Cách chữa chắp mắt ở trẻ em an toàn: Phụ huynh nên làm gì?

Chắp mắt là tình trạng thường gặp ở trẻ nhỏ, xảy ra khi tuyến Meibomius (tuyến tiết dầu ở mi mắt) bị tắc nghẽn, dẫn đến phản ứng viêm tại chỗ. Nhiều phụ huynh lo lắng khi thấy con xuất hiện cục sưng ở mí mắt nhưng không biết xử lý thế nào cho đúng. Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ hướng dẫn chi tiết cách chữa chắp mắt ở trẻ em an toàn, hiệu quả, giúp cha mẹ xử lý kịp thời và phòng ngừa tái phát trong bài viết dưới đây.

1. Nhận biết dấu hiệu chắp mắt ở trẻ em và trẻ sơ sinh

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu chắp mắt giúp trẻ được điều trị kịp thời và hạn chế biến chứng. Dưới đây là những biểu hiện thường gặp theo từng độ tuổi:

2. Hướng dẫn cách chữa chắp mắt ở trẻ em tại nhà chuẩn y khoa

Phần lớn các trường hợp chắp mắt ở trẻ em có thể cải thiện bằng các biện pháp chăm sóc đúng cách tại nhà. Tuy nhiên, phụ huynh cần thực hiện đúng hướng dẫn và theo dõi sát diễn tiến của bệnh.

2.1. Liệu pháp chườm ấm an toàn cho trẻ

Chườm ấm là biện pháp chăm sóc ban đầu thường được áp dụng khi trẻ bị chắp mắt. Nhiệt ấm giúp làm mềm chất tiết trong tuyến mi, hỗ trợ dẫn lưu tuyến và có thể giúp giảm sưng khó chịu.

Cách thực hiện: Dùng gạc sạch hoặc khăn mềm thấm nước ấm (không quá nóng). Phụ huynh nên thử nhiệt độ lên mặt trong cổ tay hoặc mu bàn tay trước khi chườm cho trẻ. Đặt nhẹ lên vùng mi mắt khoảng 5–10 phút/lần, 3–4 lần/ngày và theo dõi đáp ứng của trẻ.

2.2. Vệ sinh bờ mi mắt đúng cách

Vệ sinh vùng mi mắt giúp làm sạch chất tiết, giảm tích tụ bã nhờn và hỗ trợ hạn chế kích ứng vùng mi.

Cách thực hiện: Dùng gạc sạch hoặc bông mềm thấm nước muối sinh lý NaCl 0,9% lau nhẹ dọc theo bờ mi (chân lông mi), tránh chà mạnh lên nhãn cầu. Với trẻ lớn hoặc trường hợp có viêm bờ mi, bác sĩ có thể hướng dẫn sử dụng sản phẩm vệ sinh mi mắt chuyên dụng.

2.3. Tuân thủ thuốc theo chỉ định bác sĩ

Không phải mọi trường hợp chắp mắt ở trẻ đều cần dùng thuốc nhỏ mắt. Trong một số trường hợp có viêm bờ mi, kích ứng hoặc nghi ngờ bội nhiễm, bác sĩ có thể chỉ định thuốc phù hợp.

Lưu ý: Không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt của người lớn hoặc thuốc chứa corticoid cho trẻ. Phụ huynh cần sử dụng đúng loại, đúng liều và đúng thời gian theo hướng dẫn của bác sĩ.

Lưu ý chung: Nếu chắp mắt không cải thiện sau 1–2 tuần chăm sóc tại nhà, sưng to nhanh, đỏ lan rộng, đau nhiều, ảnh hưởng mở mắt hoặc tái phát nhiều lần, nên đưa trẻ đến chuyên khoa Mắt để được thăm khám. Các biện pháp tại nhà chỉ mang tính hỗ trợ và không thay thế đánh giá y khoa.

3. Những sai lầm của cha mẹ khi tự chữa chắp mắt cho bé

Nhiều phụ huynh vì lo lắng nên áp dụng mẹo dân gian hoặc tự xử lý tại nhà. Tuy nhiên, một số cách làm không đúng có thể khiến tình trạng viêm kéo dài, tăng nguy cơ kích ứng hoặc làm chậm quá trình hồi phục. Dưới đây là những sai lầm thường gặp:

• Áp dụng mẹo đắp lá hoặc nguyên liệu không vô khuẩn lên mắt: Việc đắp lá hoặc các nguyên liệu dân gian trực tiếp lên vùng mắt không được khuyến khích vì có thể gây kích ứng, đưa vi khuẩn vào vùng mi mắt và làm tình trạng viêm nặng hơn. Trong một số trường hợp, nếu tiếp xúc trực tiếp với bề mặt mắt còn có thể gây tổn thương giác mạc.
• Tự ý nặn hoặc chích cục chắp: Không nên dùng tay hoặc vật dụng để nặn chắp tại nhà vì có thể làm tổn thương mô mi mắt, tăng nguy cơ viêm, chảy máu hoặc nhiễm trùng tại chỗ.
• Tự ý dùng thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc của người lớn cho trẻ: Không phải mọi trường hợp chắp đều cần thuốc nhỏ mắt. Một số thuốc chứa kháng sinh hoặc corticoid nếu dùng không đúng chỉ định có thể gây kích ứng, làm thay đổi đáp ứng điều trị hoặc tăng nguy cơ kích ứng hoặc tác dụng không mong muốn.
• Chườm nóng sai cách: Chườm quá nóng, chườm bằng khăn không sạch hoặc chườm kéo dài có thể gây bỏng vùng da mi mắt vốn rất nhạy cảm ở trẻ nhỏ. Chỉ nên chườm ấm nhẹ theo hướng dẫn.
• Theo dõi quá lâu dù triệu chứng không cải thiện: Nếu chắp không giảm sau một thời gian chăm sóc tại nhà hoặc xuất hiện sưng đỏ nhiều, đau tăng, chảy dịch hoặc tái phát liên tục, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa mắt.

4. Cách phòng ngừa chắp mắt tái phát liên tục ở trẻ nhỏ

Để giảm nguy cơ chắp mắt tái phát, phụ huynh có thể duy trì các thói quen sau:

• Rửa tay cho trẻ và hướng dẫn trẻ hạn chế chạm tay lên mắt.
• Nhắc trẻ không dụi mắt.
• Sử dụng khăn mặt riêng và vệ sinh khăn thường xuyên.
• Duy trì chế độ ăn cân đối, đủ nước và sinh hoạt điều độ.
• Hạn chế để trẻ tiếp xúc kéo dài với môi trường nhiều bụi hoặc khói.
• Vệ sinh vùng mi mắt phù hợp nếu trẻ có cơ địa viêm bờ mi.
• Đưa trẻ đi khám nếu chắp tái phát nhiều lần.

5. Khi nào nên đưa trẻ đến gặp bác sĩ?

Phần lớn chắp mắt ở trẻ có thể cải thiện sau vài tuần với chăm sóc phù hợp. Tuy nhiên, nên đưa trẻ đi khám nếu:

• Chắp không cải thiện sau khoảng 1–2 tuần chăm sóc tại nhà.
• Mi mắt sưng to nhanh, đau nhiều hoặc đỏ lan rộng.
• Trẻ sốt hoặc có dấu hiệu nghi ngờ nhiễm trùng.
• Chắp ảnh hưởng đến mở mắt hoặc tầm nhìn.
• Chắp tái phát nhiều lần.
• Trẻ sơ sinh hoặc trẻ nhỏ có tổn thương mi mắt chưa rõ nguyên nhân.

6. Giải đáp câu hỏi thường gặp

Phần này trả lời các thắc mắc phổ biến của phụ huynh về cách chữa chắp mắt ở trẻ em.

6.1. Chắp mắt ở trẻ em có lây không?

Chắp mắt không phải bệnh lây trực tiếp vì đây là tình trạng viêm do tắc tuyến Meibomius. Tuy nhiên, nếu trẻ đồng thời có viêm nhiễm vùng mắt thì vẫn cần chú ý vệ sinh cá nhân và không dùng chung khăn mặt.

6.2. Bé bị lên chắp ở mắt nên kiêng ăn gì?

Hiện chưa có bằng chứng cho thấy cần kiêng tuyệt đối một nhóm thực phẩm cụ thể khi bị chắp mắt. Phụ huynh nên duy trì chế độ ăn đa dạng, phù hợp lứa tuổi và đủ nước.

6.3. Trẻ sơ sinh bị chắp mắt có nguy hiểm không?

Đa số trường hợp chắp mắt ở trẻ sơ sinh không nguy hiểm và lành tính, thường liên quan đến tắc nghẽn tuyến Meibomius ở mi mắt. Tuy nhiên, nếu trẻ có sưng đỏ nhiều, chảy dịch, khối chắp to nhanh, kéo dài hoặc ảnh hưởng mở mắt, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa mắt để xác định nguyên nhân và xử trí phù hợp.

Cách chữa chắp mắt ở trẻ em an toàn là kết hợp chăm sóc đúng cách tại nhà và theo dõi diễn tiến của trẻ. Nếu chắp kéo dài, sưng đau nhiều hoặc tái phát thường xuyên, phụ huynh nên đưa trẻ đến chuyên khoa Mắt để được thăm khám và hướng dẫn điều trị phù hợp. Liên hệ Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được hỗ trợ và đặt lịch khám khi cần.