Những cách làm giảm sưng mắt khi bị dị ứng nhanh và an toàn

Khi gặp thời tiết giao mùa hoặc tiếp xúc phải các bụi bẩn, phấn hoa, nhiều người thường cuống cuồng để tìm kiếm cách làm giảm sưng mắt khi bị dị ứng để làm giảm cảm giác ngứa ngáy, khó chịu. Tình trạng này tuy không quá nguy hiểm nhưng nếu không được xử trí đúng cách có thể dẫn đến tổn thương giác mạc. Ở bài viết này, các bác sĩ ở Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ chia sẻ cho bạn cẩm nang giảm sưng an toàn, chuẩn y khoa để bảo vệ tốt đôi mắt đúng cách.

1. Tình trạng dị ứng sưng mắt là gì?

Tình trạng dị ứng mắt sưng xảy ra khi hệ miễn dịch của cơ thể phản ứng quá mẫn với các tác nhân lạ từ môi trường bên ngoài (gọi là dị nguyên) như bụi mịn, lông thú nuôi, phấn hoa, hóa chất mỹ phẩm hoặc một số loại thực phẩm.

Khi các yếu tố này tiếp xúc với bề mặt nhãn cầu, cơ thể sẽ kích hoạt giải phóng một chất trung gian hóa học gọi là Histamine. Hoạt chất này kích thích các mạch máu nhỏ ở kết mạc và vùng da mí mắt giãn nở ra, tăng tính thấm thành mạch. Hậu quả là dịch lỏng sẽ tích tụ lại trong tổ chức mô dưới da mi lỏng lẻo, khiến bạn rơi vào trạng thái bị dị ứng sưng mí mắt.

2. Các triệu chứng khi bị dị ứng mắt

Tùy thuộc vào cơ địa của mỗi người và mức độ tiếp xúc với tác nhân gây kích ứng, các triệu chứng khi bị dị ứng ở mắt có thể xuất hiện đơn lẻ hay rầm rộ cùng lúc như:

• Sưng nề mi mắt: Mí mắt trên và mí mắt dưới xuất hiện dấu hiệu sưng mọng, căng phồng giống như bị tích nước, gây nặng mắt và hạn chế tầm nhìn.
• Ngứa ngáy dữ dội: Đây là triệu chứng điển hình nhất khi Histamine kích thích vào các đầu dây thần kinh, tạo cảm giác ngứa ngáy điên cuồng khiến bạn luôn muốn đưa tay lên dụi.
• Đỏ mắt: Tròng trắng của mắt chuyển sang màu hồng hoặc đỏ ngầu do các mao mạch bị giãn nở, nổi rõ các tia máu.
• Chảy nước mắt liên tục: Mắt bắt đầu chảy nước mắt một cách vô thức để cố gắng tự rửa trôi các dị nguyên bám trên bề mặt nhãn cầu.
• Cộm xốn, rát mắt: Cảm giác như có cát nằm bên trong mắt, đi kèm tình trạng nhạy cảm, sợ ánh sáng mạnh.

Để tránh nhầm lẫn, bạn cần nhớ đặc điểm then chốt: Sưng do dị ứng thường xảy ra ở cả hai mắt và chủ yếu gây ngứa. Ngược lại, nếu mắt chỉ sưng một bên, kèm theo đau nhức (không ngứa) và sờ thấy cộm cứng, đây rất có thể là dấu hiệu cảnh báo chắp, lẹo cấp tính hoặc viêm tổ chức hốc mắt. Khi gặp triệu chứng nguy hiểm này, bạn tuyệt đối không tự ý chữa trị tại nhà mà cần đến ngay bệnh viện chuyên khoa Mắt để được bác sĩ thăm khám và can thiệp kịp thời.

3. Cách làm giảm sưng mắt khi bị dị ứng tại nhà (Trường hợp nhẹ)

Nếu tình trạng sưng nề mới bắt đầu ở mức độ nhẹ, bạn có thể áp dụng nhanh các biện pháp làm dịu nhanh chóng dưới đây để giảm bớt khó chịu:

• Chườm lạnh: Nhiệt độ thấp sẽ giúp co các mạch máu đang giãn nở, làm giảm lưu lượng dịch dồn về mi mắt và ức chế cảm giác ngứa ngáy. Bạn có thể dùng một miếng gạc y tế sạch thấm nước đá lạnh hoặc bọc đá viên vào khăn xô mềm, áp nhẹ lên vùng mắt đang dị ứng khoảng 10 – 15 phút.
• Nhỏ nước muối sinh lý NaCl 0.9%: Sử dụng nước muối sinh lý sẽ giúp rửa trôi bụi bẩn, phấn hoa hay dị nguyên đang bám trên mắt một cách cơ học, giúp làm sạch nhãn cầu hiệu quả.
• Sử dụng nước mắt nhân tạo: Các dòng nước mắt nhân tạo có tác dụng giúp làm dịu bề mặt nhãn cầu, bôi trơn mắt và làm loãng nồng độ Histamine tại chỗ, từ đó giảm nhanh các triệu chứng cộm rát.
• Tránh xa tác nhân kích ứng: Ngay khi có nghi ngờ về nguồn gốc gây dị ứng (như vừa ôm mèo, vừa quét dọn nhà hay bôi loại kem mắt mới), bạn cần ngừng tiếp xúc ngay lập tức các nguyên nhân đó và di chuyển ra không gian thoáng đãng.

4. Bị dị ứng sưng mí mắt dùng thuốc nhỏ mắt/thuốc uống gì?

Khi các biện pháp tự nhiên tại nhà không còn đem lại hiệu quả tốt nữa, bạn cần kết hợp thêm sử dụng các loại thuốc để điều trị dị ứng hiệu quả, một số loại thuốc điều trị dị ứng gồm:

4.1. Thuốc nhỏ mắt kháng Histamin

Thuốc nhỏ mắt kháng Histamin là nhóm thuốc giúp điều trị tại chỗ được ưu tiên hàng đầu. Các hoạt chất như Olopatadine hoặc Ketotifen tác dụng bằng cách ức chế các thụ thể Histamine ở mắt, ngăn không cho chất này gắn vào tế bào gây phản ứng viêm. Thuốc có tác dụng giúp giảm ngứa ngáy và xẹp bọng sưng mi mắt nhanh sau khi nhỏ.

4.2. Thuốc uống chống dị ứng

Trong trường hợp dị ứng mắt đi kèm với các triệu chứng toàn thân như hắt hơi, sổ mũi, nổi mề đay do thời tiết hoặc thức ăn, bác sĩ sẽ chỉ định thêm các dòng thuốc uống kháng Histamin tác động toàn thân như Cetirizine hay Loratadine. Thuốc sẽ giúp kiểm soát phản ứng dị ứng từ bên trong cơ thể, từ đó ngăn chặn dòng dịch rỉ tiếp tục thấm ra vùng mô quanh mắt, hỗ trợ nếp mí nhanh chóng trở lại trạng thái bình thường.

Tuy nhiên, các thuốc kháng Histamin đường uống có tác dụng phụ là gây giảm tiết nước mắt, khiến mắt dễ bị khô. Do đó, người bệnh nên tích cực sử dụng nước mắt nhân tạo để giữ độ ẩm cho nhãn cầu khi dùng các loại thuốc này.

Lưu ý quan trọng: Các loại thuốc kể trên (dù là thuốc nhỏ hay thuốc uống) đều có chống chỉ định với người bị tăng nhãn áp, phụ nữ có thai hoặc người đang dùng thuốc khác. Chính vì vậy, bạn cần TUYỆT ĐỐI KHÔNG TỰ Ý SỬ DỤNG nếu chưa được thăm khám và có chỉ định của bác sĩ. Tình trạng sưng mắt của bạn thuộc cấp độ nào? Nhắn tin ngay tình trạng hoặc liên hệ ngay hotline 0846 403 403 của bệnh viện để bác sĩ sẽ tư vấn liều lượng phù hợp nhất cho riêng bạn.

5. Một số lưu ý khi bị sưng mắt do dị ứng

Khi bị dị ứng, niêm mạc mắt lúc này đang bị tổn thương và vô cùng nhạy cảm. Bạn cần lưu ý tránh xa những hành động gây hại dưới đây để không làm tình trạng trở nên nặng hơn:

• Dùng tay dụi mắt: Lực tác động từ ngón tay không hề làm giảm ngứa, mà ngược lại còn kích thích các tế bào Mast vỡ ra hàng loạt, giải phóng thêm nhiều Histamine khiến mắt càng sưng to và ngứa dữ dội hơn. Đồng thời, dụi mắt mạnh cũng dễ gây trầy xước giác mạc hơn.
• Lạm dụng các loại thuốc nhỏ mắt “giảm đỏ nhanh” (thuốc co mạch): Nhiều người thường tự mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa hoạt chất co mạch (như Naphazoline, Tetrahydrozoline) giúp mắt hết đỏ ngay lập tức. Tuy nhiên, nếu lạm dụng liên tục, mắt sẽ rơi vào trạng thái “hiệu ứng dội ngược” (rebound hyperemia), làm mạch máu giãn nở to hơn, mắt đỏ ngầu mạn tính và tình trạng sưng dị ứng càng trở nên tồi tệ khó trị.
• Đắp các loại lá cây, thảo dược theo mẹo dân gian: Tuyệt đối không được tự ý đắp lá trầu không, lá dâu tằm, bã trà hay lát khoai tây lên mắt đang dị ứng. Các loại lá sống chứa nhiều vi khuẩn, nấm mốc dễ tấn công vào hàng rào bảo vệ mắt đang suy yếu, gây nhiễm trùng thứ phát và loét giác mạc.
• Tự ý chườm ấm hoặc chườm nóng: Khác với tình trạng sưng bầm sau phẫu thuật cần nhiệt độ cao để tan máu, sưng do dị ứng lại tối kỵ với hơi nóng. Nhiệt độ cao làm giãn nở các mạch máu mạnh hơn, kích thích các tế bào Mast giải phóng chất Histamine ồ ạt. Điều này khiến đôi mắt càng ngứa ngáy điên cuồng và sưng mọng nước to hơn ban đầu.
• Sử dụng kính áp tròng (lens) khi mắt đang kích ứng: Kính áp tròng che phủ lên bề mặt nhãn cầu, vô tình sẽ giữ chặt các dị nguyên (mạt bụi, phấn hoa) kẹt lại bên trong niêm mạc mắt. Lớp kính này còn cọ xát liên tục vào bề mặt kết mạc đang viêm đỏ khiến dễ gây ra tổn thương, trầy xước giác mạc và tạo điều kiện cho vi khuẩn tấn công gây viêm loét.
• Bôi kem che khuyết điểm hoặc dặm phấn đè lên mi mắt đang sưng: Tâm lý tự ti muốn che đi đôi mắt đang sưng húp khiến nhiều bạn cố tình dặm thêm các lớp mỹ phẩm dày. Những hạt phấn siêu nhỏ cùng hóa chất trong kem khuyết điểm dễ len lỏi vào các tuyến bã nhờn bờ mi đang nhạy cảm, gây bít tắc, nhiễm trùng thứ phát và khiến thời gian phục hồi kéo dài.
• Rửa mắt bằng nguồn nước tự nhiên không đảm bảo: Khi mắt ngứa rát, nhiều người có thói quen dùng nước để rửa mắt. Tuy nhiên, nếu bạn sử dụng các nguồn nước không đảm bảo như nước mưa, nước giếng để vệ sinh mắt, hàng rào bảo vệ mắt lúc này đang bị suy yếu sẽ tạo điều kiện cho vi sinh vật hoặc tạp chất dễ dàng xâm nhập gây viêm kết mạc nguy hiểm.

6. Cách phòng ngừa dị ứng sưng bọng mắt tái phát

Với những người có cơ địa dị ứng rất dễ tái đi tái lại nhiều lần nếu gặp các điều kiện thuận lợi. Việc chủ động phòng ngừa là phương pháp tốt nhất giúp bảo vệ tốt cho đôi mắt. Một số cách giúp phòng dị ứng tái phát bao gồm:

6.1. Kiểm soát môi trường sống (Mạt bụi, phấn hoa, thú cưng)

Không gian sống xung quanh có thể chứa rất nhiều dị nguyên vô hình lơ lửng trong không khí. Để hạn chế tối đa nguy cơ các tác nhân này bám vào niêm mạc mắt và gây ra phản ứng viêm, bạn nên chủ động thực hiện các biện pháp sau:

• Thường xuyên giặt giũ chăn, ga, gối, rèm cửa bằng nước nóng để tiêu diệt mạt bụi nhà.
• Sử dụng máy lọc không khí có màng lọc HEPA trong phòng ngủ để giữ không gian luôn sạch bụi mịn và lông thú cưng.
• Đeo kính bảo hộ, kính râm ôm sát mắt khi đi ra ngoài trời vào mùa hoa nở hoặc khi dọn dẹp nhà cửa.

6.2. Chú ý mỹ phẩm, đồ trang điểm vùng mắt

Mỹ phẩm và các dụng cụ trang điểm mắt cũng có thể là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây dị ứng bọng mắt tại chỗ do tiếp xúc trực tiếp với da mi. Để có thể thoải mái làm đẹp nhưng vẫn đảm bảo an toàn cho mắt, bạn nên tuân thủ một số nguyên tắc dưới đây:

• Ưu tiên lựa chọn các dòng mỹ phẩm ghi nhãn “Hypoallergenic” (ít gây kích ứng) hoặc dòng sản phẩm đã được kiểm nghiệm nhãn khoa.
• Kiểm tra hạn sử dụng và thay mới mascara, phấn mắt, bút kẻ mắt định kỳ từ 3 – 6 tháng một lần.
• Luôn tẩy trang vùng mắt thật sạch bằng dung dịch chuyên dụng dịu nhẹ trước khi đi ngủ.

7. Giải đáp thắc mắc (FAQ) cùng Chuyên gia

7.1. Cần làm gì ngay khi mắt bắt đầu sưng do dị ứng?

Ngay khi có các dấu hiệu bị dị ứng như ngứa và phù nề, bạn hãy rửa mắt ngay với nước sạch hoặc nước muối sinh lý 0,9% để giúp loại bỏ dị nguyên, sau đó chườm lạnh quanh mắt.

7.2. Sưng mắt do dị ứng có tự khỏi không?

Một số trường hợp dị ứng nhẹ, nếu bạn cách ly hoàn toàn với các tác nhân gây dị ứng thì tình trạng sưng nề sẽ tự xẹp dần sau vài giờ cho đến một ngày mà không cần can thiệp phức tạp.

7.3. Dị ứng sưng bọng mắt có được trang điểm không?

Bạn nên ngừng hoàn toàn trang điểm bằng chuốt mascara, kẻ mắt hay dán mi giả trong thời gian mắt đang bị kích ứng. Các hóa chất trong mỹ phẩm có thể gây bùng phát phản ứng viêm mạnh hơn và khiến mi mắt sưng húp lâu hơn.

7.4. Sưng mắt dị ứng có lây sang người khác không?

Dị ứng hoàn toàn không lây lan sang người khác. Đây là một phản ứng miễn dịch mang tính chất cơ địa của riêng mỗi cá nhân, khác hoàn toàn với các bệnh truyền nhiễm như đau mắt đỏ (viêm kết mạc) do virus hay vi khuẩn gây ra.

7.5. Bị sưng mắt do ăn hải sản phải làm sao?

Khi bị dị ứng sưng mắt do hải sản, bạn hãy ngừng ăn món ăn đó ngay lập tức và uống nhiều nước lọc. Nếu mi mắt chỉ sưng nhẹ, bạn có thể chườm lạnh và uống thuốc kháng Histamin. Tuy nhiên, nếu mắt sưng húp kèm theo biểu hiện sưng phù môi, tê lưỡi, khó thở, nghẹn họng, nổi mề đay toàn thân, bạn cần đến ngay phòng cấp cứu của bệnh viện gần nhất để được xử trí kịp thời vì đây là dấu hiệu của sốc phản vệ nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng.

7.6. Tại sao dụi mắt lại càng ngứa và sưng to hơn?

Khi dụi mắt sẽ tạo ra lực cơ học gây tổn thương thêm các mạch máu, khiến huyết tương tràn ra mô nhiều hơn gây sưng to. Đồng thời, lực ma sát cũng kích hoạt giải phóng thêm Histamine, tạo ra một vòng luẩn quẩn càng dụi sẽ càng ngứa và càng sưng.

7.7. Bị dị ứng sưng mắt có được đeo lens không?

Bạn tuyệt đối không được đeo kính áp tròng (lens) khi đang bị dị ứng sưng mắt. Kính áp tròng sẽ giữ các dị nguyên, bụi bẩn kẹt lại giữa lens và giác mạc, làm tăng độ ma sát và khiến mắt dễ bị viêm loét hơn.

7.8. Khám mắt sưng dị ứng giá bao nhiêu tiền?

Chi phí khám mắt cơ bản tại các bệnh viện chuyên khoa mắt uy tín hiện nay thường không quá cao, sẽ dao động từ 100.000đ – 200.000đ cho một lần khám (chưa bao gồm chi phí thuốc men hoặc các xét nghiệm chuyên sâu nếu có).

Lưu ý: Các thông tin y khoa trong bài viết mang tính chất tham khảo. Bạn nên đến trực tiếp Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để bác sĩ thăm khám và tư vấn cụ thể theo tình trạng mắt cá nhân.

Khi áp dụng đúng cách làm giảm sưng mắt khi bị dị ứng sẽ giúp đôi mắt của bạn nhanh chóng giảm cảm giác khó chịu và phục hồi lại diện mạo tự nhiên. Tuy nhiên, nếu tình trạng này không thuyên giảm sau 48 giờ hoặc xuất hiện các dấu hiệu nhìn mờ, đau nhức sâu, bạn hãy đến ngay Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa. Tại đây, với đội ngũ bác sĩ nhãn khoa giàu kinh nghiệm cùng hệ thống trang thiết bị thăm khám hiện đại tại đây sẽ giúp chẩn đoán chính xác nguyên nhân, kê đơn thuốc điều trị phù hợp và bảo vệ an toàn tuyệt đối cho thị lực của bạn.