Trẻ bị đổ ghèn mắt và chảy nước mũi là bệnh gì? Cách điều trị

Trẻ bị đổ ghèn mắt và chảy nước mũi có thể chính là triệu chứng điển hình khi vi khuẩn hoặc virus tấn công cùng lúc. Tình trạng này không chỉ gây khó chịu mà còn tiềm ẩn nguy cơ viêm túi lệ cấp hoặc tổn thương giác mạc nếu dịch mủ không được dẫn lưu kịp thời. Ở bài viết dưới đây, Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ giúp bạn nhận diện chính xác bệnh lý và nắm vững quy trình chăm sóc bé ngay tại nhà.

1. Trẻ bị đổ ghèn mắt và chảy nước mũi là bệnh gì?

Khi trẻ gặp phải tình trạng mắt đổ ghèn kết hợp với triệu chứng sổ mũi, đây thường không phải là một tình trạng đơn lẻ mà là biểu hiện của sự viêm nhiễm hệ thống niêm mạc mắt – mũi. Thông thường, tình trạng mắt bé bị đổ ghèn kèm chảy nước mũi xuất phát từ hai nhóm nguyên nhân chính: viêm kết mạc (đau mắt đỏ) có kèm biến chứng hô hấp hoặc ngược lại, bé bị viêm đường hô hấp trên dẫn đến tắc nghẽn lệ đạo tạm thời.

2. Tại sao trẻ bị đổ ghèn mắt và chảy nước mũi cùng lúc?

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến sự kết hợp của hai triệu chứng này, từ thói quen sinh hoạt cho đến các tác nhân gây bệnh chuyên biệt có thể kể đến như:

2.1. Do nhiễm Virus

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Các loại virus gây cảm lạnh thông thường, virus cúm, đặc biệt là Adenovirus đều có thể tấn công đường hô hấp trên của trẻ. Virus khiến niêm mạc sưng nề, gây ra các triệu chứng như sổ mũi, hắt hơi, đồng thời làm mắt đỏ và đổ ghèn. Thống kê cũng cho thấy trẻ trước 10 tuổi thường nhiễm Adenovirus ít nhất một lần trong đời.

2.2. Do nhiễm khuẩn

Một số loại vi khuẩn gây bệnh như: Streptococcus pneumoniae và Haemophilus influenzae có thể gây viêm đường hô hấp trên và viêm xoang cạnh mũi. Khi vi khuẩn cư trú và gây nhiễm trùng tại đây, trẻ thường bị đổ ghèn mắt kèm sổ mũi và có thể sốt cao.

2.3. Do phản ứng dị ứng

Trẻ nhỏ thường nhạy cảm với các tác nhân như phấn hoa, bụi nhà, lông động vật hoặc thức ăn. Khi tiếp xúc, hệ miễn dịch phản ứng mạnh gây ngứa mắt, chảy nước mắt và sổ mũi liên tục.

2.4. Vệ sinh và chế độ ăn uống không hợp lý

Vệ sinh sai cách và chế độ ăn của mẹ ảnh hưởng trực tiếp đến niêm mạc mắt – mũi của trẻ:

• Vệ sinh sai kỹ thuật: Dùng chung khăn mặt gây lây nhiễm chéo vi khuẩn; hoặc hút mũi quá mạnh làm sưng nề niêm mạc mũi, gây tắc lệ đạo cơ học khiến mắt tích tụ ghèn.
• Yếu tố dị ứng và đề kháng: Nếu mẹ ăn thực phẩm dễ gây dị ứng (hải sản, trứng, đậu phộng…), các tác nhân này có thể truyền qua sữa gây viêm mũi – kết mạc dị ứng ở trẻ. Đồng thời, chế độ ăn của mẹ thiếu Vitamin A, C sẽ làm hàng rào miễn dịch niêm mạc mắt bé suy yếu, dễ nhiễm trùng.

2.5. Các nguyên nhân đặc biệt khác

Bên cạnh những nguyên nhân phổ biến trên, những yếu khác tố từ môi trường bên ngoài cũng có thể khiến trẻ bị đổ ghèn cùng với chảy nước mũi:

• Lây nhiễm chéo: Trẻ có sức đề kháng yếu dễ bị lây bệnh từ những người xung quanh đang gặp vấn đề về mắt hoặc hô hấp.
• Nước ối của mẹ (ở trẻ sơ sinh): Trong quá trình sinh, nước ối chảy vào mắt bé có thể gây nhiễm trùng và khiến mắt bị ghèn trong những ngày đầu.

3. Các bệnh lý thường gặp gây triệu chứng mắt và mũi ở trẻ

Dựa trên các triệu chứng lâm sàng, trẻ có thể đang mắc phải một trong các bệnh lý sau:

• Viêm kết mạc cấp (đau mắt đỏ): Trẻ bị đỏ mắt, ngứa, cộm và đổ ghèn. Nếu do Adenovirus, trẻ sẽ kèm theo sổ mũi và viêm họng.
• Viêm mũi xoang/Viêm đường hô hấp: Trẻ bị chảy nước mắt và đổ ghèn do dịch mũi quá nhiều làm tắc ống dẫn lệ. Trong trường hợp bé bị sổ mũi xanh mắt đổ ghèn, đây là dấu hiệu của nhiễm khuẩn ở mũi đã lan sang mắt.
• Tắc lệ đạo bẩm sinh: Bệnh lý này sẽ khiến nước mắt không thoát xuống mũi được, gây ứ đọng và hình thành ghèn thường xuyên.

4. Cách xử lý trẻ bị đổ ghèn mắt và chảy nước mũi

Để xử trí tình trạng này đúng cách, cha mẹ cần thực hiện quy trình chăm sóc kép cho cả mắt và mũi để ngăn ngừa bệnh tiến triển nặng:

• Vệ sinh mũi: Sử dụng nước muối sinh lý để rửa mũi, giúp làm loãng dịch nhầy và giảm sưng nề niêm mạc, từ đó giúp ống dẫn lệ thông thoáng trở lại.
• Vệ sinh mắt: Dùng gạc vô trùng thấm nước muối sinh lý lau nhẹ từ hốc mắt ra đuôi mắt. Lưu ý rằng mỗi miếng gạc chỉ dùng 1 lần cho 1 bên mắt.
• Tránh dùng thuốc bừa bãi: Tuyệt đối không tự ý mua thuốc nhỏ mắt trị đổ ghèn chứa kháng sinh hoặc Corticoid khi chưa có chỉ định, vì có thể gây loét giác mạc.
• Massage lệ đạo: Nếu trẻ bị tắc lệ đạo, hãy dùng ngón tay út massage nhẹ nhàng vùng góc mắt cạnh sống mũi của bé theo hướng dẫn của bác sĩ.

5. Trẻ bị đổ ghèn mắt và chảy nước mũi khi nào cần đi khám?

Dù tình trạng này có thể xử lý tại nhà trong giai đoạn đầu, nhưng cha mẹ cần đặc biệt cảnh giác vì mắt trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ rất dễ bị tổn thương sâu. Hãy đưa trẻ đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa mắt nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Đặc điểm dịch tiết bất thường: Mắt bé bị đổ ghèn xanh hoặc vàng đậm, dịch đặc như mủ và xuất hiện liên tục ngay cả khi vừa lau sạch.
• Tình trạng mi mắt: Mi mắt sưng mọng, đỏ rực hoặc bị dính chặt khiến bé không thể tự mở mắt sau khi ngủ dậy.
• Phản ứng bất thường của bé: Trẻ có các biểu hiện như sợ ánh sáng, nheo mắt liên tục hoặc quấy khóc dữ dội do đau nhức.
• Triệu chứng toàn thân: Trẻ sốt cao kéo dài không hạ, lờ đờ, bỏ bú hoặc có dấu hiệu khó thở do viêm nhiễm đường hô hấp lan rộng.
• Thời gian bệnh: Các triệu chứng không có dấu hiệu thuyên giảm hoặc chuyển biến nặng hơn sau 2–3 ngày chăm sóc tích cực tại nhà.

Phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường là yếu tố quyết định để ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm như viêm mô tế bào quanh nhãn cầu hay viêm loét giác mạc, vốn có thể để lại sẹo và làm suy giảm thị lực vĩnh viễn.

6. Phòng ngừa trẻ bị đổ ghèn mắt và chảy nước mũi​

Phòng bệnh sẽ hiệu quả hơn chữa bệnh, chính vì vậy mà việc xây dựng một môi trường sống sạch sẽ và thói quen vệ sinh tốt là cách hiệu quả nhất để bảo vệ hệ hô hấp và thị giác của trẻ:

• Vệ sinh đôi bàn tay: Đây là bước quan trọng nhất. Cha mẹ và người chăm sóc cần rửa tay bằng xà phòng sát khuẩn trước khi tiếp xúc với bé. Đồng thời, cũng cần tập cho trẻ thói quen không đưa tay bẩn lên dụi mắt hay ngoáy mũi.
• Sử dụng vật dụng cá nhân riêng biệt: Tuyệt đối không dùng chung khăn mặt, khăn tắm hay gối ôm giữa các thành viên trong gia đình. Khăn của bé nên được giặt sạch, luộc sôi và phơi dưới ánh nắng mặt trời thường xuyên để tiêu diệt vi khuẩn, virus.
• Hạn chế nguồn lây nhiễm: Trong các thời điểm giao mùa hoặc có dịch đau mắt đỏ, cảm cúm, nên hạn chế cho trẻ đến những nơi đông người hoặc tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng bệnh.
• Môi trường sống trong lành: Thường xuyên vệ sinh phòng ngủ, giặt giũ chăn ga gối đệm và hạn chế các tác nhân gây dị ứng như lông thú cưng, khói thuốc lá hay bụi mịn trong nhà.
• Nâng cao sức đề kháng cho cơ thể: Đảm bảo chế độ dinh dưỡng giàu vitamin (đặc biệt là vitamin A, C) để củng cố hàng rào miễn dịch của niêm mạc mắt và mũi, giúp trẻ chống lại các tác nhân gây bệnh từ môi trường.

7. Câu hỏi thường gặp

7.1. Bé bị sốt, ho, sổ mũi, mắt đổ ghèn có sao không?

Đây là hội chứng viêm đường hô hấp kèm viêm kết mạc thường gặp do virus. Tuy tình trạng này rất phổ biến nhưng cần theo dõi sát sao để tránh biến chứng viêm phổi hoặc viêm tai giữa. Nếu bé sốt cao trên 2 ngày không hạ, ba mẹ cần đưa bé thăm khám bác sĩ ngay lập tức.

7.2. Nhỏ nước muối vào mũi có giúp mắt hết đổ ghèn không?

Nhỏ nước muối sinh lý vào mắt có thể giúp mắt đỡ đổ ghèn hơn. Khi mũi sạch và hết sưng, ống dẫn lệ sẽ thông thoáng trở lại, giúp nước mắt và dịch tiết lưu thông tự nhiên, từ đó giảm tình trạng tích tụ ghèn ở mắt.

7.3. Làm sao để phân biệt trẻ bị đau mắt đỏ thông thường và đau mắt do viêm mũi?

Trong đau mắt đỏ thông thường, triệu chứng tại mắt là chủ yếu (đỏ rực, cộm, đau). Trong khi đó, đau mắt do viêm mũi thường đi kèm với tình trạng nghẹt mũi, sổ mũi kéo dài trước đó, mắt thường chỉ đổ ghèn và chảy nước mắt chứ ít khi đỏ rực như viêm kết mạc cấp.

Tình trạng trẻ bị đổ ghèn mắt và chảy nước mũi thường là hệ quả của viêm nhiễm đường hô hấp hoặc tắc lệ đạo tạm thời. Cha mẹ cần đặc biệt lưu ý vệ sinh kép cả mắt và mũi đúng cách để ngăn ngừa biến chứng nhiễm trùng nặng như viêm loét giác mạc. Nếu các triệu chứng bệnh của trẻ không thuyên giảm hoặc ghèn chuyển màu xanh đặc, cha mẹ hãy đưa bé đến thăm khám tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa.