mà là đi khám sớm để biết chính xác nguyên nhân.

Ba mẹ có thể đưa trẻ đến các cơ sở chuyên khoa mắt uy tín như Mắt Sài Gòn Biên Hòa. Tại đây, bác sĩ có thể chỉ định đo điện võng mạc (ERG), là phương pháp gần như bắt buộc để xác định trẻ có mắc quáng gà bẩm sinh hay không.

Sau khi đã được xác định tình trạng, cha mẹ có thể tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa và chủ động hỗ trợ con mỗi ngày bằng những cách làm thực tế sau:

• Luôn đảm bảo đủ ánh sáng cho bé: Lắp đèn cảm ứng ở hành lang, nhà vệ sinh, cầu thang để trẻ không bị “rơi vào bóng tối đột ngột”.
• Giữ không gian quen thuộc ổn định: Hạn chế thay đổi vị trí bàn ghế, đồ đạc để trẻ dễ ghi nhớ đường đi và tránh va chạm.
• Tập cho trẻ thích nghi dần: Hướng dẫn trẻ di chuyển chậm, quan sát kỹ khi trời tối thay vì hoảng sợ hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào người lớn.
• Tận dụng công nghệ hỗ trợ: Đèn pin, điện thoại hoặc các ứng dụng tăng sáng có thể giúp trẻ nhìn rõ hơn khi cần.

6. Những sai lầm cha mẹ cần tránh về bệnh quáng gà bẩm sinh

• Không đưa trẻ đi khám sớm: Nhiều cha mẹ chỉ tự quan sát ở nhà rồi chần chừ không đi khám, khiến bỏ lỡ chẩn đoán chính xác và phân biệt với bệnh khác. Việc khám sớm giúp biết đúng tình trạng và có hướng hỗ trợ phù hợp.
• Quá lo lắng, hạn chế con: Vì sợ con vấp ngã, cha mẹ cấm con chơi thể thao hoặc ra ngoài buổi tối. Điều này khiến trẻ thiếu tự tin và khó thích nghi, trong khi bệnh không nặng dần theo thời gian.
• Tin vào cách chữa không có cơ sở: Một số ba mẹ tin dùng thuốc nam, mẹo dân gian hoặc tin vào quảng cáo “chữa khỏi hoàn toàn”. Thực tế hiện chưa có cách chữa dứt điểm, những phương pháp này thường tốn kém và ít hiệu quả.
• Bỏ qua việc rèn kỹ năng cho trẻ: Cha mẹ chỉ tập trung vào bệnh mà quên dạy con cách thích nghi như di chuyển trong bóng tối, dùng đèn hoặc công nghệ hỗ trợ. Điều này khiến trẻ gặp khó khăn trong sinh hoạt dù ban ngày vẫn nhìn tốt.

7. Góc hỏi đáp (FAQ) cùng Bác sĩ chuyên khoa

7.1. Trẻ bị quáng gà bẩm sinh có phải học trường khiếm thị không?

Không cần. Trẻ vẫn có thể học ở trường bình thường vì ban ngày thị lực gần như ổn. Chỉ cần giáo viên và gia đình hỗ trợ thêm khi lớp học thiếu sáng hoặc khi chuyển từ sáng sang tối (ví dụ: bật đèn sớm, cho trẻ ngồi vị trí đủ ánh sáng).

7.2. Bệnh này có di truyền cho con tiếp theo không?

Có thể có. Vì đây là bệnh di truyền, nên nguy cơ lặp lại ở lần mang thai sau là có. Tốt nhất, cha mẹ nên đi tư vấn và tầm soát gen trước khi sinh để biết rõ nguy cơ và có hướng chuẩn bị phù hợp.

7.3. Trẻ bị quáng gà có phải đeo kính không?

Nhiều phụ huynh thắc mắc “quáng gà có phải đeo kính không”. Câu trả lời là: kính không chữa được quáng gà. Tuy nhiên, quáng gà bẩm sinh thường đi kèm cận thị nặng, nên đeo kính đúng độ là rất cần thiết để trẻ nhìn rõ vào ban ngày và tránh nhược thị. Còn khi vào ban đêm hoặc nơi thiếu sáng, kính không cải thiện được khả năng nhìn.

Bệnh quáng gà bẩm sinh thường không thể “chữa khỏi hoàn toàn” theo nghĩa thông thường, nhưng vẫn có thể kiểm soát và cải thiện chất lượng thị giác nếu được theo dõi và can thiệp đúng cách. Điều quan trọng là phát hiện sớm, thăm khám định kỳ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa mắt. Nếu bạn hoặc người thân có dấu hiệu nhìn kém vào ban đêm, đừng chủ quan. Hãy liên hệ với Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa qua hotline 0846 403 403 để được tư vấn và kiểm tra kịp thời, giúp bảo vệ thị lực lâu dài.