Mủ xương rồng bắn vào mắt phải làm sao? Lưu ý cần biết

Mủ xương rồng bắn vào mắt là tai nạn thường gặp khi chăm sóc cây cảnh hoặc dọn dẹp bụi rậm. Tình trạng này có thể gây bỏng hóa chất, tổn thương giác mạc và làm suy giảm thị lực nếu không được xử lý đúng cách. Trong bài viết dưới đây, Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ hướng dẫn cách sơ cứu và xử trí để giúp bảo vệ đôi mắt kịp thời.

1. Mủ xương rồng bắn vào mắt phải làm sao?

Khi mủ xương rồng bắn vào mắt, việc sơ cứu đúng cách ngay từ những phút đầu có ý nghĩa quan trọng trong việc hạn chế tổn thương và giảm nguy cơ biến chứng.

Các bước sơ cứu khẩn cấp tại chỗ

• Rửa mắt ngay lập tức dưới vòi nước (Quan trọng nhất): Đừng mất thời gian tìm kiếm nước muối sinh lý, hãy tận dụng ngay nguồn nước máy sạch hoặc một chậu nước lớn để pha loãng độc tố nhanh nhất có thể. Đưa thẳng mặt vào dưới vòi nước chảy nhẹ hoặc ngụp mặt vào chậu nước.
• Thời gian rửa: Duy trì rửa mắt ít nhất 15 phút để giảm nguy cơ chất kích ứng tiếp tục gây tổn thương giác mạc và kết mạc.
• Vệ sinh vùng da quanh mắt: Sau khi rửa mắt, lau nhẹ vùng da xung quanh bằng nước sạch hoặc khăn sạch. Tuyệt đối không dụi mắt hoặc chạm tay vào mắt vì có thể khiến nhựa lan rộng, làm tăng kích ứng và nguy cơ nhiễm trùng.

Lưu ý y khoa: Vì nhựa cây gây rát buốt dữ dội khiến người bệnh có phản xạ nhắm nghiền mắt (co quắp mi), nên người hỗ trợ (hoặc chính bệnh nhân) phải rửa tay sạch, dùng hai ngón tay chủ động vạch rộng mi trên và mi dưới ra. Nếu không vạch mi, nước chỉ chảy bên ngoài mi mắt, nhựa độc vẫn sẽ đọng lại bên trong các ngóc ngách (cùng đồ) và tiếp tục ăn mòn giác mạc.

• Đến cơ sở y tế ngay sau khi sơ cứu: Sau khi thực hiện các bước sơ cứu tại chỗ, phải đến ngay cơ sở y tế gần nhất (phòng khám mắt hoặc bệnh viện) để được bác sĩ kiểm tra chuyên sâu, ngay cả khi mắt không còn đau rát hoặc khó chịu rõ rệt.

Mủ xương rồng có thể gây tổn thương nghiêm trọng, chảy nước mắt, đau rát, viêm nhiễm và thậm chí ảnh hưởng đến thị lực nếu không được xử lý đúng cách. Bác sĩ có thể kê thêm thuốc nhỏ mắt, kháng viêm hoặc theo dõi để ngăn ngừa biến chứng lâu dài.

2. Tại sao mủ xương rồng lại gây phỏng mắt bỏng rát?

Thực tế, xương rồng không tiết mủ như nhiều người vẫn nghĩ. Tuy nhiên, một số loài cây cảnh thường được gọi là “xương rồng”(như xương rồng bát tiên, cây Giao, Trạng nguyên) thuộc họ Đại kích sẽ tiết ra nhựa màu trắng khi thân hoặc cành bị gãy. Loại nhựa này chứa các hợp chất có độc tính cao, có khả năng gây kích ứng mạnh khi tiếp xúc với niêm mạc mắt.

Độc tố chính trong nhựa là Diterpene este – một nhóm hợp chất có thể gây bỏng hóa chất. Khi dính vào mắt, chúng nhanh chóng làm tổn thương biểu mô giác mạc và có thể gây hoại tử kết mạc nếu không được rửa sạch kịp thời. Người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng như đau rát dữ dội, đỏ mắt, chảy nước mắt, nhìn mờ và tăng nguy cơ nhiễm trùng thứ phát. Vì vậy, mủ xương rồng bắn vào mắt luôn được xem là một tình huống cấp cứu nhãn khoa cần được xử trí ngay.

3. Những lưu ý quan trọng cần biết tránh mắt bị mù lòa

Để tránh biến chứng nghiêm trọng khi bị mủ xương rồng bắn vào mắt, bạn cần nắm rõ những sai lầm phổ biến dưới đây:

Để tránh biến chứng hoại tử giác mạc nghiêm trọng khi bị mủ xương rồng (nhựa cây) bắn vào mắt, bạn tuyệt đối không mắc phải những sai lầm cấp cứu dưới đây:

• Tự ý nhỏ thuốc V.Rohto, Osla: Các loại thuốc này không có tác dụng rửa trôi hóa chất. Việc nhỏ thêm vào lúc này có thể gây phản ứng chéo, làm tình trạng bỏng và viêm giác mạc nặng nề hơn.
• Cố lấy giấy hoặc khăn khô để lau mủ: Lòng đen (giác mạc) rất mỏng. Việc dùng giấy lau khi mủ đang dính chặt sẽ vô tình chà xát, cào rách lớp biểu mô giác mạc, đẩy hóa chất ngấm sâu hơn vào nhãn cầu.
• Nhỏ các loại nước lá, chanh, sữa mẹ (mẹo dân gian): Giác mạc lúc này đang bị bỏng và tổn thương hở. Nhỏ các dung dịch không vô khuẩn sẽ trực tiếp đưa nấm, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng (amip) vào mắt, dẫn đến loét giác mạc đa ổ, nguy cơ phải khoét bỏ mắt.
• Dụi mắt mạnh: Phản xạ tự nhiên là đưa tay lên dụi khi thấy cộm rát. Nhưng dụi mắt sẽ làm nhựa độc lan rộng ra toàn bộ kết mạc và giác mạc, làm phạm vi bỏng rộng hơn gấp nhiều lần.
• Tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid (thường có nắp vàng/hồng): Đây là sai lầm nguy hiểm nhất. Corticoid có thể làm mắt bớt đỏ và bớt đau tạm thời, nhưng lại ức chế quá trình làm lành vết thương, khiến vết loét do nhựa cây ăn thủng giác mạc một cách nhanh chóng.

4. Câu hỏi thường gặp

4.1. Mủ xương rồng vào mắt có mù không?

Mủ (nhựa) xương rồng khi bắn vào mắt rất độc và có thể gây mù lòa vĩnh viễn nếu không được cấp cứu và điều trị kịp thời. Chất mủ này có tính kiềm hoặc axit cao, gây bỏng kết giác mạc, viêm nhiễm nặng và có thể làm thủng hoặc bong giác mạc.

4.2. Nhựa cây có mủ trắng bắn vào mắt gây mù lòa

Nhựa cây có mủ trắng (như từ cây xương rồng, cây Giao, hay cây Mù Mắt) có thể gây bỏng kết giác mạc, viêm màng bồ đào và nguy cơ mù lòa nếu không được sơ cứu kịp thời.

4.3. Nhỏ thuốc gì khi bị bỏng mủ thực vật ở mắt

Tình trạng “bỏng mủ thực vật” (như nhựa cây, mủ, phấn hoa rơi vào mắt gây viêm hoặc bỏng rát) là một cấp cứu nhãn khoa nguy hiểm. Bạn không được tự ý mua thuốc nhỏ. Hãy lập tức sơ cứu và đến ngay chuyên khoa mắt để được bác sĩ khám và kê đơn chính xác.

Lưu ý: Nội dung trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ. Khi mắt xuất hiện các dấu hiệu như đau nhiều, đỏ kéo dài, nhìn mờ, sợ ánh sáng hoặc chảy nước mắt liên tục sau khi tiếp xúc với nhựa cây, người bệnh cần đến cơ sở chuyên khoa mắt để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Mủ xương rồng bắn vào mắt là tình huống cần xử lý khẩn cấp bằng cách rửa mắt ngay lập tức và đến cơ sở y tế chuyên khoa. Nếu bạn hoặc người thân gặp phải tình huống mủ xương rồng bắn vào mắt hoặc có bất kỳ vấn đề nào về mắt, hãy liên hệ ngay Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa qua hotline 0846 403 403 để được hỗ trợ và đặt lịch khám nhanh chóng.