Cách khắc phục tình trạng do đeo lens bị sưng mắt hiệu quả

Kính áp tròng là một phụ kiện giúp thăng hạng nhan sắc và đem đến sự tiện lợi cho người bị cận thị. Tuy nhiên, cũng không ít người lo lắng khi gặp tình trạng đeo lens bị sưng mắt. Đây không phải là một kích ứng thông thường mà còn là dấu hiệu cảnh báo đôi mắt của bạn đang bị tổn thương nghiêm trọng. Ở bài viết dưới đây, các bác sĩ của Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ giúp bạn nhận biết sớm nguyên nhân và xử lý đúng cách tình trạng này, để bảo vệ tốt sức khỏe của mắt.

1. Khi nào đeo lens bị sưng mắt là tình trạng cấp cứu?

Không phải lúc nào sưng mắt do đeo lens cũng giống như nhau. Có một số trường hợp chỉ đơn thuần là phản ứng viêm nhẹ, nhưng cũng có thể là những dấu hiệu nghiêm trọng mà bạn cần đến bệnh viện lập tức để bảo vệ thị lực.

1.1. Các triệu chứng đi kèm sưng mắt tuyệt đối không được chủ quan

Nếu bạn bị sưng mắt kèm theo một số biểu hiện dưới đây, mô giác mạc của bạn có thể đang bị vi khuẩn tấn công:

• Đau nhức dữ dội trong hốc mắt: Xuất hiện các cơn đau buốt, nhói lên theo từng nhịp, không thuyên giảm ngay cả khi đã nhắm mắt nghỉ ngơi.
• Sợ ánh sáng (chói mắt): không thể mở mắt ra khi có ánh sáng chiếu vào, liên tục chảy nước mắt giàn giụa.
• Đổ ghèn xanh hoặc vàng mủ: Mắt tiết ghèn liên tục, đặc quánh, làm bết dính chặt hai mi mắt lại với nhau.
• Thị lực giảm sút đột ngột: Tầm nhìn bị giảm đi nhanh chóng giống như có một màn sương dày che phủ trước mắt.

1.2. Các triệu chứng nặng cần đi khám nhãn khoa khẩn cấp

Bạn nên đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu tình trạng đeo kính áp tròng bị sưng mắt đi kèm các biểu hiện chuyển biến nặng như:

• Mí mắt sưng húp, phù nề mọng nước đến mức không thể tự mở mắt một cách tự nhiên.
• Mắt đổ rỉ (ghèn) lượng lớn, có màu sắc bất thường như vàng đậm hoặc xanh mủ.
• Tầm nhìn mờ đục hoàn toàn, nhãn cầu trở nên cực kỳ nhạy cảm và chói lóa với bất kỳ nguồn sáng nào.
• Cảm giác đau nhức sâu bên trong nhãn cầu giống như có dị vật sắc nhọn bên trong.

Lưu ý: Khi chậm trễ trong điều trị hoặc xử lý sai cách các triệu chứng trên có thể dẫn đến viêm loét giác mạc diện rộng, để lại sẹo giác mạc vĩnh viễn, thậm chí gây thủng nhãn cầu và mù lòa chỉ trong vòng 24 đến 48 giờ.

2. Hướng dẫn sơ cứu an toàn tại nhà khi tháo lens bị sưng mắt

Ngay khi phát hiện mắt có dấu hiệu sưng đỏ sau khi sử dụng kính áp tròng, bạn nên thực hiện các bước sơ cứu đúng trình tự để giảm thiểu tối đa tổn thương cho biểu mô mắt.

2.1. Bước 1: Vệ sinh tay và tháo lens ngay lập tức

Hãy rửa tay thật sạch bằng xà phòng và lau khô bằng khăn. Tiếp theo, nhẹ nhàng dùng tay để tháo kính áp tròng ra khỏi mắt ngay lập tức, kể cả khi mắt đang sưng húp khó mở mắt. Nếu giữ lens lại trong mắt lúc này sẽ làm tăng ma sát và giữ vi khuẩn bám trên bề mặt nhãn cầu.

Lưu ý: Nếu thấy lens bị khô và hút chặt vào mắt, tuyệt đối không cố dùng lực để bóc ra. Hãy nhỏ đẫm nước mắt nhân tạo hoặc nước muối sinh lý vào mắt, nhắm mắt lại chớp nhẹ vài lần cho lens mềm và trượt đi, sau đó mới nhẹ nhàng tháo ra.

2.2. Bước 2: Rửa trôi tác nhân bằng nước mắt nhân tạo

Sử dụng các loại nước mắt nhân tạo tép đơn chất (không chứa chất bảo quản) hoặc nước muối sinh lý 0,9% dạng lọ dùng cho mắt để nhỏ liên tục từ 3 – 5 giọt để làm dịu và rửa trôi các bụi bẩn, độc tố vi khuẩn hoặc dị nguyên gây dị ứng ra ngoài. Tuyệt đối không được dùng nước máy hay nước tự nấu để nhỏ hoặc rửa mắt, vì trong nước sinh hoạt vẫn còn chứa rất nhiều vi sinh vật có thể khiến mắt nhiễm trùng nặng hơn.

2.3. Bước 3: Chườm lạnh để giảm sưng viêm

Bọc đá lạnh vào một chiếc túi nilon và bọc bên ngoài bằng một chiếc gạc hoặc khăn xô sạch vô trùng, sau đó áp nhẹ nhàng lên vùng mi mắt đang bị sưng khoảng 10 – 15 phút. Nhiệt độ lạnh sẽ làm co các mạch máu đang bị giãn nở, dập tắt cảm giác nóng rát và giúp vùng mắt xẹp sưng nhanh chóng.

Lưu ý quan trọng:

• Không dụi mắt: Dụi mắt có thể làm tăng kích ứng, tổn thương bề mặt mắt và tăng nguy cơ nhiễm trùng, khiến tình trạng sưng trở nên nghiêm trọng hơn.
• Không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt: Không tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid hoặc thuốc làm giảm đỏ mắt khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Việc dùng sai thuốc có thể làm che lấp triệu chứng, khiến bệnh nặng hơn và tăng nguy cơ biến chứng như tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể hoặc tổn thương giác mạc.

3. Nguyên nhân phổ biến khiến đeo kính áp tròng bị sưng mắt

Để khắc phục triệt để tình trạng sưng mắt do đeo lens, bạn cần hiểu rõ nguyên nhân khiến đôi mắt bị kích ứng khi tiếp xúc với kính áp tròng:

3.1. Thiếu oxy giác mạc (Hypoxia) do đeo lens quá thời gian

Giác mạc không có các mạch máu nuôi dưỡng mà phải hấp thụ oxy trực tiếp từ không khí. Nên khi đeo lens liên tục quá 8 tiếng/ngày hoặc đeo qua đêm sẽ làm cản trở quá trình này, gây ra tình trạng Hypoxia (thiếu oxy giác mạc), khiến các tế bào biểu mô bị phù nề, sưng tấy và mờ nhòe.

3.2. Kính áp tròng bị rách, xước gây tổn thương biểu mô

Những vết rách siêu nhỏ ở rìa lens do móng tay cào phải hoặc lens quá cũ sẽ trở thành những lưỡi dao. Khi chớp mắt, chúng sẽ liên tục cọ xát và tạo nên các vết trầy xước trên bề mặt lòng đen, gây sưng đỏ và đau cộm.

3.3. Dị ứng với dung dịch ngâm lens hoặc protein tích tụ

Các chất bảo quản có trong nước ngâm lens hoặc lớp màng protein từ nước mắt tích tụ lâu ngày trên bề mặt kính không được làm sạch sẽ kích thích phản ứng dị ứng của kết mạc mi, khiến mắt sưng húp, ngứa ngáy.

3.4. Vệ sinh sai cách dẫn đến nhiễm trùng

Đây là một trong những nguyên nhân rất nguy hiểm. Khi dùng tay bẩn đeo lens, rửa khay ngâm bằng nước máy sẽ tạo cơ hội cho vi khuẩn Pseudomonas (trực khuẩn mủ xanh) hoặc ký sinh trùng Acanthamoeba (loại amip ăn giác mạc có nhiều trong nước máy, nước bể bơi) bám vào lens, tấn công và ăn mòn cấu trúc của mắt.

3.5. Chọn sai thông số Base Curve (Độ cong) của lens

Mỗi người sẽ lại có một độ cong giác mạc khác nhau. Nếu chọn thông số Base Curve (BC) quá nhỏ, lens sẽ ôm quá chặt vào nhãn cầu, làm cản trở quá trình trao đổi nước mắt tự nhiên, khiến các chất cặn bã và vi khuẩn bị nhốt lại dưới màng lens gây viêm tấy và sưng phù.

4. Đeo lens bị sưng mắt cần nhỏ thuốc gì?

Khi gặp tình trạng đeo lens bị sưng mắt, nguyên tắc dùng thuốc hàng đầu là phải có sự kiểm tra và chỉ định từ bác sĩ. Dưới đây là vai trò của các nhóm thuốc thường được sử dụng:

• Nước mắt nhân tạo không chất bảo quản: Có thể sử dụng để làm dịu khô rát, cấp ẩm và bảo vệ bề mặt nhãn cầu khi mắt bị kích ứng hoặc sưng nhẹ. Nên ưu tiên loại không chứa chất bảo quản nếu cần sử dụng nhiều lần trong ngày.
• Thuốc nhỏ mắt kháng sinh (theo chỉ định của bác sĩ): Chỉ được sử dụng khi sưng mắt do nhiễm khuẩn và có chỉ định từ bác sĩ. Không tự ý mua, dùng hoặc ngừng thuốc giữa chừng để hạn chế nguy cơ điều trị không hiệu quả và kháng kháng sinh.

5. Lời khuyên phòng ngừa từ Bác sĩ Nhãn khoa

Để quá trình sử dụng kính áp tròng luôn đảm bảo an toàn, các chuyên gia nhãn khoa khuyến cáo bạn nên nắm rõ các nguyên tắc sau:

• Áp dụng nguyên tắc 20-20-20: Khi làm việc với máy tính, cứ sau 20 phút hãy nhìn xa 20 feet (khoảng 6m) trong vòng 20 giây để mắt được chớp và điều tiết tự nhiên, giúp nước mắt phủ đều lên bề mặt lens, giảm khô và sưng mắt.
• Chọn mua lens đạt chuẩn: Chỉ nên sử dụng các dòng lens có nguồn gốc và chứng nhận rõ ràng. Ưu tiên chọn lựa loại lens làm bằng chất liệu Silicone Hydrogel thế hệ mới – có khả năng thẩm thấu oxy cao gấp 5 lần so với chất liệu Hydrogel thông thường, giúp bảo vệ giác mạc không bị ngạt oxy.
• Khám mắt định kỳ: Bạn nên khám mắt định kỳ 6 tháng/lần tại các bệnh viện mắt để được kiểm tra sức khỏe giác mạc và đo lại thông số độ cong (BC) của mắt chính xác.
• Tuân thủ hạn dùng của sản phẩm: Thay nước ngâm lens sau mỗi lần sử dụng (ngay cả khi không đeo). Tuyệt đối không dùng lens quá thời hạn quy định (lens 1 ngày, 1 tháng hay 6 tháng) và vứt bỏ chai nước ngâm sau khi mở nắp quá 60 ngày.

6. Giải đáp các thắc mắc thường gặp

6.1. Mắt bị sưng do đeo lens bao lâu thì khỏi?

Nếu chỉ bị sưng nhẹ do kích ứng hoặc thiếu oxy, mắt sẽ tự xẹp sau 1 – 2 ngày ngừng đeo lens và sử dụng nước mắt nhân tạo. Nhưng nếu sưng do nhiễm trùng hoặc rách giác mạc, thời gian điều trị có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng tùy thuộc vào mức độ tổn thương.

6.2. Mắt đã từng bị viêm giác mạc có được đeo lens lại không?

Bạn chỉ được sử dụng lens lại khi tổn thương đã lành hoàn toàn, không để lại sẹo trung tâm và được sự đồng ý, kiểm tra độ dày giác mạc từ bác sĩ nhãn khoa.

6.3. Làm sao để chọn mua lens không gây dị ứng/sưng mắt?

Hãy chọn lens làm bằng chất liệu Silicone Hydrogel từ các thương hiệu uy tín, có thông số độ cong (BC) phù hợp với mắt bạn và sử dụng các loại nước ngâm chuyên dụng dành riêng cho mắt nhạy cảm.

6.4. Mắt sưng có nên đeo kính gọng thay thế không?

Bạn hoàn toàn nên sử dụng kính gọng thay cho lens khi mắt bị sưng viêm để mắt có không gian tốt để thở, giúp phục hồi tổn thương và cách ly hoàn toàn với các tác nhân cọ xát cơ học từ kính áp tròng gây ra.

Lưu ý: Toàn bộ thông tin trên đây được biên soạn nhằm mục đích phổ biến kiến thức khoa học và hướng dẫn xử lý an toàn, không có giá trị để thay thế phác đồ điều trị hoặc chẩn đoán lâm sàng từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc hoặc áp dụng các mẹo truyền miệng khi chưa có chỉ định chuyên môn từ bác sĩ nhãn khoa.

Đeo lens bị sưng mắt không nên tự điều trị tại nhà nếu triệu chứng kéo dài hoặc ngày càng nặng. Hãy tháo kính áp tròng ngay và đến Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được bác sĩ nhãn khoa thăm khám, xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời. Đăng ký qua bài viết ngay hôm nay để nhận ưu đãi suất khám mắt miễn phí.