Sưng mắt là bệnh gì? Dấu hiệu nguy hiểm và sơ cứu khẩn cấp

Sưng mắt là tình trạng mắt bị phù nề, có thể xảy ra trên mí mắt, bọng mắt hoặc phần lòng trắng. Nếu mắt bị sưng đỏ kèm với đau nhức, nguyên nhân thường là do lẹo, chắp hoặc viêm kết mạc. Nếu sưng không kèm với đau, nguyên nhân thường sẽ do dị ứng, khóc nhiều, thức khuya hoặc bệnh lý toàn thân. Ở bài viết này, các bác sĩ tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa sẽ hướng dẫn bạn các bước giúp tiêu sưng hiệu quả và dành tặng khám mắt hoàn toàn miễn phí để điều trị dứt điểm tình trạng này.

1. Bị sưng mắt là bệnh gì?

Sưng mắt thực chất không phải là một bệnh, mà là hồi chuông báo động của cơ thể. Tình trạng này cho thấy các mô quanh mắt đang bị tích tụ dịch lỏng hoặc đang phải chống trả lại một phản ứng viêm nhiễm nào đó. Tùy thuộc vào tác nhân cụ thể, sưng mắt có thể kèm theo các biểu hiện đỏ, ngứa, đau nhức hoặc chỉ gây sưng mọng một cách âm thầm ở dưới da.

2. Tại sao mắt bị sưng?

Vùng da quanh mắt rất mỏng và dễ tích tụ dịch, vì vậy tình trạng mắt bị sưng húp có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, từ sinh lý đến bệnh lý.

• Bệnh lý nhãn khoa: Các bệnh như chắp, lẹo, viêm kết mạc, viêm bờ mi hoặc tắc tuyến Meibomius có thể khiến mí mắt sưng, đỏ, đau và khó chịu.
• Dị ứng: Tiếp xúc với phấn hoa, bụi, lông thú cưng hoặc mỹ phẩm không phù hợp có thể kích hoạt phản ứng dị ứng, giải phóng histamine làm mắt sưng, ngứa và chảy nước mắt.
• Thói quen sinh hoạt: Thức khuya, khóc nhiều, ăn nhiều muối hoặc thường xuyên dụi mắt có thể làm tích tụ dịch quanh mắt, khiến mắt sưng rõ hơn, đặc biệt vào buổi sáng.
• Bệnh lý toàn thân: Một số bệnh như cường giáp do Graves, hội chứng thận hư, suy thận hoặc suy tim có thể gây phù quanh mắt do rối loạn giữ nước và dịch trong cơ thể.
• Viêm mô tế bào hốc mắt: Đây là tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng với biểu hiện sưng đỏ dữ dội, đau mắt, lồi mắt, hạn chế vận động nhãn cầu hoặc giảm thị lực. Bệnh cần được cấp cứu và điều trị sớm để tránh biến chứng nguy hiểm.
• Đeo kính áp tròng không đúng cách: Vệ sinh kém hoặc đeo kính áp tròng quá lâu có thể gây viêm giác mạc, loét giác mạc và khiến mắt sưng, đỏ, đau, cộm. Cần tháo kính ngay và đi khám mắt nếu có các triệu chứng này.

3. Hướng dẫn các bước sơ cứu triệu chứng sưng mắt tại nhà

Khi bạn bắt đầu cảm thấy mắt bị sưng nề, hãy nhanh chóng thực hiện các bước sơ cứu cơ học dưới đây để giúp kiểm soát tình trạng này:

• Dừng ngay các hành động chạm tay vào mắt: Hạn chế gãi, dụi hoặc chạm tay lên mắt để tránh làm tổn thương lan rộng hơn hoặc đưa thêm vi khuẩn từ ngón tay vào bên trong mắt.
• Nhỏ nước muối sinh lý NaCl 0.9%: Nhỏ liên tục nước muối sinh lý 0,9% để giúp rửa trôi bớt bụi bẩn, dị nguyên đang bám trên bề mặt nhãn cầu.
• Sử dụng nước mắt nhân tạo: Bạn cũng có thể dùng thêm nước mắt nhân tạo loại không chứa chất bảo quản khi mắt bị sưng. Nước mắt nhân tạo không chỉ giúp rửa trôi dị nguyên mà còn có tác dụng bôi trơn, phục hồi lớp màng phim nước mắt, giúp làm dịu cảm giác sưng rát.
• Chườm mát quanh vùng mắt: Bạn hãy sử dụng một miếng gạc y tế sạch để thấm nước lạnh và áp nhẹ lên vùng da quanh mắt trong vòng 10-15 phút để hỗ trợ co mạch, giảm cảm giác đau nhức tức thì.
• Cách ly khỏi tác nhân kích ứng: Nếu nghi ngờ dị ứng hoặc sử dụng mỹ phẩm không phù hợp, hãy di chuyển ra khỏi khu vực có nhiều khói bụi, lông thú cưng hoặc ngừng các loại mỹ phẩm, nước tẩy trang nghi gây ra dị ứng.

4. Các phương pháp điều trị sưng mắt

Dựa vào nguyên nhân cụ thể gây bệnh khi bác sĩ tiến hành thăm khám, các phương pháp điều trị chuyên khoa sẽ được chỉ định bao gồm:

• Điều trị nội khoa: Sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt, thuốc tra dạng mỡ tại chỗ hoặc kết hợp cùng thuốc uống toàn thân để làm giảm phản ứng viêm, kháng khuẩn hoặc cắt đứt các chuỗi phản ứng dị ứng.
• Điều trị ngoại khoa: Bác sĩ sẽ thực hiện tiểu phẫu chích rạch dẫn lưu mủ đối với các nốt chắp, lẹo đã gom cồi cứng, không thể tự tiêu nhằm giải phóng hoàn toàn ổ viêm, giúp mi mắt xẹp nhanh.
• Điều trị bệnh lý gốc: Trong trường hợp nếu sưng mắt do các bệnh lý nội khoa về thận hoặc tuyến giáp, người bệnh cần tuân thủ song song phác đồ điều trị mắt với cả phác đồ điều trị chuyên khoa nội tiết, thận học để kiểm soát nguồn gốc gây phù nề cơ thể.

5. Bị sưng mắt dùng thuốc gì?

Sử dụng thuốc trị sưng mắt cần phải tuân thủ theo đúng chỉ định và hướng dẫn từ bác sĩ nhãn khoa để bảo vệ an toàn cho nhãn cầu. Các thuốc giúp điều trị sưng mắt bao gồm:

• Nhóm thuốc nhỏ mắt kháng Histamin: Đây là các thuốc phù hợp cho trường hợp sưng ngứa do dị ứng thời tiết hoặc dị ứng tiếp xúc với hóa chất. Hoạt chất trong thuốc sẽ giúp ức chế các thụ thể kích ứng, làm dịu niêm mạc kết mạc và giảm sưng mọng nhanh chóng.
• Nhóm thuốc kháng sinh (Dạng nhỏ hoặc mỡ tra): Các thuốc này thường được dùng khi tình trạng sưng mắt do vi khuẩn tấn công và gây ra chắp, lẹo, viêm kết mạc. Thuốc có tác dụng giúp tiêu diệt vi khuẩn tại chỗ, ngăn ngừa nhiễm trùng lan rộng sang các mô xung quanh.

Lưu ý quan trọng từ Chuyên gia:

• Không tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid nếu chưa được bác sĩ chuyên khoa chỉ định. Việc dùng không đúng cách có thể làm tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể và tăng nguy cơ tổn thương thần kinh thị giác do tăng nhãn áp kéo dài.
• Không áp dụng các mẹo dân gian như đắp lá trầu, xông lá, đắp nha đam hoặc nhỏ sữa mẹ vào mắt đang bị sưng. Những phương pháp này không có bằng chứng chứng minh hiệu quả và có thể làm tăng nguy cơ kích ứng, nhiễm khuẩn, nhiễm nấm hoặc tổn thương giác mạc, khiến tình trạng mắt trở nên nghiêm trọng hơn.
• Nếu mắt sưng kèm đau nhiều, giảm thị lực, đỏ mắt dữ dội hoặc chảy nhiều ghèn, hãy đến cơ sở chuyên khoa mắt để được thăm khám và điều trị kịp thời, tránh các biến chứng ảnh hưởng đến thị lực.

6. Khi nào mắt bị sưng là dấu hiệu nguy hiểm cần đi khám ngay?

Bạn nên chủ động thăm khám tại các bệnh viện chuyên khoa mắt kịp thời nếu xuất hiện các biểu hiện sau đây:

• Mí mắt sưng phù nặng ở một hoặc cả hai bên đến mức nhắm tịt, không thể mở mắt được.
• Thị lực suy giảm rõ rệt, nhìn mờ nhòe giống như có một màn sương che phủ ngay trước mắt hoặc xuất hiện tình trạng nhìn đôi (nhìn một hóa hai).
• Nhãn cầu có xu hướng bị đẩy ra phía trước, kèm theo những cơn đau nhức sâu bên trong hốc mắt, cơn đau sẽ tăng lên khi liếc mắt hoặc cử động nhãn cầu.
• Sưng mắt đi kèm với trạng thái sốt cao, rét run, cơ thể mệt mỏi, vùng tấy đỏ lan rộng từ mi mắt ra khắp vùng má và trán.

7. Các biện pháp chăm sóc và phòng ngừa tình trạng sưng mắt tại nhà

Để giúp đôi mắt nhanh chóng phục hồi như ban đầu và ngăn ngừa nguy cơ tái đi tái lại nhiều lần, bạn nên chú ý duy trì các thói quen sinh hoạt khoa học sau:

• Vệ sinh mắt hằng ngày bằng bông sạch và nước muối sinh lý NaCl 0.9% để giúp loại bỏ rỉ mắt, bụi bẩn bám quanh bờ chân lông mi.
• Giảm thiểu lượng muối có trong thức ăn, hạn chế ăn quá mặn để tránh cơ thể tích nước gây phù, đặc biệt là vùng mắt.
• Kê gối cao đầu khi ngủ giúp dịch huyết tương lưu thông xuống phía dưới, hạn chế ứ đọng tạo bọng mắt khi thức dậy.
• Luôn vệ sinh tay bằng xà phòng trước khi chạm lên vùng mặt, hạn chế thói quen đưa tay lên dụi mắt mỗi khi ngứa ngáy.
• Đeo kính râm bảo hộ khi ra ngoài đường để ngăn chặn khói bụi, tia cực tím và các dị nguyên lơ lửng bám vào bề mặt nhãn cầu.

8. Giải đáp thắc mắc thường gặp về tình trạng sưng mắt (FAQ)

8.1. Dụi mắt xong bị sưng phù lòng trắng là bệnh gì?

Hiện tượng này được gọi là phù kết mạc. Khi bạn dùng tay dụi mắt mạnh, sự ma sát cơ học sẽ làm tổn thương các mạch máu nhỏ ở lòng trắng, khiến dịch huyết tương thoát ra ngoài tích tụ lại dưới màng kết mạc, làm lòng trắng sưng mọng lên. Bạn nên dừng hành động dụi mắt và chườm lạnh để dịch mô tự động tiêu sau vài tiếng.

8.2. Mắt sưng đỏ đổ ghèn xanh là bị nhiễm trùng gì?

Mắt sưng đỏ đổ ghèn xanh là biểu hiện cảnh báo tình trạng viêm kết mạc hoặc nhiễm trùng cấp tính bờ mi do các vi khuẩn sinh mủ gây ra. Tình trạng này cần được điều trị sớm bằng kháng sinh nhỏ mắt chuyên dụng để tránh các biến chứng nguy hiểm.

8.3. Mắt sưng nên chườm nóng hay chườm lạnh?

Nếu mắt sưng do dị ứng, do khóc nhiều hoặc dùng tay dụi mắt, bạn nên chườm lạnh để giúp co mạch và tiêu sưng.

Còn nếu trường hợp mắt sưng do chắp, lẹo giai đoạn đầu, chườm ấm sẽ giúp lưu thông các tuyến bã nhờn đang bị tắc nghẽn, hỗ trợ ổ viêm nhanh gom cồi.

8.4. Mắt sưng kèm mờ mắt có nguy hiểm không?

Đây là một dấu hiệu cực kỳ nguy hiểm. Nếu sưng mắt đi kèm với suy giảm thị lực thì tổn thương không còn chỉ dừng lại ở vùng da mi bên ngoài mà đã ảnh hưởng sâu vào giác mạc, thủy dịch hoặc các tổ chức hậu nhãn cầu. Bạn cần đi khám tại các cơ sở y tế nhãn khoa ngay lập tức để bảo vệ thị lực.

8.5. Viêm sưng mắt có gây mù lòa không?

Nếu sưng mắt sinh lý thông thường sẽ không gây ảnh hưởng đến thị lực. Nhưng nếu viêm sưng nặng do biến chứng viêm mô tế bào hốc mắt hoặc loét giác mạc nhiễm khuẩn mà người bệnh bỏ qua thời điểm điều trị vàng, vi khuẩn có thể sẽ tiếp tục phá hủy các cấu trúc bên trong nhãn cầu, dẫn đến nguy cơ mất thị lực.

Lưu ý: Các thông tin y khoa trong bài viết mang tính chất tham khảo. Bạn nên đến trực tiếp Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để bác sĩ thăm khám và tư vấn cụ thể theo tình trạng mắt cá nhân.

Sưng mắt có thể bắt nguồn từ rất nhiều nguyên nhân khác nhau. Nhận biết đúng dấu hiệu sưng đau và giữ thói quen vệ sinh mắt là giải pháp tối ưu để bảo vệ cửa sổ tâm hồn. Nếu đôi mắt của bạn đang có biểu hiện sưng đỏ kéo dài mà không thuyên giảm, hãy đến ngay Bệnh viện Mắt Sài Gòn Biên Hòa để được can thiệp và điều trị kịp thời. Ngoài ra, bệnh viện đang có chương trình Miễn Phí 100% phí khám mắt ban đầu dành riêng cho đọc giả đặt lịch qua bài viết này.