Đau khóe mắt là bệnh gì? Nguyên nhân và Cách điều trị

Đau khóe mắt không chỉ là cảm giác khó chịu nhất thời mà thường là triệu chứng của các bệnh lý như viêm bờ mi, tắc lệ đạo hoặc hội chứng khô mắt. Việc chủ quan, tự ý dụi mắt hay dùng thuốc không chỉ định có thể gây trầy xước và viêm loét giác mạc. Bài viết dưới đây từ chuyên gia nhãn khoa Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ giúp bạn nhận diện chính xác nguyên nhân và cách điều trị an toàn cho tình trạng này.

1. Đau khóe mắt là gì?

Đau khóe mắt là hiện tượng đau nhức, ê buốt hoặc đau nhói xuất hiện ở vùng góc trong (gần gốc mũi) hoặc góc ngoài của mắt. Cơn đau có thể âm ỉ kéo dài hoặc chỉ nhói lên mỗi khi bạn chớp mắt, liếc mắt hoặc chạm tay vào vùng da quanh mắt.

Tình trạng này có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến nhất ở các nhóm đối tượng sau:

• Người thường xuyên làm việc với máy tính, điện thoại.
• Người có cơ địa dị ứng thời tiết, bụi bẩn.
• Người lớn tuổi (do lão hóa hệ thống bài tiết nước mắt).
• Người có thói quen sử dụng kính áp tròng hoặc mỹ phẩm vùng mắt.

2. Triệu chứng ngứa khóe mắt

Trước khi chuyển sang trạng thái đau nhức thực thể, phần lớn người bệnh sẽ trải qua giai đoạn ngứa khóe mắt. Đây là phản ứng kích ứng điển hình của màng kết mạc và vùng da bờ mi với các dấu hiệu đi kèm:

• Cảm giác ngứa ngáy dữ dội: Khiến người bệnh luôn có xu hướng đưa tay lên dụi mắt.
• Thay đổi sắc tố da: Khóe mắt có biểu hiện đỏ ửng, sưng nhẹ hoặc bong tróc màng da mỏng xung quanh.
• Xuất hiện vảy mịn: Các vảy nhỏ màu trắng (giống gàu) bám ở gốc lông mi gần khóe mắt.
• Tăng tiết dịch (ghèn): Mắt tiết ra nhiều dịch rỉ dạng lỏng hoặc đặc quánh ở góc trong hốc mắt, đặc biệt là sau khi thức dậy.

3. Nguyên nhân gây đau khóe mắt

Để biết chính xác đau khóe mắt là bệnh gì, chúng ta cần phân tích sâu vào các nguyên nhân cấu trúc và bệnh lý tại vùng nhãn khoa:

3.1. Viêm bờ mi và viêm tuyến bã nhờn

Khi các tuyến bã nhờn (Meibomian) nằm ở rìa mi mắt bị tắc nghẽn, vi khuẩn (thường là tụ cầu) sẽ tấn công, gây viêm bờ mi mạn tính. Tình trạng này khiến vùng khóe mắt luôn trong trạng thái sưng đỏ, đau rát và ngứa ngáy dai dẳng.

3.2. Bệnh lý tắc nghẽn và viêm túi lệ

Hệ thống lệ đạo có nhiệm vụ dẫn lưu nước mắt từ hốc mắt xuống mũi. Nếu ống dẫn này bị tắc, nước mắt không thoát được sẽ ứ đọng lại trong túi lệ, gây ra phản ứng viêm cấp tính hoặc mãn tính. Bệnh nhân sẽ cảm thấy đau ở khóe mắt (vùng góc trong gần mũi), ấn vào thấy đau chói và có mủ đùn ra.

Lưu ý: Tuyệt đối không tự ý nặn mủ tại vùng này vì có thể khiến nhiễm trùng lan sâu vào hốc mắt, rất nguy hiểm.

3.3. Hội chứng khô mắt nghiêm trọng

Khi màng phim nước mắt bị thiếu hụt về số lượng hoặc chất lượng, bề mặt nhãn cầu sẽ bị mất đi lớp màng bảo vệ mượt mà. Khóe mắt là nơi nước mắt bốc hơi nhanh nhất, do đó, người bị khô mắt sẽ luôn thấy đau rát, cộm như có cát ở góc mắt mỗi khi chớp mắt để điều tiết.

3.4. Chắp và lẹo mắt mọc gần khóe mắt

Lẹo là một ổ mủ cấp tính do vi khuẩn gây ra ở gốc lông mi. Nếu nốt lẹo này mọc ngay vị trí sát khóe mắt, có thể sẽ gây sưng húp cả một góc mắt, tạo ra cơn đau nhức nhối dữ dội kèm theo một khối mụn mủ nhỏ màu vàng nhìn thấy rõ bằng mắt thường.

3.5. Kích ứng do dị ứng và hóa chất

Khi sử dụng các loại mỹ phẩm như mascara, phấn mắt, kem dưỡng da vùng mắt không phù hợp hoặc tiếp xúc với khói bụi, phấn hoa có thể gây viêm kết mạc dị ứng. Phản ứng dị ứng thường tập trung rất mạnh ở vùng khóe mắt, gây ngứa ngáy dữ dội, nếu dụi nhiều sẽ chuyển sang cảm giác đau đớn.

4. Đau ở khóe mắt có nguy hiểm không?

Phần lớn các trường hợp đau ở khóe mắt trong giai đoạn đầu thường là tổn thương lành tính do mệt mỏi mắt hoặc viêm nhiễm nhẹ ở vùng ngoài mắt. Tuy nhiên, nếu người bệnh chủ quan bỏ qua hoặc tự ý điều trị sai cách, tình trạng này có thể tiến triển nghiêm trọng:

• Viêm loét giác mạc: Hành động dụi mắt khi khóe mắt đang ngứa, đau có thể làm trầy xước giác mạc, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập sâu, tăng nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn.
• Biến chứng nội sọ: Viêm túi lệ mủ nếu không được điều trị kịp thời có thể lan rộng thành viêm mô tế bào hốc mắt, ảnh hưởng đến dây thần kinh thị giác và thậm chí lan vào màng não.
• Chuyển biến mạn tính: Một số bệnh lý như viêm bờ mi hay tắc lệ đạo kéo dài dễ chuyển sang giai đoạn mạn tính, gây chảy nước mắt sống kinh niên và rất khó điều trị dứt điểm.

5. Cách điều trị khi đau khóe mắt

Phác đồ xử lý tình trạng đau nhức khóe mắt cần phối hợp nhuần nhuyễn giữa chăm sóc giảm nhẹ tại nhà và điều trị chuyên sâu dưới sự theo dõi của bác sĩ nhãn khoa.

5.1. Cải thiện tình trạng đau ở khóe mắt tại nhà

Đối với các trường hợp đau nhẹ do mệt mỏi, dị ứng nhẹ hoặc mới chớm viêm, bạn có thể áp dụng các mẹo sau:

• Chườm ấm: Dùng một miếng gạc sạch ngâm vào nước ấm (khoảng 40°C), vắt ráo rồi đắp lên mắt trong 5-10 phút. Nhiệt độ ấm giúp làm giãn nở các tuyến bã nhờn bị tắc và tăng cường lưu thông máu ở khóe mắt.
• Vệ sinh bằng nước muối sinh lý: Sử dụng tăm bông sạch thấm nước muối sinh lý 0.9% để nhẹ nhàng lau sạch ghèn mủ. Cần lau theo chiều từ khóe mắt trong ra ngoài để tránh đưa vi khuẩn ngược vào hệ thống lệ đạo.
• Bổ sung nước mắt nhân tạo: Nhỏ các loại nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản để cấp ẩm, giảm ma sát cho khóe mắt khi chớp.

5.2. Các phương pháp điều trị

Khi các biện pháp tại nhà không mang lại hiệu quả, bác sĩ nhãn khoa sẽ can thiệp bằng các phương pháp chuyên sâu dựa trên nguyên nhân cụ thể:

6. Biện pháp phòng ngừa ngứa khóe mắt

Để giữ cho vùng khóe mắt luôn sạch sẽ và ngăn ngừa các đợt viêm nhiễm tái phát, bạn nên thiết lập các thói quen vệ sinh khoa học sau:

• Hạn chế tối đa dụi mắt: Tuyệt đối không dùng bàn tay chưa rửa sạch để chạm, gãi hoặc dụi vào khóe mắt.
• Tập trung làm sạch mi mắt: Nếu có trang điểm hoặc dùng kem chống nắng, hãy sử dụng nước tẩy trang chuyên dụng cho mắt để làm sạch hoàn toàn các cặn bẩn ở gốc lông mi trước khi đi ngủ.
• Bảo vệ mắt trước khói bụi: Luôn đeo kính râm hoặc kính bảo hộ khi đi ra ngoài đường hoặc khi dọn dẹp nhà cửa.
• Vệ sinh kính áp tròng đúng quy trình: Đảm bảo khay đựng và nước ngâm luôn vô trùng, không đeo lens quá thời gian quy định.
• Áp dụng quy tắc 20-20-20: Cứ mỗi 20 phút làm việc với màn hình, hãy nhìn xa 20 feet (6 mét) trong 20 giây để mắt điều tiết và tái tạo màng phim nước mắt.

7. Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Bạn cần đến các cơ sở y tế nhãn khoa ngay lập tức nếu tình trạng đau khóe mắt đi kèm với bất kỳ dấu hiệu báo động nào dưới đây:

• Vùng khóe mắt sưng to, đỏ mọng và lan rộng ra khắp mí mắt hoặc gò má.
• Cơn đau nhức nhãn cầu trở nên dữ dội, ấn vào hốc mắt thấy đau thắt lên đầu.
• Mắt chảy mủ đặc liên tục màu vàng hoặc xanh gây bết dính mi mắt.
• Thị lực bị ảnh hưởng: nhìn mờ, nhìn đôi hoặc nhạy cảm quá mức với ánh sáng (sợ ánh sáng).
• Tình trạng đau nhức mắt đi kèm với sốt cao toàn thân.

Cảnh báo: Việc tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid để làm dịu mắt cấp tốc có thể dẫn đến những hậu quả khôn lường như đục thủy tinh thể hay tăng nhãn áp.

Nếu cơn đau khóe mắt của bạn diễn ra dai dẳng quá 2 ngày không thuyên giảm, hãy đến ngay Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được các bác sĩ chuyên khoa thăm khám bằng thiết bị hiện đại, giúp chẩn đoán chính xác nguyên nhân và đưa ra phác đồ điều trị an toàn, kịp thời.