Mắt bị đỏ và đổ ghèn: Nguyên nhân và cách xử lý an toàn

Tình trạng mắt bị đỏ và đổ ghèn thường khiến nhiều người lo lắng vì gây khó chịu và ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt hàng ngày. Đây là dấu hiệu điển hình của bệnh viêm kết mạc (đau mắt đỏ). Tùy vào tính chất của ghèn (nhầy trong hay mủ vàng đặc) mà nguyên nhân có thể do virus, vi khuẩn hoặc dị ứng. Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ giúp bạn nhận biết sớm nguyên nhân, dấu hiệu đi kèm và cách xử lý phù hợp để hạn chế biến chứng cũng như ngăn ngừa lây lan cho người xung quanh.

1. Mắt bị đỏ và đổ ghèn là gì?

Mắt đổ ghèn kèm đỏ mắt là triệu chứng thường gặp ở nhiều bệnh lý nhãn khoa, trong đó phổ biến nhất là viêm kết mạc (đau mắt đỏ). Tình trạng này xảy ra khi mắt bị kích ứng hoặc nhiễm trùng, gây chảy nước mắt, cộm rát, ngứa, mờ mắt và xuất hiện nhiều ghèn mắt, đặc biệt sau khi ngủ dậy.

Dưới đây là bảng phân biệt các loại đau mắt qua tính chất ghèn:

2. Triệu chứng của mắt đỏ có ghèn

Khi bị mắt đổ ghèn và đỏ, người bệnh thường gặp các triệu chứng rõ rệt ngay sau khi thức dậy. Các biểu hiện phổ biến bao gồm:

• Mắt đỏ, có thể đỏ nhẹ hoặc đỏ rực tùy nguyên nhân.
• Ghèn tiết ra nhiều, vón cục hoặc dính cứng ở viền mi mắt.
• Cảm giác cộm rát, ngứa hoặc khô khó chịu.
• Chảy nước mắt sống, đặc biệt trong trường hợp dị ứng hoặc viêm do virus.
• Sưng mí mắt, khó mở mắt hoặc chớp mắt.
• Nhạy cảm với ánh sáng (sợ ánh sáng).
• Nhìn mờ tạm thời, giảm thị lực.

Lưu ý y khoa: Đến ngay bác sĩ nếu mắt đau nhức, nhìn mờ hoặc sợ ánh sáng. Nếu tình trạng đỏ và đổ ghèn không giảm sau 3 – 5 ngày, cần thăm khám chuyên khoa để tránh biến chứng mù lòa.

3. Nguyên nhân khiến mắt bị đỏ và đổ ghèn thường gặp

Việc xác định đúng nguyên nhân giúp điều trị hiệu quả, tránh biến chứng ảnh hưởng đến thị lực. Dưới đây là các nguyên nhân thường gặp.

3.1. Viêm kết mạc do virus

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, chiếm khoảng 70 – 80% các trường hợp đau mắt đỏ và do Adenovirus hoặc các virus hô hấp gây ra. Ghèn thường loãng, trong hoặc hơi trắng, kèm chảy nước mắt nhiều, đỏ rực mắt. Bệnh dễ lây lan qua tiếp xúc trực tiếp, không khí hoặc đồ dùng cá nhân. Triệu chứng bệnh thường tự khỏi sau 7 – 14 ngày nhưng cần vệ sinh tốt để tránh bội nhiễm.

3.2. Viêm kết mạc do vi khuẩn

Thường xảy ra khi mắt bị nhiễm các loại vi khuẩn như Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae hoặc Haemophilus influenzae. Người bệnh thường xuất hiện ghèn mắt đặc màu vàng hoặc xanh, khiến mí mắt dính chặt sau khi ngủ dậy. Ngoài ra, mắt có thể đỏ, sưng và cảm giác cộm rát khó chịu. Tình trạng này cần dùng kháng sinh theo chỉ định bác sĩ để tránh lan rộng và biến chứng.

3.3. Viêm kết mạc do dị ứng

Xảy ra khi mắt tiếp xúc với chất gây dị ứng như phấn hoa, bụi nhà, lông thú, mỹ phẩm, hóa chất hoặc thời tiết giao mùa. Triệu chứng điển hình như đỏ nhẹ, ngứa dữ dội, chảy nước mắt, ghèn trong dạng sợi trắng. Bệnh không lây lan nhưng có thể tái phát theo mùa hoặc môi trường.

3.4. Viêm bờ mi (Viêm tuyến Meibomian)

Viêm bờ mi là tình trạng viêm xảy ra tại vùng mép mi mắt. Đây là nơi hàng lông mi phát triển, thường liên quan đến vi khuẩn, nấm hoặc rối loạn hoạt động của tuyến dầu Meibomian. Một số triệu chứng thường gặp như mí mắt đỏ, sưng, ngứa rát, đóng vảy và chảy ghèn. Tình trạng này có thể kéo dài có thể gây chắp, lẹo mắt.

3.5. Khô mắt

Mắt không tiết đủ nước mắt hoặc nước mắt kém chất lượng, khiến bề mặt mắt bị kích ứng. Cơ thể phản ứng bằng cách tiết nhiều chất nhầy hơn, dẫn đến đỏ mắt và đổ ghèn. Tình trạng này thường gặp ở người làm việc văn phòng, sử dụng máy tính nhiều, người cao tuổi hoặc sau phẫu thuật mắt.

3.6. Các nguyên nhân khác

• Tắc tuyến lệ: Nước mắt ứ đọng, dễ nhiễm khuẩn dẫn đến đỏ và ghèn.
• Dị vật trong mắt: Bụi, cát, côn trùng gây kích ứng cấp tính.
• Thiếu ngủ, thay đổi nội tiết, thời tiết: Làm giảm sức đề kháng của mắt, tăng tiết ghèn.

4. Mắt bị đỏ và đổ ghèn ảnh hưởng như thế nào đến sinh hoạt?

Tình trạng mắt bị đổ ghèn và đỏ không chỉ gây khó chịu mà còn làm gián đoạn sinh hoạt thường ngày nếu không xử lý kịp thời. Các ảnh hưởng cụ thể gồm:

• Khó mở mắt vào buổi sáng do ghèn dính chặt mí mắt.
• Mờ nhìn tạm thời, ảnh hưởng đến lái xe, làm việc văn phòng hoặc học tập.
• Cảm giác ngứa rát, cộm liên tục khiến mất tập trung và giảm chất lượng giấc ngủ.
• Nguy cơ lây lan cho người thân trong gia đình hoặc cộng đồng.
• Nếu kéo dài có thể dẫn đến biến chứng như viêm giác mạc hoặc giảm thị lực vĩnh viễn.

5. Cách xử lý mắt bị đỏ và đổ ghèn

Với mắt bị đỏ và đổ ghèn, tùy theo nguyên nhân (virus, vi khuẩn, dị ứng…), cách xử lý sẽ khác nhau. Nhưng nguyên tắc chung là vệ sinh mắt đúng cách và khám bác sĩ chuyên khoa để có phác đồ phù hợp.

• Biện pháp hỗ trợ tại nhà (áp dụng ban đầu)
  • Vệ sinh mắt đúng cách: Dùng nước muối sinh lý 0.9% nhỏ và rửa mắt nhiều lần/ngày (4-6 lần) để làm sạch ghèn, bụi bẩn và giảm kích ứng. Lau từ khóe trong ra ngoài, dùng bông gạc sạch riêng cho từng mắt.
  • Chườm ấm hoặc lạnh tùy theo nguyên nhân: Bạn sử dụng khăn sạch chườm ấm (khoảng 40°C) trong 5 – 10 phút để làm mềm ghèn mủ và khơi thông tuyến dầu mi mắt (hiệu quả với viêm bờ mi, chắp lẹo); tuy nhiên, nếu mắt sưng ngứa do dị ứng, hãy ưu tiên chườm lạnh để giúp co mạch và làm dịu kích ứng tức thì.
  • Nước mắt nhân tạo: Nhỏ 4 – 6 lần/ngày để duy trì độ ẩm, giảm khô và cộm mắt.
  • Tránh dụi mắt, dùng chung đồ cá nhân: Không dụi tay vào mắt, không dùng chung khăn mặt, gối, kính,… để hạn chế lây lan (đặc biệt là dạng viêm do virus).

• Điều trị theo nguyên nhân (phải theo chỉ định bác sĩ)
  • Do virus (phổ biến nhất): Thường tự khỏi sau 7 – 14 ngày. Tập trung hỗ trợ triệu chứng, kháng sinh nhỏ mắt chỉ khi có bội nhiễm. Tránh tự ý sử dụng thuốc chứa Corticoid.
  • Do vi khuẩn: Dùng kháng sinh nhỏ mắt/ mỡ tra (Tobramycin, Ofloxacin, Levofloxacin…) theo đơn, kết hợp vệ sinh. Tình trạng ghèn đặc vàng hoặc xanh thường cải thiện sau 3 – 5 ngày.
  • Do dị ứng: Tránh tác nhân gây dị ứng, dùng thuốc nhỏ mắt chống dị ứng (kháng histamine, ổn định dưỡng bào). Với trường hợp nặng, bác sĩ có thể cân nhắc dùng Corticoid ngắn hạn.
  • Viêm bờ mi hoặc khô mắt: Vệ sinh mi mắt hàng ngày và chườm ấm, có thể cần thuốc đặc trị tuyến Meibomian.

6. Phòng ngừa tình trạng mắt bị đỏ và đổ ghèn

Phòng ngừa đau mắt đỏ đổ ghèn hiệu quả nhất là duy trì vệ sinh và thói quen tốt cho mắt. Dưới đây là các cách phòng ngừa hiệu quả:

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng trước khi chạm vào mắt.
• Không dụi mắt, không dùng chung khăn mặt, gối, kính mắt.
• Tránh tiếp xúc khói bụi, phấn hoa bằng cách đeo kính râm khi ra ngoài.
• Nghỉ ngơi mắt đúng cách theo quy tắc 20-20-20 khi làm việc với máy tính.
• Giữ vệ sinh môi trường sống, dùng máy tạo ẩm nếu không khí khô.
• Ngủ đủ giấc, ăn uống giàu vitamin A, C, omega-3 và tránh khói thuốc lá, rượu bia.
• Khám mắt định kỳ, đặc biệt nếu có tiền sử dị ứng hoặc làm việc nhiều với màn hình.

7. Câu hỏi thường gặp

Tình trạng mắt đỏ chảy ghèn khiến nhiều người lo lắng vì dễ ảnh hưởng đến sinh hoạt và khả năng lây lan. Dưới đây là những câu hỏi phổ biến liên quan đến vấn đề này.

7.1. Mắt bị đỏ đổ ghèn có lây lan không?

Khả năng lây lan phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Nếu do virus hoặc vi khuẩn, bệnh lây rất nhanh qua dịch tiết mắt, đồ dùng chung hoặc giọt bắn khi tiếp xúc gần. Ngược lại, mắt đỏ do dị ứng hoặc khô mắt hoàn toàn không lây lan. Để an toàn, bạn nên vệ sinh tay thường xuyên, dùng riêng vật dụng cá nhân và đi khám sớm để xác định đúng nguyên nhân, tránh lây nhiễm cho cộng đồng.

7.2. Mắt đỏ chảy ghèn nhỏ thuốc gì?

Mắt đỏ chảy ghèn thường do viêm kết mạc (đau mắt đỏ), tắc tuyến lệ hoặc dị ứng. Nên dùng nước muối sinh lý (NaCl 0.9%) vệ sinh mắt hàng ngày, kết hợp thuốc nhỏ mắt kháng sinh (Tobramycin, Ofloxacin, Levofloxacin) nếu do vi khuẩn. Nếu do dị ứng, sử dụng thuốc nhỏ mắt trị đổ ghèn chứa thành phần giảm kích ứng hoặc kháng histamin.

7.3. Thói quen xấu nào có thể gây mắt đỏ chảy ghèn?

Các thói quen xấu chính gây mắt đỏ và chảy ghèn bao gồm dụi mắt bằng tay bẩn, vệ sinh kính áp tròng kém, không tẩy trang vùng mắt và lạm dụng thiết bị điện tử. Những hành vi này dẫn đến viêm kết mạc, nhiễm khuẩn hoặc dị ứng.

Mắt bị đỏ và đổ ghèn là tình trạng phổ biến nhưng có thể kiểm soát tốt nếu phát hiện sớm và xử lý đúng cách. Nếu bạn đang gặp tình trạng mắt đỏ, nhiều ghèn, đau rát hoặc nhìn mờ, liên hệ ngay Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa qua hotline 0846 403 403 để được hỗ trợ và đặt lịch khám nhanh chóng.